[Επιφυλλίδα] Περί φωτογραφίας

Ατιμο πράγμα η φωτογραφία. Φαντάζεσαι πως σε απεικονίζει ως σπουδαίο και σε καταγγέλλει απλά ως γελοίο. Μια φωτογραφία «διαβάζεται» πάντα σε σχέση με μια άλλη φωτογραφία. Η φωτογραφία ενός Υπουργικού Συμβουλίου με τα νερά, τους καφέδες, τους χυμούς, μπροστά σε πρόσωπα επιτηδευμένα σοβαρά ή αυτάρεσκα χαμογελαστά, δεν μπορεί να μη συγκρίνεται αυτόματα με μια φωτογραφία με αποτυπωμένη την αγωνία δεκάδων μεταναστών μέσα σε ένα σαπιοκάραβο.

Αν κάτι είχαν καταφέρει οι υπουργοί, ακόμη και μέσα στα στενά όρια της χώρας τους, θα υπήρχε τέτοια άβυσσος δυστυχίας σε μια διπλανή ή μακρινή τους χώρα; Οι ίδιοι άλλωστε δεν μας λένε συνέχεια ότι η ανθρωπότητα έχει γίνει σαν ένα σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων ώστε να μη μας αφήνει ανεπηρέαστους οτιδήποτε συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο;

Είναι σωστό λοιπόν να διακηρύσσουν μια αντίστοιχη άποψη προκειμένου να αποσείσουν τις ευθύνες τους για την κατρακύλα μας και στις φωτογραφίες τους να δείχνουν ικανοποιημένοι ή σχεδόν ευτυχισμένοι παρά τα όσα συμβαίνουν γύρω μας;

Στα προχθεσινά ακόμη ρεπορτάζ – με τις αντίστοιχες βέβαια φωτογραφίες – για τα βασιλικά γεννητούρια στην Αγγλία, γελαστοί ποζάρουν στις κάμερες η δούκισσα του Κέιμπριτζ Κέιτ Μίντλτον και ο πρίγκιπας Γουίλιαμ, επιδεικνύοντας το φρεσκογεννημένο μωρό τους. Γιατί αλήθεια τόσο καμάρι, που θα δικαιολογούνταν μόνο αν το μωρό τους μεγαλώνοντας – με τόσο επίσημη ιδιότητα που διαθέτει – θα άλλαζε τις τύχες του κόσμου;

Στα παλιά τους τα παπούτσια αν ο κόσμος εξελιχθεί ακόμη χειρότερα, φτάνει που οι ίδιοι μπορούν να εμπορεύονται, σε σχέση με τη δημοφιλία τους, την ελπίδα που εκφράζει η γέννηση κάθε νέου ανθρώπου. Αν και η μόνιμη διάψευση της ελπίδας αυτής, ιδιαίτερα όταν ο άνθρωπος που γεννιέται κουβαλάει μια επίσημη ιδιότητα, είναι μια πολύ παλιά ιστορία που δεν κατάφερε ποτέ να μας συνετίσει όλους τους υπόλοιπους.

Δεν είναι μια αλλαγή που θα έκανε καλύτερο τον κόσμο αυτό που τους κάνει να ποζάρουν ευτυχείς – αν θα ήταν ποτέ δυνατόν να επιθυμούν την αλλαγή βασιλείς και πρίγκιπες. Είναι γιατί βρίσκει την ευκαιρία η αλαζονεία τους να εκφραστεί με έναν τρόπο που, ενώ σε άλλη περίπτωση θα τους έπαιρνε κανείς με τις πέτρες, τώρα με το να την έχουν εκφράσει αυτή την αλαζονεία οι περισσότεροι σε μια αντίστοιχη ώρα – όπως αυτή της γέννησης ενός παιδιού – γίνεται ακόμη και συμπαθητική. Αλίμονο!

Τι είναι άραγε η selfie; Να επικρατήσεις ως εικόνα για δευτερόλεπτα σε σχέση με έναν κόσμο που επειδή υποφέρει μοιάζει υποδεέστερος – κι αυτό είναι κάτι που δεν σε αφορά. Το αποδεικνύουν άλλοτε οι άλλοι που γελάνε γύρω σου, άλλοτε τα στρωμένα πιάτα με τα φαγητά, σπανιότερα ένα μνημείο ως φόντο που αγνοείς παντελώς τη σημασία του. Και αν αισθάνεσαι τη φωτογραφία σου να μην ενδιαφέρει ουσιαστικά κανέναν, όπως ενδιαφέρει η φωτογραφία της βασίλισσας Ελισάβετ, φτάνει που την επιβάλλεις, για όσο την επιβάλλεις, σε φίλους και γνωστούς για να αισθανθείς κι εσύ λίγο σαν Ελισάβετ.

Και αν είσαι ένας κοινός θνητός και φωτογραφίζεσαι με θέα τον Λυκαβηττό και επιπλέον δεν δημοσιοποιείς τη φωτογραφία σου, θα ήταν άδικο να σε κατηγορήσει κανείς, αφού το να δημιουργείς αναμνήσεις μπορεί να ισορροπήσει το βάρος μιας ζωής που δεν είναι αυτή που θα ήθελες να είναι. Το να είσαι όμως πολιτικός, για παράδειγμα υπουργός, και να φωτογραφίζεσαι με φόντο τον Παρθενώνα, είναι σαν να υπαινίσσεσαι πως κάτι προσθέτει η παρουσία σου στο κύρος του μνημείου. Πολύ περισσότερο όταν έχεις δείξει πως το όνομά σου δικαιούται μια μεταχείριση που κανείς συνονόματός σου δεν τόλμησε να ζητήσει.