[Επιφυλλίδα] Ενεργούμενα

Ανάμεσα στα άλλα ανήκουστα και πρωτοφανή που ζούμε στις ημέρες μας είναι και τούτο: να μη χρειάζεται να διαθέτει κάποιος πραγματικό, ουσιαστικό, προσωπικό κύρος και ωστόσο να μην αμφισβητεί κανείς όσα λέει και όσα κάνει. Ή και αν ευθέως αμφισβητούνται τα όσα λέει, του ίδιου να μην ιδρώνει το αφτί του και να ενεργεί ως άτομο που έχει εξασφαλίσει με την αξία του πλατιά συναίνεση και αποδοχή.

Πρόκειται συνήθως για άτομα που τα έχουμε γνωρίσει χάρη στην ανώμαλη πολιτική συγκυρία των τελευταίων χρόνων. Αντί να συμπεριφέρονται με τη συστολή των ανθρώπων που μας έγιναν γνωστοί από σπόντα, εκφράζονται συνήθως τόσο αλαζονικά ώστε θα συμπέραινε κανείς πως υπήρξαν σχετικά ομαλές οι πολιτικές συνθήκες που τους «ενέπνευσαν». Σε σχέση τουλάχιστον με τους στόχους και τα οράματα που υποτίθεται πως εκφράζουν. Και ενώ έχουν κληθεί να υπηρετήσουν βραχυπρόθεσμα και στυγνά πολιτικά σχέδια που τα έχουν ομοθύμως αποδεχθεί, τίποτε δεν τους εμποδίζει να εκφράζουν έναν μεσσιανισμό και ένα δήθεν πάθος ευταξίας, που ακριβώς επειδή πρόκειται για κάτι ψευδές συμβάλλει στην αποσάθρωση ενός ήδη υπονομευμένου κλίματος.

Αν και πρόκειται συχνά – αλίμονο – για πνευματικούς ανθρώπους και καλλιτέχνες που δεν κατάφεραν με την έως τώρα θητεία τους να τους αισθανθούμε αποφασιστικούς για τα δημόσια πράγματα, χρησιμοποιούν την πολιτική εξουσία που τους δίνεται δίκην φιλοδωρήματος ή γιατί την έχουν ζητιανέψει, ως στοιχείο που πηγάζει από τη βραβευμένη για την αξία της προσωπικότητάς τους. Στην ουσία πρόκειται για μια ολέθρια λαθροχειρία που αποσυντονίζει τους αρμούς μιας κοινωνίας – της κοινωνίας μας – επειδή ακριβώς πολύ λίγοι συνειδητοποιούν τι σημαίνει να είσαι ένα απλό ενεργούμενο, αλλά οι πολλοί να σε χειροκροτούν ως άτομο προσωπικών εμπνεύσεων και οραματισμών. Να είναι δηλαδή η πολιτική συγκυρία που σε καθορίζει, εσύ όμως να συμπεριφέρεσαι ως αυτεξούσια μονάδα.

Δεν χρειάζονται όμως περισσότερα λόγια, φθάνει να θυμηθούμε ένα τρανταχτό παράδειγμα – το αντίθετο ακριβώς. Ο σπουδαίος πνευματικός άνθρωπος και πεζογράφος Αγγελος Τερζάκης υπήρξε για πολλά χρόνια εισηγητής Δραματολογίου στο Εθνικό Θέατρο. Δεν χρειάστηκε όμως να επικαλεστεί ποτέ την ιδιότητά του αυτή προκειμένου να αποκτήσουν κύρος τα όσα έγραφε ή τα όσα έλεγε. Θα υπήρχε όμως έστω και ένας σε σχέση με όλους αυτούς στους οποίους αναφερθήκαμε, που θα ενδιέφερε τι λέει ή τι κάνει σε περίπτωση που δεν κολλούσε δίπλα στο όνομά του την ιδιότητά του ως αξιωματούχου της καλλιτεχνικής ή της πολιτικής ζωής;