[Γνώμη] Το τέλος της τρόικας

Η σύσταση και ο τρόπος λειτουργίας της τρόικας για την επίβλεψη της Ελλάδας υπήρξε τεράστιο λάθος, το οποίο επανειλημμένως είχαμε επισημάνει από τις σελίδες των «ΝΕΩΝ». Πρώτο λάθος, η συμμετοχή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στις εσωτερικές διαδικασίες της ευρωζώνης. Και αν ακόμη η συμμετοχή του ΔΝΤ ήταν αναγκαία για ορισμένες χώρες-μέλη, κυρίως τη Γερμανία λόγω της δυσπιστίας που έτρεφε για τις ικανότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιβλέψει ένα πρόγραμμα προσαρμογής, δεν ήταν καθόλου αναγκαία η συμμετοχή του σε ένα σχήμα όπως αυτό της τρόικας. Δεύτερον, δεν υπήρξε διαχωρισμός ανάμεσα στο τεχνοκρατικό και στο πολιτικό σκέλος της διαπραγμάτευσης. Η τρόικα που συγκροτείται από (υψηλόβαθμα) στελέχη των εμπλεκόμενων θεσμών (Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ΔΝΤ) διεξήγαγε ουσιαστικά τόσο το πολιτικό όσο και το τεχνοκρατικό σκέλος της διαπραγμάτευσης. Το αποτέλεσμα υπήρξε ο έλληνας Πρωθυπουργός ή και υπουργός να αναγκάζονται να διαπραγματευθούν όχι με τους ομολόγους τους αλλά με τεχνοκρατικά στελέχη.

Τρίτον, το σχήμα της τρόικας εμφανίστηκε να μην υπόκειται σε κανέναν απολύτως δημοκρατικό έλεγχο και λογοδοσία, γεγονός που επέτεινε την πρόσληψή του από τον μέσο πολίτη ως βαθύτατα αυταρχικού κατασκευάσματος. Επομένως, το σχήμα αυτό σωστό είναι να εγκαταλειφθεί. Την ανάγκη για ένα νέο σχήμα έχουν επισημάνει ήδη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη γνωστή έκθεσή του και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε πρόσφατη ομιλία του ο αρμόδιος επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί τόνισε ότι η τρόικα «θα πρέπει να αντικατασταθεί από μια περισσότερο δημοκρατικά νομιμοποιημένη και ελεγχόμενη δομή». Επιπλέον σε πρόσφατη γνώμη του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ουσιαστικά «απαγόρευσε» στην ΕΚΤ να συμμετέχει άμεσα σε διαδικασίες επίβλεψης στην υλοποίηση των μέτρων πολιτικής της (π.χ. ποσοτική χαλάρωση). Νομίζω ότι η καλύτερη δομή για την οποιαδήποτε διαδικασία επίβλεψης θα ήταν οι εμπλεκόμενοι θεσμοί να πραγματοποιούν τον μεταξύ τους συντονισμό στις Βρυξέλλες και ο συνομιλητής-εκπρόσωπος με την εκάστοτε κυβέρνηση να είναι ο αρμόδιος επίτροπος  (π.χ. Μοσκοβισί). Ο επίτροπος, εκτός από την πολιτική ιδιότητα, λογοδοτεί και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επομένως διασφαλίζεται ένας βαθμός δημοκρατικής νομιμοποίησης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν θα λειτουργούν κάποια τεχνικά κλιμάκια για επιμέρους συναντήσεις.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών