Παπούτσια, το μεγάλο σταυρόλεξο

Δεν είναι λίγοι οι δρομείς που φορούν εντελώς λάθος παπούτσια τρεξίματος, ενώ αρκετοί είναι εκείνοι που φορούν τα σωστά παπούτσια αλλά διαλεγμένα για λάθος λόγους. Αυτό τουλάχιστον δείχνει μια νέα επιστημονική έρευνα που ασχολείται με τη σχέση δρομικών παπουτσιών και τραυματισμών. Το συμπέρασμα της μελέτης αυτής είναι πως, ευτυχώς, υπάρχει ένας αξιόπιστος και επιστημονικά έγκυρος τρόπος επιλογής του σωστού παπουτσιού για τρέξιμο, ο οποίος είναι τόσο απλός που οι περισσότεροι από εμάς τον αγνοούμε! Η συσχέτιση των δρομικών παπουτσιών και των δρομικών τραυματισμών είναι μάλλον αμφιλεγόμενη και από επιστημονικής άποψης, πολύ αβέβαιη.

Οσοι ασχολούμαστε με το τρέξιμο, έχουμε ακούσει πως οφείλουμε να διαλέγουμε τα παπούτσια μας βασιζόμενοι, λίγο ώς πολύ, σε δύο βασικά τεχνικά κριτήρια. Το πρώτο έχει να κάνει με τον τύπο πρηνισμού του ποδιού μας. Δηλαδή αν το πόδι στρέφεται προς το εσωτερικό όταν τρέχουμε, ως μέρος της φυσικής του κίνησης. Ορθοπεδικοί, προπονητές και δρομείς πίστευαν για πολύ καιρό πως ο υπερπρηνισμός ή ο υποπρηνισμός συμβάλλει στην πιθανότητα τραυματισμών, επομένως θα πρέπει να αντιμετωπίζεται και να ελέγχεται χρησιμοποιώντας ανάλογο τύπο παπουτσιών.

Επιπλέον, πρόσφατα άρχισε να δίνεται μεγάλη σημασία και στην ένταση πρόσκρουσης του ποδιού του δρομέα σε κάθε βήμα του κυρίως σε σχέση με το τρέξιμο χωρίς παπούτσια και το σχετικό ερώτημα αν όντως πρέπει να φοράμε παπούτσια όταν τρέχουμε. Αρκετοί υπέρμαχοι του είδους υποστηρίζουν πως τρέχοντας ξυπόλητοι (ή έστω με τα πολύ απλά σαν κάλτσες υποδήματα) αλλάζει η ένταση της πρόσκρουσης και έτσι μειώνεται σημαντικά το ρίσκο τραυματισμού.

 Ομως ο Μπένο Νιγκ, ο επικεφαλής της νέας έρευνας και οι συνεργάτες του είναι επιφυλακτικοί. Επίτιμος καθηγητής Κινησιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά και ένας από τους πιο ειδικευμένους σε θέματα βιομηχανικής, ο δρ Νιγκ αναρωτήθηκε αν όντως η επιστήμη δέχεται την ιδέα πως τα σωστά παπούτσια μπορούν να αλλάξουν και να διορθώσουν τον τρόπο τρεξίματος, επομένως να μειώσουν και τους τραυματισμούς των δρομέων. Ετσι, στη νέα έρευνα η οποία δημοσιεύθηκε πριν από λίγο καιρό στη «Βρετανική Επιθεώρηση Αθλητικής Ιατρικής», ο δρ Νιγκ και η ομάδα του ασχολήθηκαν με μελέτες δεκαετιών που αναφέρονταν στη σχέση δρομικών παπουτσιών και τραυματισμών.

Πολύ γρήγορα συνειδητοποίησαν πως οι περισσότερες από τις μέχρι τώρα αντιλήψεις μας σχετικά με το θέμα είναι στην πραγματικότητα μύθοι!

Για παράδειγμα, ο τύπος πρηνισμού δεν φαίνεται να αποτελεί πρόβλημα που χρήζει διόρθωσης: στο σχετικό επιστημονικό πείραμα που έγινε, δόθηκαν τα ίδια παπούτσια τρεξίματος σε περίπου 1.000 αρχάριους δρομείς με διαφορετικούς τύπους πρηνισμού τους οποίους μελέτησαν για έναν χρόνο.

