Η λαϊκή δημοκρατία της δραχμής

Ο Δημήτρης Μπάτσης είναι μια από τις τραγικές φυσιογνωμίες της ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος. Οικονομολόγος, γόνος αστικής οικογένειας που εκτελέστηκε το 1952 μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη. Λίγα χρόνια πριν από τη σύλληψη και την εκτέλεσή του, το 1947, είχε εκδώσει ένα εμβληματικό έργο για τη μεταπολεμική οικονομική σκέψη «Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα».

Μετά το τέλος της Κατοχής και τη σχεδόν πλήρη καταστροφή του παραγωγικού μηχανισμού της χώρας αναπτύχθηκε μια δημόσια συζήτηση σε αστικούς αλλά και αριστερούς κύκλους – οι δεύτεροι εκφράζονταν μέσω του περιοδικού «Ανταίος» και της εταιρείας Επιστήμη – Ανοικοδόμηση – για το οικονομικό μέλλον της χώρας. Παράλληλα, μετά το 1945 εμφανίστηκε στα Βαλκάνια και την Ανατολικη Ευρώπη ένα νέο μοντέλο οικονομικής συγκρότησης. Ενα υβρίδιο μεταξύ του καπιταλισμού και αυτού που αργότερα αποκλήθηκε υπαρκτός σοσιαλισμός. Το μοντέλο της λαϊκής δημοκρατίας. Μετά το 1948 ολοκληρώθηκε στην εξέλιξή του και επρόκειτο ουσιαστικά για την εξαγωγή του γραφειοκρατικά παραμορφωμένου εργατικού κράτους της ΕΣΣΔ στην περιοχή.

Ο Μπάτσης και οι αριστεροί διανοούμενοι της εποχής έχοντας ως υπόδειγμα  το μοντέλο της λαϊκής δημοκρατίας προσπαθούσαν να σχεδιάσουν κάτι αντίστοιχο για την Ελλάδα. Σε αυτό το πλαίσιο ήταν και η έκδοση της μελέτης. Ηταν η εποχή των εθνικών συνόρων, της δασμοβίωτης επί της ουσίας βιομηχανίας και των εθνικών πολιτικών ανάπτυξης. Μια εποχή που φαίνεται να απέχει έτη φωτός από σήμερα, που ο καπιταλισμός βρίσκεται στην πιο παγκοσμιοποιημένη του εξέλιξη, όσο δεν ήταν ποτέ στην Ιστορία του.

Για χρόνια, λοιπόν, στο ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα η αντίληψη της αυτάρκειας και της δασμολογικής προστασίας παρέπεμπαν στην προαναφερόμενη εμβληματική μελέτη. Ομως ανομολόγητο σημείο αναφοράς σε μια ολόκληρη σειρά συλλογικοτήτων της Αριστεράς παραμένει η «Βαρειά βιομηχανία της Ελλάδας» για άλλους ως μεθοδολογικό εργαλείο και για άλλους ως μοντέλο που θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στις σημερινές συνθήκες. Πρόκειται για όλους εκείνους που προέρχονται από το επίσημο κομμουνιστικό κίνημα προεξάρχοντος του Αριστερού Ρεύματος αλλά και του Σχεδίου Β και γενικότερα για εκείνο το τμήμα της Αριστεράς που ξυπνά και κοιμάται σήμερα με το όραμα της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Με άλλους όρους και υπενθυμίζοντας μια μεσοπολεμική συζήτηση που και πάλι δίχασε τότε το κομμουνιστικό κίνημα, για τη δυνατότητα «του σοσιαλισμού σε μια μόνο χώρα».

Για τους μαρξιστές όμως η αλφαβήτα της ανατροπής ξεκινά από την παραδοχή της πραγματικότητας. Οπως η τύχη της Ρωσικής Επανάστασης κρίθηκε στα «οδοφράγματα του Βερολίνου», δηλαδή από την τύχη της Γερμανικής Επανάστασης, έτσι και η τύχη του ελληνικού εργατικού κινήματος θα κριθεί από τους γάλλους, γερμανούς και ιταλούς εργάτες. Η ταξική πάλη είναι εθνική στη μορφή και διεθνική στο περιεχόμενο. Καπιταλισμός με δραχμή δεν μπορεί να είναι το όραμα της Αριστεράς. Η αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων θα κρίνει το νόμισμα και όχι η αλλαγή του νομίσματος τις παραγωγικές σχέσεις.