[Γεωπολιτικά] Grexit και κρίσιμα διακυβεύματα

Η παρ’ ευχήν προοπτική του λεγόμενου Grexit δεν μπορεί να προσεγγίζεται με μονοδιάστατες ρητορικές απλουστεύσεις. Ούτε τα συνακόλουθά του να προσδιορίζονται με όρους μονομερών οικονομικών συνεπειών. Γιατί τέτοιες απλουστεύσεις θα ήσαν εξ υπαρχής το λιγότερο λανθασμένες. Ή τουλάχιστον ατελείς.

Είναι προφανές ότι αυτό το ενδεχόμενο (έξοδος ή αποπομπή της Ελλάδος από την ευρωζώνη) με τη μεν διαλεκτική κάποιων κέντρων ισχύος αποτελεί κατά κύριο λόγο εργαλείο ασκήσεως πιέσεων ή και εκβιασμών για προαγωγή (και τελικά επιβολή) συγκεκριμένων επιλογών τους. Ενώ στη συνείδηση των Ελλήνων μεταφράζεται σε προδήλως εφιαλτική παλινδρόμηση. Ως περίπου φυσικό παρεπόμενο της χρεοκοπικής ολισθήσεως, η οποία βιώνεται με όρους έως και ταπεινωτικής βαναυσότητος στην εθνική καθημερινότητα. Προκαλώντας ανεπιθύμητα παράγωγα οργής. Και προβάλλοντας υποσυνείδητες επιλογές που σαφώς υφέρπουν υποδορίως. Με ό,τι αυτό σημαίνει. Και με ό,τι αυτό σηματοδοτεί για όσους δεν θέλουν να διάγουν με ψευδαισθησιογόνα.

Ενώ λοιπόν οι προδιαγραφές μιας τέτοιας μετεξελίξεως συνάπτονται όντως κυρίως προς τους οικονομικούς συντελεστές, εν τούτοις: Περισσότερο γι’ αυτούς που την επισείουν και λιγότερο γι’ αυτούς που θα την υποστούν, αυτή σχετίζεται λειτουργικά με βαθύτερες γεωστρατηγικές τομές. Και με κρισιμότερες παραμέτρους. Από τις οποίες και θα προέλθουν καθόλου ανώδυνες ανατροπές. Οι οποίες και δεν είναι δυνατό να μη συνυπολογίζονται από κάποια τουλάχιστον ηγετικά κέντρα. Και στην Ευρώπη. Και πέραν της Μάγχης και του Ατλαντικού.

Πρέπει δε να προσυπογραμμισθεί ως προς αυτό, το γεγονός ότι αυτές οι πιθανολογούμενες εξελίξεις (εάν τυχόν ανακύψουν) πρέπει να αποτιμηθούν υπό το φως όσων ήδη διαμορφώνονται. Αφενός ως περιφερειακές συγκρουσιακές τριβές. Και αφετέρου ως αναδιατάξεις ισοζυγίων (και ανακατανομές ρόλων) με όρους ψυχροπολεμικών αντιπαραθέσεων. Στις οποίες ακόμη και τα έσχατα ερείσματα μετρούν γι’ αυτούς που ανασυντάσσουν συμμαχικά τόξα στρατηγικής ισχύος. Ιδιαίτερα σε κρίσιμες ζώνες, όπως είναι τα Βαλκάνια και η λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου. Οπου ήδη συνωθούνται αμερικανικές και ρωσικές αεροναυτικές μονάδες. Με τις μεν ΗΠΑ να επιθυμούν διατήρηση του παραδοσιακού τους ελέγχου. Και τη Μόσχα να επιδιώκει αυξημένο στρατηγικό ρόλο και λόγο στη νομή (και διανομή) των ενεργειακών αποθεμάτων που αναδύονται.

Οπόταν, ακόμη και μια χωρίς Grexit ανεξέλεγκτη πτώχευση της Ελλάδος (μέλους του ΝΑΤΟ και εταίρου του ευρωπαϊκού πυρήνα) θα οδηγούσε με μαθηματική βεβαιότητα σε αλυσιδωτές συνέπειες. Και πρωταρχικά σε στρατηγική αποσταθεροποίηση, όσον αφορά ουσιώδεις δυναμικές και γενικότερα ισορροπίες. Από την οποία και θ’ αναπαραχθούν ανατροπές σε περιφερειακούς σχεδιασμούς εκείνων που ποδηγετούν συμμαχίες και που διαχειρίζονται τις ατλαντικές επιλογές. Δηλαδή της Ουάσιγκτον. Η οποία ούτε καλοβλέπει ούτε και θα ανεχθεί διεμβολισμό αυτού που χαρακτηρίζεται «νοτιοανατολική πτέρυγα». Με την Αθήνα δηλαδή να αναγκάζεται να γείρει (εκούσια ή ακούσια) στις ρωσικές αγκάλες. Ως εξ ανάγκης ίσως επιλογή, εφόσον δεν της αφεθούν άλλες δίοδοι σωστικών υπερβάσεων, από τους έως και θανάσιμους βρόχους των χρεοκοπικών της αδιεξόδων.

Το επιπόλαιο αφήγημα του εκβιαστικού Grexit δηλαδή, μπορεί (το πιθανότερο) να μεταλλαγεί αίφνης σε δυναμική κρίσιμων στρατηγικών μετατοπίσεων και άλλων επιλογών. Που ακόμη και αν δεν αποβούν ανώδυνες για τη χώρα που θα το πράξει, οπωσδήποτε θα είναι οδυνηρές για κάποιους από εκείνους που θα την εξωθήσουν προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Και άλλωστε, η μεν Μόσχα ήδη σπεύδει προσεκτικά να ανοίξει πόρτες (κλείνοντας το μάτι) στην Αθήνα. Η δε Ουάσιγκτον επισημαίνει τις ανησυχίες και διαβιβάζει μηνύματα προς διάφορους αποδέκτες. Οχι πάντως μόνο προς την Αθήνα. Και όχι χωρίς ανάλογες συστάσεις με προειδοποιητική βαρύτητα. Καθώς, πέραν άλλων, τυχόν αποσταθεροποιητικές τάσεις στη βαλκανική παράμετρο θα επιδρούσαν με καταλυτική φορά. Και προς Δυσμάς. Με πρώτο αποδέκτη την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Και προς Ανατολάς. Καθώς η Ελλάδα συνιστά (με την Κύπρο) το ανατολικό σύνορο (και την αιχμή) του δυτικού τόξου.

Και αυτό προσδιορίζει όσα είτε διασφαλίζονται είτε (με θεωρίες Grexit) διακυβεύονται.

Ο Ανθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής