[Πίσω από τη βιτρίνα] Ψυχαναγκασμός

Τα τηλεοπτικά συνεργεία εξάγουν στον κόσμο εικόνες από τον προσφυγικό εφιάλτη: αυτοθυσία, συγκίνηση, πόνο και ανθρώπινη τραγωδία. Την ίδια στιγμή, ο Πρωθυπουργός τοποθετεί τον εαυτό του στο κάδρο του Μεταναστευτικού ταξιδεύοντας στα νησιά του Αιγαίου, βάζοντας δίπλα του ευρωπαίους πολιτικούς. Είναι ίσως ο πιο έξυπνος τρόπος για να δείξεις στη διεθνή κοινή γνώμη ότι το πρόβλημα υπερβαίνει τα εθνικά σου σύνορα και αφορά την Ευρώπη. Είναι επίσης κι ένα πεδίο όπου μπορείς να αποδείξεις – ως χώρα – εάν μπορείς να διαχειριστείς το πρόβλημα σαν ένα κανονικό ευρωπαϊκό κράτος.

Εδώ και δύο βδομάδες η κυβέρνηση προσπαθεί πάντως – μάλλον ανεπιτυχώς – να συνδέσει το Προσφυγικό με το θέμα των πλειστηριασμών και τη χαλάρωση στους όρους του Μνημονίου. Είναι ένα επιχείρημα που άκουσε και ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών αλλά και οι Μοσκοβισί και Σουλτς. Ολοι τους απάντησαν με ένα ταυτόσημο μήνυμα στην Αθήνα: Κατανοούμε τη δυσκολία στο Προσφυγικό, αλλά η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν υιοθετεί την ολιστική προσέγγιση στη λύση ενός προβλήματος. Και έδειξαν – όπως μεταφέρουν όσοι συναντήθηκαν μαζί τους – τους δρόμους που πρέπει να ακολουθήσει η ελληνική πλευρά: να χρησιμοποιήσει κονδύλια από τα διαρθρωτικά ταμεία για τη δημιουργία υποδομών (κάτι αντίστοιχο κάνουν ήδη η Ιταλία και η Γερμανία) και να εκταμιεύσει τα λεφτά που είναι διαθέσιμα από την ΕΕ για το Μεταναστευτικό. Η αναφορά του Σουλτς στη ρήτρα εξαίρεσης από το Σύμφωνο Σταθερότητας για τις χώρες που έχουν πληγεί από τη διαχείριση του Προσφυγικού δημιουργεί μεν κάποιες χαραμάδες αισιοδοξίας στην ελληνική πλευρά, αλλά μέχρι εκεί.

Η κυβέρνηση έχει μπροστά της ένα δύσκολο Σαββατοκύριακο, κατά το οποίο καλείται να κλείσει το θέμα των κόκκινων δανείων, κι έναν κολασμένο Νοέμβριο όπου πρέπει να ανοίξει και να κλείσει επιτυχώς το Ασφαλιστικό. Οι επισκέψεις και οι σέλφι με τους πρόσφυγες θα ξεχαστούν όταν ορισμένα κοινωνικά στρώματα έρθουν αντιμέτωπα με το φάσμα των πλειστηριασμών, και η υπόλοιπη κοινωνία με την επερχόμενη φοροεπιδρομή. Ζητάμε όμως από την Ευρώπη χαλάρωση και κατανόηση, την ίδια στιγμή που οι ιδιωτικοποιήσεις παραμένουν βαλτωμένες, οι επενδύσεις παγωμένες και οι θεσμικές αλλαγές στο κράτος ξεχασμένες. Την ίδια ώρα οι προβλέψεις δείχνουν ύφεση και του χρόνου, ενώ αγορές και θεσμοί επενδύουν τις ελπίδες τους σε ένα αναπτυξιακό σοκ για να βγούμε από την ύφεση το 2017.

Σε όλα τα ζητήματα που αφορούν πάντως τις σχέσεις με την Ευρώπη, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ μοιάζει εγκλωβισμένη σε μια λογική πολιτικής διαπραγμάτευσης που αγγίζει τα όρια του ψυχαναγκασμού. Η απουσία εμπειρίας και θεσμικής γνώσης κανόνων και διαδικασιών στην ΕΕ μπορεί να δικαιολογεί κάποιες αστοχίες, η τάση όμως να υπεκφεύγει από τα συμφωνηθέντα και να στοχεύει διαρκώς σε μια λογική πολιτικών συμψηφισμών αποκτά χαρακτήρα εμμονής. Η Αθήνα το μετρά ίσως και με όρους εσωτερικής πολιτικής: δίνει μια μάχη με επιχειρήματα που πείθουν το εσωτερικό της ακροατήριο. Οι Βρυξέλλες πάντως δεν πείθονται. Ισως γιατί η τακτική παραπέμπει στην κωλυσιεργία του περασμένου επταμήνου.