[Θεωρείο] Ο Βολινσκί φταίει

Η άποψη είναι διαδεδομένη. Για να εξηγήσεις, λέει, την τραγωδία, πρέπει να ρίξεις στην κατσαρόλα του σχετικισμού τα πάντα: την αποικιοκρατία και το πετρέλαιο, την επέμβαση στο Αφγανιστάν, τον πόλεμο στον Περσικό και τις βιομηχανίες που πουλάνε όπλα, την αποτυχία της ενσωμάτωσης, τη ζωή χωρίς νόημα στα υποβαθμισμένα προάστια και τον σεβασμό στις θρησκείες των άλλων, την υποκρισία, την αδικία και τη Δύση, τη Δύση (ξανά), την εκμετάλλευση και την επιλεκτική ευαισθησία. Κάπως έτσι φτάνεις στο συμπέρασμα ότι ο Βολινσκί και άλλοι έντεκα άνθρωποι που δολοφονήθηκαν μέσα και έξω από το «Charlie Hebdo» είναι μεν θύματα, αλλά όχι και τόσο αθώα. Και αυτοί και ο καθένας από εμάς, από τα παιδιά που παίζουν αμέριμνα στα πάρκα ώς τους ηλικιωμένους μέσα στα λεωφορεία, κουβαλάμε κάποιο κρίμα στον λαιμό μας. 

Ο αχταρμάς είναι αποκρουστικός. Ο φανατισμός αποκτά μια γενεσιουργό αιτία τόσο γενική και αόριστη που σχεδόν δικαιολογεί το αποτέλεσμα. Το μίσος αποκτά ρίζα, η μισαλλοδοξία περιεχόμενο. Ο Βολινσκί φταίει. Φταίει για ό,τι έχει κάνει η χώρα του, για ό,τι έχει κάνει η ήπειρος όπου βρίσκεται η χώρα του, για ό,τι έχει κάνει το ημισφαίριο στο οποίο ανήκει η ήπειρος όπου βρίσκεται η χώρα του. Είναι η απόδοση μιας συλλογικής ευθύνης ακόμη πιο τρομακτικής, γιατί δεν αποδίδεται ευθέως, αλλά υπόγεια, με μισόλογα και στο όνομα μιας δήθεν σφαιρικής θεώρησης των πραγμάτων. 

Μόνο που από αυτή τη σφαίρα λείπει ένα κομμάτι. Δεν πειράζει, το βάζει στη θέση του ο Ιαν ΜακΓιούαν. Θύματα των φανατικών, υπενθύμισε χθες, δεν είναι μόνο οι Βολινσκί αυτού του κόσμου. Είναι τα κορίτσια που θέλουν να πάνε σχολείο, οι ομοφυλόφιλοι, οι γυναίκες, οι άθεοι, οι μη μουσουλμάνοι, πολλοί μουσουλμάνοι. Είναι η εκπαίδευση, η ανοχή, ο πλουραλισμός, η χαρά, η ελευθερία της έκφρασης. Ο ΜακΓιούαν έχει δίκιο. Για όλα αυτά ο Βολινσκί και οι υπόλοιποι έχασαν τη ζωή τους. Για το δικαίωμα να είναι βλάσφημοι και αιρετικοί με στυλ και με όλη την αθωότητα του κόσμου να καθοδηγεί το πενάκι τους.