Στο διάστημα αυτό, αρκετοί δρομείς με κανονικό πρηνισμό είχαν τραυματισμούς, ποσοστό πολύ μεγαλύτερο πάντως από τους δρομείς με υπερπρηνισμό που παρουσίασαν αντίστοιχα προβλήματα. Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, ο δρ Νιγκ και οι συνεργάτες του σημείωσαν στην αξιολόγησή τους πως «μια τάση υπερπρηνισμού του ποδιού είναι ένα χαρακτηριστικό που μάλλον αποτελεί πλεονέκτημα για την αποφυγή τραυματισμών!».

Ομοίως, βρήκαν πως ελάχιστη σχέση έχει η δύναμη πρόσκρουσης του ποδιού στο έδαφος με την πρόκληση τραυματισμών ή ότι η απαλλαγή από τα παπούτσια επηρεάζει ιδιαιτέρως τη δύναμη αυτή καθαυτή. Το πιο απροσδόκητο όμως συμπέρασμα ήταν πως τα ειδικά σχεδιασμένα παπούτσια που διόρθωναν το όποιο πρόβλημα πρηνισμού αποδείχτηκαν περισσότερο κερδοσκοπικά παρά αποτελεσματικά. Σε μια σειρά ερευνών που έγινε σε νεοσύλλεκτους στρατιώτες, εκείνοι στους οποίους δόθηκαν ειδικά παπούτσια για τον τύπο πρηνισμού τους παρουσίασαν πολύ περισσότερα προβλήματα τραυματισμών από αυτούς που δεν τα φόρεσαν.

Πάντως, το συμπέρασμα των ερευνητών μετά την πλήρη ανάλυση των μελετών τους είναι πως «αν τα παπούτσια επιλεγούν με το σωστό κριτήριο, τότε ναι, πράγματι, μπορεί να μειώσουν τους τραυματισμούς». Και όταν λένε «σωστό κριτήριο» δεν εννοούν ούτε τον τύπο πρηνισμού ούτε την ένταση της πρόσκρουσης. Αυτό που έχει σημασία, σύμφωνα με τον δρα Νιγκ και τους συνεργάτες του, είναι η άνεση!

Σε μια μελέτη του 2001 (την οποία επέβλεπε ο Μπένο Νιγκ) μελετήθηκαν στρατιώτες στους οποίους δόθηκαν έξι διαφορετικοί τύποι εσωτερικών πάτων παπουτσιών, που διέφεραν σε σημεία όπως: μείωση κραδασμών, ύψος καμάρας του ποδιού, σχήμα τακουνιού, σκληρότητα κ.ά. Ζητήθηκε από τους στρατιώτες να διαλέξουν εκείνο το μοντέλο με το οποίο αισθάνονταν άνετα και να το βάλουν μέσα στις αρβύλες τους κατά τη διάρκεια των ασκήσεών τους ενώ μια άλλη ομάδα στρατιωτών θα φορούσε τις κλασικές αρβύλες. Υστερα από τέσσερις μήνες, οι στρατιώτες που είχαν προσαρμόσει στις αρβύλες τους τους πάτους που τους βόλευαν παρουσίασαν πολύ λιγότερους τραυματισμούς από τους άλλους.

Τα αποτελέσματα αυτά έχουν και λογική και επιστημονική εξήγηση λέει ο δρ Νιγκ. Το σώμα μας είναι εκ των πραγμάτων ο καλύτερος οδηγός μας για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κινούμαστε ή να τρέχουμε. Οταν αγνοούμε ή παλεύουμε τη φυσική τάση κίνησης του σώματός μας, προσθέτει, όπως π.χ. προσπαθώντας να ελέγξουμε τον πρηνισμό μας, τότε το ρίσκο τραυματισμού μεγαλώνει. Αντιθέτως, τονίζει, οφείλουμε να λαμβάνουμε υπόψη μας με ιδιαίτερη προσοχή τη «γνώμη» του σώματός μας όσον αφορά την επιλογή δρομικού παπουτσιού. «Δοκιμάστε 4-5 διαφορετικά ζευγάρια παπούτσια» προτείνει ο δρ Νιγκ. Τρέξτε ελαφρώς μέσα στο κατάστημα. «Σίγουρα μπορείς να πεις πολύ εύκολα πιο απ’ όλα σε έκανε να αισθάνεσαι ποιο άνετα», καταλήγει, «και αυτό είναι το ζευγάρι που πρέπει να διαλέξεις!».