[Στιγμές] Μέρες μοναξιάς

Το δωμάτιο της Νιντά Μπαντουάν, στην περιοχή Ντιρ αλ Μπαλάχ στη Λωρίδα της Γάζας, δεν είναι μεγαλύτερο από 9 τετραγωνικά μέτρα. Ο ένας τοίχος είναι γαλαζοπράσινος και ο άλλος καλυμένος από χρωματιστά χαρτόνια. Εχει ένα παράθυρο, έναν μικρό καθρέφτη, μια παλιά ραπτική μηχανή, δύο καβαλέτα και μια κίτρινη σκάλα.

Αποξενωμένη από την περιοριστική θρησκομανία της Χαμάς και τη διαρκή σύγκρουση με το Ισραήλ, η 27χρονη Νιντά έχει βγει ελάχιστες φορές έξω τον τελευταίο χρόνο. Μέσα στους τέσσερις τοίχους έχει δημιουργήσει τον δικό της κόσμο μέσω της τέχνης. «Περιμένω το φως» λέει η νεαρή, που μερικές φορές περιμένει μια εβδομάδα ή ακόμα και έναν μήνα για μια φωτογραφία που μοιάζει με πίνακα. «Τα πάντα είναι όμορφα, όμως μόνο μέσα στο δωμάτιό μου, όχι στη Γάζα».

Το έργο της ονομάζεται «100 μέρες μοναξιάς» ως φόρος τιμής στο μυθιστόρημα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, αν και η απομόνωση της Μπαντουάν κρατά πολύ περισσότερο. Οι 14 αυτοπροσωπογραφίες της που εκτίθενται σε γκαλερί της Ανατολικής Ιερουσαλήμ θυμίζουν, σύμφωνα με τους κριτικούς, έργα των μεγάλων ολλανδών καλλιτεχνών του 16ου και του 17ου αιώνα με μοντέρνες πινελιές – και δραματική σημασία αν σκεφθεί κάποιος το χάος που επικρατεί έξω από τους τοίχους του σπιτιού της.

Είχε πάρει μέρος σε διάφορες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις στη Γάζα έως τον Νοέμβριο του 2013. Τότε, ενώ βοηθούσε μια έκθεση νέων, αξιωματούχοι της Χαμάς της έκαναν παρατήρηση επειδή στεκόταν δίπλα σε άνδρες φορώντας τζιν. Την υποχρέωσαν μάλιστα να υπογράψει μια δήλωση με την οποία δεσμευόταν ότι δεν θα βγει από το σπίτι της ξανά εάν δεν φορά ισλαμική περιβολή. «Γιατί είσαι τόσο διαφορετική; με ρώτησαν».

Την επομένη η Νιντά κλείστηκε στο δωμάτιό της. Τους δύο πρώτους μήνες σκεφτόταν να αυτοκτονήσει, έπαιρνε αντικαταθλιπτικά, κοιμόταν στο πάτωμα και έκλαιγε. Τελικά πήρε τη φωτογραφική της μηχανή και άρχισε να κυνηγά το φως. «Σιγά σιγά έφτασα να λατρεύω την απομόνωση» εξομολογείται στους «Νιου Γιορκ Τάιμς». «Δεν είναι αρρώστια. Είναι ίαση για μένα». Οταν ανήρτησε ένα από τα δημιουργήματά της στο Ιντερνετ, δέχθηκε πολλούς επαίνους από αγνώστους – από την Ιαπωνία, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη. Μόνη στο δωμάτιό της μπορούσε να ξεχάσει πού βρίσκεται. «Λατρεύω το σινεμά – δεν υπάρχουν σινεμά στη Γάζα. Ζωγραφίζω – δεν υπάρχει ούτε ένας χώρος να εκθέσω τα έργα μου. Είμαι γυναίκα και καλλιτέχνις – καταστροφή».

Στη διάρκεια του δίμηνου πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς το περασμένο καλοκαίρι έμεινε σπίτι την ώρα που οι δικοί της έτρεχαν στα καταφύγια. Εκανε μόνο ένα έργο: μια φωτογραφία της καθώς ρίχνει στο κεφάλι έναν κουβά κόκκινη μπογιά που δείχνει σαν αίμα – η δική της εκδοχή του «ice bucket challenge» α λα παλαιστινιακά.