[Ιστορίες] Δυνατά βιβλία

Ενας βομβιστής αυτοκτονίας χτύπησε στη Λαχώρη μόλις δύο ημέρες πριν από την προγραμματισμένη έναρξη του 3ου Λογοτεχνικού Φεστιβάλ. Την επομένη, οι Αρχές επιχείρησαν να ματαιώσουν την εκδήλωση, επιμένοντας πως δεν είναι ασφαλής. Το πρωί της 20ής Φεβρουαρίου, σκοτεινά σύννεφα το μετέτρεψαν σε δυσοίωνη νύχτα. Και όμως, το Φεστιβάλ έγινε. Υπό αυστηρότατα μέτρα ασφαλείας και με κάποιες ακυρώσεις, αλλά έγινε. Με φόντο την εντεινόμενη βία και την αδιαλλαξία στο Πακιστάν, λάτρεις των βιβλίων συζητούσαν επί τρεις ημέρες για λογοτεχνία και ποίηση και ιστορία και πολιτική. Χειροκρότησαν όρθιοι την 83χρονη ινδή ιστορικό Ρομίλα Ταπάρ όταν αυτή χαρακτήρισε την Ιστορία «έναν διάλογο ανάμεσα στο παρόν και το υποτιθέμενο παρελθόν». Χειροκρότησαν δυνατά τον συγγραφέα Αχμέντ Ρασίντ όταν αυτός επισήμανε την ανάγκη μιας συζήτησης «μεταξύ μας, ως σύγχρονων μουσουλμάνων». Ακουσαν προσεκτικά τον αμερικανό αρθρογράφο Ρότζερ Κόεν να μιλά για το νέο του βιβλίο, ένα οικογενειακό ταξίδι που αποτελεί ταυτόχρονα και μια ιστορία του εβραϊκού λαού. Η ανταποκρίτρια του BBC δεν έχει καμία αμφιβολία: ήταν η Λαχώρη στα καλύτερά της, «ανοιχτή και μνηστευμένη με ιδέες πολλών διαφορετικών κόσμων».

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ιταλία, η δύναμη του βιβλίου περισσότερο τρομάζει τελευταία παρά γοητεύει. Διανοούμενοι, συγγραφείς και καλλιτέχνες νόμιζαν πως είχαν ξεφορτωθεί τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Και ως πολιτικός είναι πράγματι λίγο-πολύ νεκρός. Ως επιχειρηματίας, όμως, παραμένει ισχυρός. Απόδειξη: η πρόταση εξαγοράς την οποία έκανε ο Mondadori, ο εκδοτικός οίκος που ελέγχει, στον ανταγωνιστή του RCS Libri για 120-150 εκατ. ευρώ. Αν προχωρήσει, Μπερλουσκόνι και οικογένεια θα ελέγχουν ένα 40% της ιταλικής εκδοτικής ζωής – ποσοστό ανήκουστο στην Ευρώπη. «Είναι ανησυχητικό – δεν υπάρχει πιο ευαίσθητος τομέας για την ελευθερία από την αγορά του βιβλίου» σχολίασε ο υπουργός Πολιτισμού. «Ενας τόσο ισχυρός όμιλος αποτελεί απειλή για την ελευθερία της έκφρασης» επισήμανε ο Ουμπέρτο Εκο, πρωτεργάτης μιας καμπάνιας συλλογής υπογραφών που συνασπίζει ήδη δεκάδες συγγραφείς, Ιταλούς και ξένους. «Το μέλλον βρίσκεται ανάμεσα στα χέρια του Αλλάχ ή του Θεού ή του μποζονίου του Χιγκς, το βέβαιο όμως είναι πως οι συγγραφείς που υπέγραψαν τη διαμαρτυρία […] ανησυχούν και ζητούν από τους αναγνώστες τους να ανησυχήσουν κι εκείνοι». Λαχώρες, στα χειρότερά τους, πάντα καραδοκούν κι εδώ, στον «διαφορετικό κόσμο» της Ευρώπης.