[Ιστορίες] Ολοι επαίτες

Εκείνος είναι καθισμένος πάνω σε έναν αναποδογυρισμένο κουβά, εκείνη σε ένα αναποδογυρισμένο κασόνι. Εκείνη κρατά ένα χαρτόνι πάνω στο οποίο έχει γράψει, σε κακά σουηδικά, «Παρακαλώ, βοηθήστε με, λίγα χρήματα να αγοράσω λίγο φαΐ για το αγέννητο μωρό μου». Εκείνος κρατά μια πατερίτσα και έχει απλωμένο το χέρι. Η Μαρτσέλα και ο Λούκα είναι ρουμάνοι Ρομά. Είναι επίσης ζευγάρι. Βρίσκονται στο Μάλμε της Σουηδίας εδώ και έναν μήνα. Για να ζήσουν ζητιανεύουν στους δρόμους. Για δύο ώρες καθημερινά, όμως, αυτό το διάστημα, οι δύο επαίτες εκτίθενται ως καλλιτεχνική εγκατάσταση.

Η αίθουσα του Μουσείου Καλών Τεχνών του Μάλμε μοιάζει με κατάλευκο καμβά. Τίποτε δεν αποσπά την προσοχή από τη Μαρτσέλα και τον Λούκα, καθισμένους αντικριστά, με την πλάτη στον τοίχο – και ανάμεσά τους ένα παγκάκι, χωρίς πλάτη, για τους επισκέπτες που θέλουν να καθήσουν λίγο να τους περιεργαστούν. Η ζωντανή αυτή καλλιτεχνική εγκατάσταση είναι έμπνευση του θεατρικού θιάσου Institutet. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του οποίου Αντερς Κάρλσον ήρθε σε επαφή με το ζευγάρι μέσω ενός ρουμάνου φίλου του. Τους πληρώνει για τη συμμετοχή τους 15 ευρώ την ώρα. Με τα χρήματα αυτά ο Λούκα και η Μαρτσέλα θέλουν να αγοράσουν ένα σπίτι στο χωριό τους, στη Ρουμανία.

Ολα καλά λοιπόν. Ή περίπου. Κάποιοι από τους επισκέπτες του μουσείου ενοχλούνται με το θέαμα. «Οι άνθρωποι που εξαναγκάζονται στην επαιτεία δεν έχουν εύκολη ζωή και είναι ντροπή να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από καλλιτέχνες». «Θα ήθελα να ξέρω τον σκοπό όλου αυτού, υποθέτω ότι είναι για να γίνει ορατό το πρόβλημα, αλλά στο Μάλμε είναι ήδη πολύ ορατό». Δυσφορία εξέφρασαν και εκπρόσωποι της τοπικής κοινότητας των Ρομά. «Υπάρχουν καλύτεροι τρόποι να προκαλέσει κανείς συζήτηση γύρω από την επαιτεία». «Καταλαβαίνω ότι ήθελαν να δημιουργήσουν κάτι δυνατό, αλλά δεν νομίζω ότι είναι ωραίο να χρησιμοποιείς έτσι ανθρώπους».

Περιέργως πώς, η λέξη «εκμετάλλευση» δεν ενοχλεί τον υπεύθυνο του πρότζεκτ Αλμπιν Μπαλτάσαρ. Θεωρεί ότι από μια φιλοσοφική σκοπιά οι άνθρωποι συνάπτουν συνεχώς σχέσεις εκμετάλλευσης. Θεωρεί επίσης ότι «αυτή η εγκατάσταση είναι χρήσιμη και υπηρετεί έναν δίκαιο σκοπό», ότι «τραβάει την προσοχή σε μια κατάσταση βαθιά άδικη», ότι η εναλλακτική επιλογή «το να μην πιάνουμε δύσκολα ζητήματα, να μη στρατευόμαστε, είναι ακόμη χειρότερο». Μεγάλη συζήτηση.