[Στερεότυπα] Δρόμο. Και δουλειά

Είναι η πρώτη προεκλογική περίοδος μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου, από την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, που οι ψηφοφόροι δεν έχουν συνταχθεί πίσω από μια ηρωική, εξεγερτική ρητορική. Κανένα από τα μεγάλα κόμματα δεν υπόσχεται πλέον τη ρήξη, την τομή, την αλλαγή της Ευρώπης, τον σοσιαλιστικό παράδεισο ή οτιδήποτε άλλο ανέφικτο κυκλοφόρησε τα προηγούμενα χρόνια. Ούτε Ζάππεια ούτε ένας άλλος κόσμος που είναι εφικτός ούτε νταούλια και βιολιά ούτε χουβαρνταλίκια με τα λεφτά  των δανείων.

Βουβοί και ηττημένοι, οι πολίτες που πέρασαν από διάφορα στάδια αγανάκτησης και εξέγερσης απέναντι στην πραγματικότητα, που ωθήθηκαν και επιδοκιμάστηκαν όταν αφόριζαν τους άλλους ως ολετήρες ή γερμανοτσολιάδες, που έριχναν γιαούρτια, μπουνιές και μολότοφ, απειλούσαν και χώριζαν. Ολοι, ξανά μαζί. Επιτέλους, προσγειωμένοι στα δεδομένα της πραγματικότητας – την οποία θα ακριβοπληρώσουμε επειδή αργήσαμε να καταλάβουμε τα δεδομένα της, δεν μας το επέτρεψαν σε διάφορες φάσεις οι πολιτικοί και τα κόμματα, επίσης όμως ως κοινωνία δεν επιτρέψαμε να ακουστούν οι φωνές που δεν χάιδευαν τα αφτιά μας.

Προφανώς με τις διαφορές μας. Συχνά βαθιές, αβυσσαλέες. Με τις ιδιαίτερες προσεγγίσεις μας. Αλλά, επίσης προφανές, χωρίς άλλες ακροβασίες στα κουτουρού. Η διαχείριση της χώρας το επόμενο διάστημα και η πολιτική δεν μπορεί να είναι καφενείο. Μας περιμένει η έρημος του πραγματικού – και εκεί δεν υπάρχει ούτε καιρός για χάσιμο ούτε πολυτέλεια για αρλούμπες. Φράσεις του τύπου «οι άνθρωποι πριν από τους αριθμούς» μάλλον συσκότισαν παρά συνέβαλαν. Αντίθετα, είναι χρήσιμο να τσακώνονται οι ειδικοί, με συγκεκριμένες προτάσεις, ώστε να ελαχιστοποιηθεί, όσο είναι δυνατόν, το κοινωνικό κόστος της εξομάλυνσης που θα χρειαστεί να ακολουθήσει.

Προφανώς, τη Δευτέρα δεν θα ζούμε σε μια άλλη κοινωνία. Το τραύμα της χώρας είναι βαθύ, δεν επουλώνεται εύκολα, η αντιμνημονιακή αυταπάτη της πενταετίας (και το διαπραγματευτικό φιάσκο του επταμήνου) θα μας κυνηγάει για πολλές δεκαετίες, ακριβώς όπως μας κυνηγάει ακόμα ο Εμφύλιος. Ακόμα κι αν όντως κυριαρχήσει ο ρεαλισμός στην πολιτική ζωή, το κοινωνικό σώμα έχει δηλητηριαστεί σοβαρά από τον διχαστικό λόγο, αλλά και από τον αντιδημοκρατικό μηδενισμό με τον οποίο είδαμε κα την Ευρώπη και τη ζωή μας στη Μεταπολίτευση. Αλλά, αφού πάθαμε, ας μάθουμε.

Η Ελλάδα μου θυμίζει τον μαστρο-Παύλο, τον αντιήρωα μιας χριστουγεννιάτικης ηθογραφίας του Παπαδιαμάντη («Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη»). Εχει στο μυαλό του να περάσει γιορτές χαρισάμενες με την εν διαστάσει σύζυγό του και το παιδί τους, επειδή θα έβρισκε έναν τρόπο, λίγο ως ψεύτης λίγο ως καταφερτζής, να τους εξασφαλίσει ένα πλουσιοπάροχο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Αλλά τα κορόιδα που θα πλήρωναν τον είχαν πάρει χαμπάρι. Και ο μαστρο-Παύλος έφυγε ντροπιασμένος, αποφασισμένος επιτέλους ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος, πλην αυτού που όριζαν οι τρεις λέξεις με τις οποίες έκλεινε ο Παπαδιαμάντης το αφήγημά του:

«Δρόμο. Και δουλειά».