Αστυνόμευση ή καταστολή;

Η έννοια της ασφάλειας είναι δύσκολη από τη φύση της. Φορτισμένη με ιδεολογικές, πολιτικές, ψυχολογικές, κοινωνιολογικές, πολιτισμικές και νομικές προσεγγίσεις και ερμηνείες, διχάζει σε πολλές περιπτώσεις όσους καταπιάνονται με την ανάλυσή της. Αυτό όμως δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση πως δεν μπορεί μέσα από αυτές τις διαφορετικές προσεγγίσεις να προκύψει μία παραγωγική όσμωση, αρκεί όλα τα μέρη να μπορούν να καταλήξουν σε έναν κοινό παρονομαστή. Είναι εύκολο, θεωρητικά, να αποδεχθούμε ότι η ασφάλεια είναι δικαίωμα και προαπαιτούμενο. Όταν όμως εξειδικεύουμε τη συζήτηση, τότε η κατάσταση αρχίζει και περιπλέκεται.

Δύο διαφορετικές ιδεολογικές εκκινήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε κάθετα διαφορετικές ερμηνείες των ζητημάτων της ασφάλειας. Η αστυνόμευση μπορεί να βαφτιστεί καταστολή, η κατάληψη κτιρίων διαμαρτυρία, η τρομοκρατική επίθεση ένοπλη πάλη, η χρήση νόμιμης βίας κρατικός φασισμός, η χρήση τεχνολογικών μέσων «μεγάλος αδερφός», η ένοπλη βία ιδεολογικός αγώνας, οι κουκουλοφόροι παρακρατικοί και οι αστυνομικοί τσιράκια του καπιταλισμού.

Στην Ελλάδα αυτές οι διαφορετικές ερμηνείες έχουν αποκτήσει δομικά πολιτικά χαρακτηριστικά. Η αντιπαράθεση για την ασφάλεια είναι κομμάτι μιας γενικότερης αντιπαράθεσης για το ρόλο του κράτους. Από την εποχή της γένεσης του νεοελληνικού κράτους λατρέψαμε το έθνος και είμαστε σε σύγκρουση με το κράτος. Στον δημόσιο διάλογο συναντάμε συχνά αναφορές στην αντιδιαστολή της ασφάλειας με την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πρέπει να κατανοήσουμε πως αυτή η αντιδιαστολή είναι μία αφαιρετική κατασκευή. Η ασφάλεια δεν είναι σε σύγκρουση με την ελευθερία. Τουναντίον, χωρίς ασφάλεια δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία – και το αντίστροφο βέβαια. Το βασικότερο ζητούμενο της ανθρώπινης ασφάλειας είναι η ελευθερία από το φόβο, και αυτό δεν μπορεί να το στρεβλώσει καμία ιδεολογική αγκύλωση.

Η ασφάλεια είναι δικαίωμα των πολιτών και το κράτος είναι ο πάροχος και ο εγγυητής της. Αυτός είναι ο χαμηλότερος κοινός παρονομαστής που πρέπει να γίνεται η συζήτηση για την ασφάλεια σε μία σύγχρονη δυτική χώρα.

* Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, καθηγητής στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας