[Επιφυλλίδα] Κουβέρτες και βιβλία

Δεν είναι δυνατόν να είμαστε οι μόνοι που το έχουμε προσέξει. Δεν αποκλείεται μάλιστα να είμαστε και οι τελευταίοι. Δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει κάποια σχετική ανάρτηση σε ιστοσελίδα ή στο facebook. Αν πάντως δεν έχει υπάρξει, σημαίνει ότι τα πράγματα στα κοινωνικά δίκτυα πηγαίνουν με τον αυτόματο πιλότο – έτσι ή αλλιώς με τον τρόπο αυτόν πορεύονται. Επομένως, κάτι που αν είχε παρατηρηθεί υπήρχε το ενδεχόμενο να αλλάξει προς το καλύτερο τη ζωή όλων μας, τώρα μια αντίστοιχη προοπτική γίνεται σχεδόν απίθανη.

Μιλάμε για έναν αριθμό αστέγων – με έναν πρόχειρο απολογισμό θα τους ανέβαζε κανείς στους 20 – σε Σόλωνος, Σκουφά, Ακαδημίας, Πανεπιστημίου και Αμαλίας που δίπλα στα μοναδικά τους υπάρχοντα (δυο, τρεις κουβέρτες, μια φλοκάτη, κάτι σαν μπατανία επίσης) υψώνεται ένας μικρός σωρός από βιβλία. Ενας μάλιστα με τα βιβλία που έχει δίπλα του άνετα θα γέμιζε τα ράφια μιας μικρής βιβλιοθήκης.

Αν το θέαμα περνάει απαρατήρητο, είναι γιατί κάτι τόσο αποκαλυπτικό κανένας δεν είναι πρόθυμος να το καταχωρίσει στην καθημερινότητά του χωρίς να νιώσει να ανατρέπεται συθέμελα. Ενας άνθρωπος που δεν έχει τίποτα στη ζωή του και η συνθήκη του θα έπρεπε να τον κάνει ακατάλληλο για να σκέφτεται οτιδήποτε άλλο πέραν της ταλαιπωρίας του διαθέτει τόση εσωτερική ευρυχωρία ώστε το διάβασμα να του είναι απαραίτητο όσο και η τροφή που ασφαλώς δεν θα του είναι πλουσιοπάροχη. Το «ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος» διασκεδάζεται ή μάλλον καθαιρείται μπροστά στα μάτια μας με έναν τρόπο εκκωφαντικό, φθάνει να αναλογιστούμε πως κάποιοι άνθρωποι το έχουν ριζικά τροποποιήσει, καθώς πάμπολλοι χορτάτοι έως σκασμού δεν χρειάζονται τίποτε άλλο παρά περισσότερο ακόμη «ψωμί». Περισσότερο και από την παρηγοριά ότι το βιβλίο μπορεί να λειτουργεί ως καταφυγή ακόμη και όταν δεν έχεις ένα μέρος για να ακουμπήσεις τον εαυτό σου, φαίνεται να μετράει κάτι άλλο που αναπόφευκτα σου έρχεται στο μυαλό.

Αν σου χρειάζεται το βιβλίο ενώ δεν έχεις τίποτε άλλο στη ζωή σου, πόσο πιο απαραίτητο θα έπρεπε να το αισθάνεσαι όταν δεν σου λείπει τίποτε και πόσο καταγέλαστος και αξιολύπητος γίνεσαι όταν, αν και έχεις τα πάντα, για σένα το βιβλίο είναι σαν να μην υπάρχει. Οχι γιατί όταν θα σου χρειαστεί – άνθρωποι είμαστε, ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να συμβεί – θα είναι αργά για να το ιδιοποιηθείς ως μέσο σωτηρίας. Κυρίως γιατί έχει σχέση με μια σύμφυτη με την απαξίωση του βιβλίου απαξίωση της ίδιας της ζωής, όπως την έχει επεξεργαστεί την τελευταία το πνεύμα του ανθρώπου και έχει φωλιάσει μέσα στα βιβλία.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο σπουδαίος γάλλος ηθοποιός Ζεράρ Φιλίπ, θέλοντας να βοηθήσει ακόμα και με τη διαφήμιση την κουλτούρα της χώρας του, φωτογραφίσθηκε καταβροχθίζοντας κυριολεκτικά ένα βιβλίο. Εξήντα και κάτι χρόνια αργότερα, για λόγους κάθε άλλο παρά διαφημιστικούς, άνθρωποι σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα όπως είναι η Αθήνα, ακόμη πιο υποβαθμισμένοι σε σχέση με τους γαλλικής κοπής κλοσάρ που είναι συχνά μια ελεύθερη επιλογή, φαίνεται να έχουν αντικαταστήσει τον Ζεράρ Φιλίπ στην κυριολεκτική και κάθε άλλο παρά μεταφορική έννοια της απεικόνισής του – αυτής του καταβροχθίσματος ενός βιβλίου. Πράγμα που σημαίνει ότι αν τη δεκαετία του ’50 μια διαφήμιση στη Γαλλία υπογράμμιζε ότι το να μένει του πνεύμα του ανθρώπου νηστικό είναι εξίσου ολέθριο με το να υποφέρει το σώμα από την πείνα, στην Ελλάδα του 2015 άστεγοι με τα βιβλία παραμάσχαλα φαίνεται να διακηρύσσουν ότι ακόμα κι αν το σώμα γίνεται να πεινάει η ψυχή και το μυαλό δεν μπορούν να μένουν ατάιστα.