[Εισαγωγικά] Κλαδεύοντας το δέντρο

Αλλες – πιο αθώες ίσως – εποχές. Αλλες – ενδεχομένως πιο ειλικρινείς – ατάκες. «Αν δεν ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν θα μας ήξεραν ούτε οι θυρωροί της πολυκατοικίας μας» είχε πει ο Γιώργος Κατσιφάρας. Ηταν μια φράση που άφησε εποχή περιγράφοντας τη σχέση του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ με την πολιτική τάξη του ’81 και καθιστώντας ανάγλυφη τη φιγούρα του ηγέτη.

Αυτά όμως ήταν για τους χθεσινούς. Ποιος από τους σημερινούς ή τις σημερινές του ΣΥΡΙΖΑ θα έλεγε το ίδιο; Ποιος θα ήξερε την Κωνσταντοπούλου και όλους αυτούς που «συνεδρίαζαν» επί τρεις ημέρες στη Βουλή των Ελλήνων, ποιος θα είχε ιδέα για την πολιτική ύπαρξη των στελεχών της Λαϊκής Ενότητας αν δεν υπήρχε ο Τσίπρας; Διαφορετικά ειπωμένο: τι ψήφισαν οι Ελληνες στις 25 Ιανουαρίου 2015; ΣΥΡΙΖΑ ή Αλέξη; Η απάντηση είναι απλή: Τσίπρα ψήφισαν. Αλλά για να επιβεβαιωθεί αυτό θα χρειαστεί ακόμη ένας γύρος εκλογών μέσα σε εννέα μήνες. Θα χρειαστεί επίσης μια διευκρίνιση: στην ελληνική πολιτική, ηγέτης δεν γίνεσαι αν δεν διαγράψεις αυτούς που σε αμφισβητούν και αν, μάλιστα, δεν το κάνεις έγκαιρα και από νωρίς. Ο Ανδρέας πρώτα ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ το 1974 και μέσα στην επόμενη διετία – τριετία πέταξε έξω ένα σωρό κόσμο – μεταξύ των οποίων και τον μπαμπά τής Ζωής. Αντιθέτως, ο Τσίπρας έκανε ένα σωρό συμβιβασμούς και κατάπιε έναν σκασμό άγευστα ποτήρια ως αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ. Το έκανε γιατί το κόμμα ήταν αμάλγαμα τάσεων, φυλών και προσωπικοτήτων και γιατί φοβόταν την κακή προϊστορία της Αριστεράς σε θέματα διασπάσεων. Το παράκανε όμως όταν, χάριν της μετατροπής του ΣΥΡΙΖΑ σε πλειοψηφικό κόμμα, άνοιξε διάπλατα τις πόρτες για να μπουν μέσα πρόσωπα όπως η Ραχήλ Μακρή (και όχι μόνο – γιατί αυτή αποτελούσε περίπτωση που είναι πολιτικά προβληματική με ορατό τρόπο, κάτι που δεν φαινόταν το ίδιο εύκολα εξαρχής σε άλλους και άλλες).

Εντάξει – ο Ανδρέας ήταν στη λογική του κηπουρού: αν αγαπάς το δέντρο και θες να το δεις να μεγαλώνει κλάδεψέ το! Ο Αλέξης έχει περισσότερο την ικανότητα να κάνει τους άλλους να φεύγουν μόνοι τους. Ο Παναγιώτης (Λαφαζάνης) ακολούθησε τον δρόμο του Αλέκου (Αλαβάνου) και του Φώτη (Κουβέλη). Η έξοδος των δύο πρώτων δεν στοίχισε τελικά τίποτε στον Αλέξη – που έγινε Πρωθυπουργός. Θα ισχύσει το ίδιο για την ηρωική έξοδο της Πλατφόρμας που συνήργησε στην κατάληψη της Βουλής από τη Ζωή; Αυτό είναι το καλό σενάριο – κι αυτό θέλουν προφανώς να πιστεύουν οι Τσιπραίοι. Είναι μια συνθήκη που θα επιτρέψει στον Αλέξη να μοιάσει με τον άλλο Φλομπέρ. Οχι τον Φλαμπουράρη, τον Γουσταύο που είχε πει για το ομώνυμο μυθιστόρημά του: «Η Μαντάμ Μποβαρί είμαι εγώ». Ο Τσίπρας έχει μερικές εβδομάδες να αποδείξει για πάρτη του το: «Ο ΣΥΡΙΖΑ είμαι εγώ». Με την ευκαιρία θα μπορέσει να δει αν η ελληνική κοινωνία είναι διατεθειμένη να τον εμπιστευθεί και να τον ακολουθήσει στη μεταστροφή του αναγνωρίζοντας ότι δεν υπήρχε άλλη εναλλακτική από τον συμβιβασμό και το πρόγραμμα που ψηφίστηκε στις 14 Αυγούστου.

Αλλά αυτή είναι η άλλη μισή ιστορία. Και βρίσκεται στο μαύρο κουτί του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου 2015. Αυτό θα αποκωδικοποιηθεί αναγκαστικά στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου. Αν ισχύει ότι μεγάλος όγκος των ψηφοφόρων του Οχι ψήφισαν όπως ψήφισαν γιατί πείστηκαν από τον Τσίπρα ότι αυτό δεν σημαίνει και έξοδο από το ευρώ, τότε ένα μέρος εξ αυτών μπορεί να τον ακολουθήσει στη στροφή του. Αυτό θα βελτιώσει τη συσπείρωση του ΣΥΡΙΖΑ που είναι στα όρια του 50%, αλλά θα επιτρέψει και την αναθέρμανση της σχέσης τού Αλέξη με τη νεολαία. Αν, αντιθέτως, αυτοί όλοι δεν νιώθουν καλά με το τρίτο Μνημόνιο, τότε έχουμε κάτι σε «μεγάλο ξενέρωμα». Κι αυτό είναι μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Τσίπρα από το εσωκομματικό σχίσμα.