Αστρόσκονη

Εικόνα: συσσίτιο στο κέντρο της Αθήνας. Ο κόσμος πολύς – πρόσφυγες, Ελληνες, νέοι, ηλικιωμένοι. Οι μερίδες λιγοστές, δεν φθάνουν για όλους. Ο μελαψός νεαρός έχει πάρει το πιάτο και απομακρύνεται όταν παρατηρεί έναν γέροντα που περπατά με δυσκολία να φθάνει και να διαπιστώνει ότι το συσσίτιο τελείωσε. Ο ηλικιωμένος κάθεται αποκαμωμένος σε ένα παγκάκι και κλαίει βουβά. Ο νεαρός που δεν ξέρει ούτε λέξη ελληνικά, τον πλησιάζει και του δίνει το πιάτο του. Οι ευχαριστίες πέφτουν βροχή. Χαμογελά κατανοώντας χωρίς να καταλαβαίνει. Απομακρύνεται. Ισως βρει φαγητό αύριο.

  

Σκέψη: μία από τις τελευταίες θεωρίες της αστροφυσικής ή καλύτερα της κοσμολογίας λέει ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε από μια «κβαντική διακύμανση του κενού». Ο Μάνος Δανέζης, καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, τονίζει σε συνέντευξή του ότι αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε δεν είναι ο περιορισμός αλλά η ενότητα. Οτι δηλαδή το Σύμπαν είναι ένα. Τα πάντα μέσα σ’ αυτό είναι ένας ωκεανός συνεχόμενης ενέργειας. Και κάπου εκεί υπάρχουν μερικά μικροπυκνώματα, τα οποία ονομάζουμε ύλη – οι αισθήσεις μας τα αντιλαμβάνονται ως ύλη. Μια τέτοια αντίληψη, καινούργια είναι η αλήθεια, του φυσικού Σύμπαντος δεν αλλάζει μόνο τις απόψεις μας περί επιστήμης, αλλάζει τις απόψεις μας για το τι είμαστε. Δεν υπάρχει εσύ κι εγώ, λένε οι πρωτοπόροι της φυσικής, κι ας μας ακούγεται ως διαπίστωση άλλου κλάδου. Δεν υπάρχει το σπίτι και το αυτοκίνητο, η Γη και η Σελήνη. Πλέουμε όλοι στον ωκεανό της ενέργειας.

Τολμηρό. Δεν ξέρω πόσο το χωράει ο νους μας. Πόσο το χωράει η συνείδησή μας. Και, κυρίως, πόσο το χωράει το εγώ μας.

  

Εικόνα: Μύκονος, ξημερώματα. Ενα ανεξάρτητο κρατίδιο υπερκατανάλωσης, γράφουν ξένες εφημερίδες. Σαμπάνιες που κοστίζουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ, κότερα που ανταγωνίζονται σε πολυτέλεια, πάρτι χλιδής και επίδειξης, μια σπατάλη ουσιών χωρίς ουσία.

  

Σκέψη: το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από 7.000 τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων άτομα, γράφει ο Διονύσης Σιμόπουλος, φυσικός και αστρονόμος. Ποιητικό, σκέφτoμαι. Καθόλου, διαπιστώνω. Το εννοεί. Από αυτό τον τεράστιο αριθμό ατόμων το 67% είναι υδρογόνο, ένα χημικό στοιχείο που δημιουργήθηκε τη στιγμή της γέννησης του Σύμπαντος πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Αρα τα 2/3 των ατόμων που αποτελούν το σώμα του καθενός μας έχουν ανάλογη ηλικία – μερικά δισεκατομμύρια χρόνια. Τα υπόλοιπα 90 χημικά στοιχεία γεννήθηκαν στο εσωτερικό των άστρων, στις θερμοπυρηνικές αντιδράσεις τους και στις επιθανάτιες αστρικές εκρήξεις. Οπότε αν κόψουμε ένα λουλούδι ή δοκιμάσουμε ένα φρούτο ή χαϊδέψουμε το πρόσωπό μας, ακουμπάμε υλικά από κάποιο άστρο. Αλλά κι εμείς ακόμη, καταλήγει ο επίτιμος διευθυντής του Πλανηταρίου, όταν πεθάνουμε, τα χημικά στοιχεία από τα οποία αποτελούνται τα σώματά μας θα διασκορπιστούν παντού γύρω μας, ενώ ορισμένα από αυτά θα ενσωματωθούν σε άλλα είδη ζωής. Ηδη καθένας μας αναπνέει καθημερινά αρκετές δεκάδες μόρια που είχαν εισπνεύσει πριν από εμάς ο Σωκράτης, ο Ιππαρχος, ο Νεύτων ή ο Κολοκοτρώνης.

  

Ενας μεγάλος αστρονόμος είχε πει κάποτε ότι «ο άνθρωπος είναι το μέσο που χρησιμοποιεί το Σύμπαν για να γνωρίσει τον εαυτό του». Αυτό ίσως αποτελεί και τον καλύτερο προσδιορισμό της άποψης ότι είμαστε πράγματι παιδιά του Σύμπαντος. Διότι είμαστε φτιαγμένοι από αστροϋλικά. Αλλοτε πάνε στράφι. Αλλοτε δικαιώνονται. Ομως πάντα, και στα καλύτερα και στα χειρότερά μας, αυτό είμαστε. Αστρόσκονη.