[Στιγμές] Ο Αμλετ και τα ομόλογα

«Παλαιότερα ήθελα, εάν υπάρχει μετεμψύχωση, να επιστρέψω ως πρόεδρος των ΗΠΑ ή ως Πάπας. Ομως τώρα πια θα ήθελα να επιστρέψω ως αγορά ομολόγων. Ετσι μπορείς να εκφοβίσεις τους πάντες». Ο Τζέιμς Κάρβιλ είναι ειδικός στην πολιτική διαφήμιση και σύμβουλος αμερικανών προέδρων. Εχουν δει πολλά τα μάτια του και έτσι πιστεύουμε ότι αυτό, η αγορά ομολόγων δηλαδή, είναι ό,τι πιο τρομακτικό έχει δει.

Σπανίως τα στελέχη των κεντρικών τραπεζών ασχολούνται με τον επαγγελματικό προσανατολισμό του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, να όμως που, με αφορμή την πορεία των ομολόγων, έγινε κι αυτό. Ο Αντριου Χαλντέιν, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Τράπεζας της Αγγλίας, αποφάσισε να καταστρώσει ένα γράφημα που αποδεικνύει ότι ο Βάρδος, συγγραφέας μεταξύ άλλων 38 θεατρικών έργων και 154 σονέτων, μάλλον επέλεξε λάθος επάγγελμα για την εποχή του. Ο Χαλντέιν έφτιαξε έναν χάρτη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιτοκίων δανεισμού που φθάνει πίσω έως το 3000 π.Χ.

Σε αυτά τα στοιχεία κρύβονται συναρπαστικές ιστορίες. Μία από τις πιο διασκεδαστικές δείχνει ότι ο δημιουργός του «Εμπόρου της Βενετίας» ίσως έχασε «μια ιστορική ευκαιρία στην αγορά ομολόγων». Στη διάρκεια της ζωής του (1564-1616) στην ελισαβετιανή εποχή, τα επιτόκια μακροπρόθεσμου δανεισμού έφθασαν σχεδόν στο 10% ενώ στον βραχυπρόθεσμο κυμάνθηκαν μεταξύ 3% και 4%. Εάν τα στοιχεία του Χαλντέιν είναι σωστά, ο Σαίξπηρ έζησε στη διάρκεια της πιο μεγάλης καμπύλης επιτοκίων στην Ιστορία, τουλάχιστον όπως υπολογίζεται από τη διαφορά μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Σήμερα, για παράδειγμα, στις ΗΠΑ τα βραχυπρόθεσμα είναι κοντά στο μηδέν και τα δεκαετή βρίσκονται κοντά στο 2%. Ακόμα και αυτή η μικρότερη διαφορά αποτελεί τεράστια ευκαιρία για επενδυτές να βάλουν στην τσέπη τους τη διαφορά. Ομως η σημερινή ευκαιρία δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με εκείνη της εποχής του Σαίξπηρ, ο οποίος θα μπορούσε άνετα να έχει τριπλασιάσει την όποια επένδυσή του.

Το θέμα του δανεισμού, πάντως, δεν ξέφυγε από την προσοχή του. Το αποτύπωσε στον «Αμλετ», με τον Πολώνιο να λέει προς τον γιο του Λαέρτη: «Ποτέ μη γίνεις δανειστής ούτε χρεώστης, το δάνειο χάνει δύο, το χρήμα και τον φίλο, και η χρέωση στομώνει την οικονομία».

Βέβαια, δεν γνωρίζουμε ποια ακριβώς χρονιά εκτυλίσσεται η ιστορία του Αμλετ ούτε πόσο κυμαίνονταν τα επιτόκια των ομολόγων στη Δανία τότε. Και μπορεί ο Σαίξπηρ να οδήγησε το χέρι του πρίγκιπα της Δανιμαρκίας να δολοφονήσει κατά λάθος τον Πολώνιο, όμως τον Χαλντέιν τον απασχολεί το λάθος που έκανε ο βασιλικός σύμβουλος σε σχέση με τις οικονομικές του επιλογές.

Πραγματικά εκφοβιστική η δύναμη των ομολόγων. Αφού μπορούν να αλλάξουν ακόμα και την κατανόηση αριστουργημάτων της διεθνούς δραματουργίας.