[Γνώμη] Νέα και πολλή Ευρώπη

«Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά». Ηταν το κεντρικό μήνυμα της εκστρατείας ενημέρωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014. Εναν χρόνο αργότερα, άραγε, τα γεγονότα δικαιώνουν τον ισχυρισμό;

Το δίλημμα αν η Ευρώπη θα ξεπεράσει την κρίση με περισσότερη ενοποίηση ή, αντίθετα, με αναδίπλωση σε εθνικές λύσεις, διατρέχει πλέον τις εξελίξεις. Το επικείμενο δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μάχη μεταξύ φιλευρωπαϊστών και ευρωσκεπτικιστών αποτελεί ήδη πολιτική πραγματικότητα. Ανάλογη διελκυστίνδα παρατηρείται σε διαδοχικές πρόσφατες εθνικές εκλογές.

Η έκβαση αυτής της πολιτικής μάχης, που θα ορίσει το μέλλον του ευρωπαϊκού ενοποιητικού εγχειρήματος, θα κριθεί από την ικανότητα της ΕΕ να αποφασίσει και να υλοποιήσει πολιτικές που θα δώσουν απαντήσεις στα προβλήματα των ευρωπαίων πολιτών, αλλά και περιεχόμενο στις προσδοκίες τους.

Εκεί όμως που ήδη αποδείχτηκε ότι «αυτή τη φορά ήταν διαφορετικά», ήταν ο καταλυτικός ρόλος των ευρωπαϊκών εκλογών στην επιλογή του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ενωσης, πέντε ευρωπαϊκές πολιτικές οικογένειες υπέδειξαν τους επικεφαλής υποψηφίους τους («Spitzenkandidaten») για τη θέση του προέδρου. Οι υποψήφιοι παρουσίασαν τις θέσεις τους και αναμετρήθηκαν σε debates.

Η τελική επικράτηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ως υποψηφίου του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, που έλαβε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων, αποτελεί θεσμική επανάσταση. Η υπέρβαση της κάθετης αντίρρησης του Ηνωμένου Βασιλείου, από τις μεγαλύτερες χώρες – μέλη, τόσο στο πρόσωπο όσο και στη διαδικασία, υπήρξε πρωτοφανής για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Σημαντικές προοιωνίζονται και οι μακροπρόθεσμες εξελίξεις που δρομολόγησαν οι περσινές ευρωεκλογές. Παρά το αναβαθμισμένο διακύβευμά τους, εξακολούθησαν να επηρεάζονται από παράγοντες που διαχρονικά υπονομεύουν τη συμμετοχή: από την έμμεση διεκδίκηση της ψήφου μέσω των εθνικών κομμάτων που αδυνατίζει το ευρωπαϊκό περιεχόμενο των εκλογών, την εμβρυϊκή ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα που καθιστά δυσχερή την πολιτική επικοινωνία και, κυρίως, τη γενικευμένη δυσπιστία των πολιτών ότι η ψήφος τους επηρεάζει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Εάν όμως η πολιτική πραγματικότητα που γεννήθηκε με τις εκλογές του 2014 εδραιώσει στους πολίτες την πεποίθηση ότι η ψήφος τους διαμορφώνει την πορεία της Ευρώπης, ότι οι εκπρόσωποί τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο νομοθετούν αποφασιστικά και ότι καθορίζουν τους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ενωση, τότε οι ευρωπαϊκές εκλογές του 2019 θα είναι πολύ διαφορετικές.  

Ο Κωνσταντίνος Τσουτσοπλίδης είναι εκπρόσωπος Τύπου του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα