[Εισαγωγικά] Ο μοναχικός μονοκράτορας

Το 1998 ή το 1999, καθώς συμπληρώνονταν πια δέκα χρόνια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο – θεωρητικός της σύγκρουσης των πολιτισμών – Σάμιουελ Χάντιγκτον δημοσίευσε ένα άρθρο στο περιοδικό «Foreign Affairs». Είχε τον τίτλο «Η μοναχική υπερδύναμη». Κι έλεγε ότι οι ΗΠΑ είχαν βρεθεί σε έναν μονο-πολυπολικό κόσμο. Ηταν δηλαδή η μοναδική υπερδύναμη σε ένα περιβάλλον, όπου όμως υπήρχαν και άλλα κέντρα ισχύος – στην Τεχεράνη, στην Πιονγκγιάνγκ, στο Βελιγράδι, στη Βαγδάτη, στη Μόσχα ή στο Πεκίνο. Κανένα όμως ικανό να συγκροτήσει ισορροπία δυνάμεων, διπολισμό, που να λειτουργήσει σταθεροποιητικά, ό,τι δηλαδή είχε συμβεί με την Αμερική και τη Σοβιετική Ενωση για πενήντα χρόνια. Το αποτέλεσμα, κατά Χάντιγκτον, ήταν μια περίοδος αστάθειας και ασύμμετρων απειλών.

QQQ

Σε χαλαρή αλλά υπαρκτή αναλογία, ο Αλέξης Τσίπρας είναι από τις 6 Ιουλίου 2015 και μετά, δηλαδή από την επομένη του δημοψηφίσματος, ο «μοναχικός Πρωθυπουργός». Κι αυτός επιχειρεί σε ένα μονο-πολυπολικό πολιτικό περιβάλλον, με την επιγενόμενη αστάθεια αλλά και τους κινδύνους των ασύμμετρων απειλών. Προσέξτε: ο Τσίπρας είναι ο πρώτος Πρωθυπουργός από το 1974 που δεν έχει απέναντι αντίπαλο με τον οποίο να πολωθεί. Ο Καραμανλής είχε τον Αντρέα. Που είχε τον Μητσοτάκη. Που είχε τον Αντρέα. Ο Σημίτης είχε τον – άλλο – Καραμανλή. Που είχε τον Παπανδρέου. Που είχε τον Σαμαρά. Που είχε τον Τσίπρα. Ο Αλέξης όμως δεν έχει – ιδίως αφότου η έκρηξη του Οχι στο δημοψήφισμα καθάρισε το τοπίο – αντίπαλο πόλο. Η πόλωση πέθανε αφού δεν έχει εκφραστή, κόμμα είτε πρόσωπο. Οι εναπομείναντες παίκτες έχουν αμφίσημη συμπεριφορά αφού αντιπολιτεύονται για τα προσχήματα τον Αλέξη την ίδια ώρα που συμμαχούν – η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ – ή προσφέρονται να συμμαχήσουν – Το Ποτάμι – μαζί του.

QQQ

Τα πράγματα έγιναν χειρότερα μετά τη συμφωνία της 13ης Ιουλίου στις Βρυξέλλες. Ο Τσίπρας δεν μπορεί να πολωθεί ούτε με το απόλυτο πολιτικό κακό, δηλαδή το Μνημόνιο, ούτε καν με τους κακούς Γερμανούς. Το ΔΝΤ θα βόλευε – έλα όμως που είναι υπέρ της αναδιάρθρωσης του χρέους. Απέμειναν οι «ξένοι συντηρητικοί κύκλοι»  και οι ολιγάρχες – αλλά πόλωση με τέτοια υλικά δεν χτίζεις.

QQQ

Ισως να είναι καλό να μην έχεις αντίπαλο. Ισως – και αυτή ήταν η ανάγνωση του Χάντιγκτον – και όχι. Η έλλειψη πόλωσης απελευθερώνει μικρομεσαίες και τοπικά αποσταθεροποιητικές δυνάμεις. Αν βρισκόταν, ας πούμε, αντι-Τσίπρας και αντι-ΣΥΡΙΖΑ στο πολιτικό σκηνικό, τότε αμφισβητίες τύπου Λαφαζάνη και Ζωής θα ήταν πιο δύσκολο να κινηθούν αφού θα υπήρχε πίεση για κομματική συσπείρωση και διατήρηση στην εξουσία.  Αν υπήρχε εναλλακτική, ένα, ας πούμε, μεγάλο και σκληρό μνημονιακό κόμμα με χαρισματικό νεοφιλελεύθερο αρχηγό, έναν έλληνα Αθνάρ, τότε ο Αλέξης θα μπορούσε ακόμη και να τα βροντήξει αφού δεν θα σήκωνε στους ώμους του τον κίνδυνο μιας άτακτης χρεοκοπίας της χώρας. Αυτό όμως δεν γίνεται.

QQQ

Ο Τσίπρας έχει αντίπαλο το φάντασμά του – που έκανε καμπάνια υπέρ του Οχι για να πει ύστερα από δέκα μέρες ναι στη Συμφωνία. Και πλαγιοκοπείται από όσους εντός ΣΥΡΙΖΑ το επικαλούνται, υπονοώντας ότι δεν είναι πιστός στον εαυτό του. Ο δυϊσμός αυτός ταλαιπωρεί την ελληνική πολιτική και προκαλεί αστάθεια. Την ίδια ώρα που οι ξένοι, βλέποντας τα πράγματα από μακριά, έχουν καταλάβει ότι ο μοναχικός Πρωθυπουργός του ΣΥΡΙΖΑ είναι ο μοναδικός πόλος εν Ελλάδι. Και ο μόνος που μπορεί να εμποδίσει το 62% του Οχι από το να γίνει δραχμικό ποτάμι. Αν μάλιστα συμφωνήσει και υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα, η παραμονή στο ευρώ είναι μονόδρομος.

QQQ

Στην πραγματικότητα, ο Τσίπρας έχει μόνο ένα χαρτί – κι αυτό είναι οι εκλογές και μάλιστα γρήγορα, όχι για να επιβληθεί ο ίδιος, αλλά για να ισοπεδώσει όσο περισσότερα από τα μικρομεσαία ή μικρά κέντρα ισχύος μπορέσει. Ετσι θα γίνει μοναχικός μονοκράτορας σε έναν πραγματικά και σκέτα μονοπολικό κόσμο.