[Ιστορίες] Αλλο χαλιφάτο

Αιώνες πριν το «χαλιφάτο» των φρενοβλαβών, υπήρξε στη Μεσοποταμία το χαλιφάτο των Αββασιδών, το δεύτερο κατά χρονολογική σειρά στον ισλαμικό κόσμο. Ο πιο διάσημος από τους αββασίδες χαλίφες είναι ο Χαρούν αλ Ρασίντ, η φήμη του όμως οφείλεται περισσότερο στη λογοτεχνία παρά στην Ιστορία: πολύ αργότερα έγινε ήρωας στις «Χίλιες και μία νύχτες». Ο πιο σημαντικός από τους αββασίδες χαλίφες είναι ο γιος του, ο Αλ Μαμούν. Κυβέρνησε από το 813 έως το 833 μ.Χ. Ενας πραγματικά σπουδαίος ηγέτης.

Σε ό,τι αφορά το Ισλάμ, οι απόψεις του ήταν λίγο πιο προχωρημένες από εκείνες των Αλ Μπαγκντάντι και Σία: ο Αλ Μαμούν έκλινε προς τον μουταζιλισμό, ένα ιδεολογικό ρεύμα που αντλούσε σημαντική έμπνευση από την ελληνική σκέψη και θεωρούσε το Κοράνι ως τον λόγο του Θεού μεν, ανθρώπινο δημιούργημα δε, όχι δηλαδή ως έναν λόγο αέναο και απαραβίαστο, αλλά ως ένα κείμενο καταγεγραμμένο σε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, θεμιτό να μελετάται υπό το φως της λογικής.

Τον καιρό του Αλ Μαμούν οι θρησκευτικές μειονότητες δεν διώκονταν: νεστοριανοί χριστιανοί, Εβραίοι καταγόμενοι από την αρχαία κοινότητα της Βαβυλώνας, ζωροάστρες, τέκνα της περσικής αυτοκρατορίας, ακόμη και κάποιοι βουδιστές συναγωνίζονταν ώστε να κάνουν τη Βαγδάτη, την πρωτεύουσα του χαλιφάτου, μια από τις πιο γόνιμες χοάνες της ανθρώπινης Ιστορίας.

Περισσότερο από όλα ο χαλίφης αγαπούσε τα βιβλία. Η παράδοση μάλιστα τον θέλει να ονειρεύτηκε ένα βράδυ τον Αριστοτέλη. Και να τον ενέπνευσε το όνειρο αυτό να συγκεντρώσει στη Βαγδάτη όλη τη γνώση του κόσμου. Και να ίδρυσε έτσι στη Βαγδάτη τον Οίκο της Σοφίας, ένα ασυναγώνιστο κέντρο ανθρωπιστικών σπουδών, επιστημών, μαθηματικών, αστρονομίας, ιατρικής, χημείας, ζωολογίας, γεωγραφίας και παράλληλα μια τεράστια βιβλιοθήκη.

Και μετά διαβάζεις πως οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους λεηλάτησαν την κεντρική βιβλιοθήκη της Μοσούλης και τη βιβλιοθήκη του Μουσείου της Μοσούλης και τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Μοσούλης και τόσες άλλες και έριξαν στην πυρά χιλιάδες βιβλία, νεότερα και παλαιότερα, και κράτησαν μόνο ορισμένα με 5.000 χρόνια ζωής για να τα πουλήσουν διακριτικά στη μαύρη αγορά, γιατί καλό είναι και λίγο επίγειο κέρδος πριν από τις επουράνιες παρθένες. Οχι ότι δεν υπήρχαν ήδη επαρκείς αποδείξεις ότι αυτοί οι τύποι είναι εχθροί του ανθρώπινου πολιτισμού – αλλά να.