Καιρός για εμβολιασμό

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού είναι εξαιρετικά συχνές και τα 2/3 από αυτές οφείλονται σε ιούς, από τους οποίους ο ιός της γρίπης θεωρείται ο πιο παθογόνος και με ιδιαίτερα υψηλή μεταδοτικότητα.

Στην Ελλάδα ενδημική έξαρση της γρίπης παρατηρείται κυρίως μεταξύ Δεκεμβρίου και Απριλίου, με κορύφωση της δραστηριότητας του ιού συνήθως τον Φεβρουάριο.

Η γρίπη χαρακτηρίζεται από την αιφνίδια έναρξη έντονων συμπτωμάτων (υψηλού πυρετού, έντονης κόπωσης, μυαλγιών, πονοκεφάλου, βήχα) που διαρκούν 2-7 ημέρες. Αντίθετα, σε άλλες ιογενείς αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως είναι το κοινό κρυολόγημα, τα συμπτώματα είναι συνήθως πιο ήπια και κυριαρχούν η καταρροή και ο πονόλαιμος.

Η γρίπη, αν και είναι βαριά ίωση, σε υγιή άτομα σπάνια εμφανίζει επιπλοκές, αλλά μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές επιπλοκές σε ασθενείς με χρόνια υποκείμενα νοσήματα (όπως καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, μεταβολικά, νευρολογικά), παχυσαρκία, σε ηλικιωμένους, βρέφη και άτομα με μειωμένη ανοσολογική λειτουργία.

Μία από τις πιο συχνές και σοβαρές επιπλοκές της γρίπης είναι η πνευμονία που μπορεί να οφείλεται τόσο στον ίδιο τον ιό της όσο και σε μικρόβια, με κυριότερο τον πνευμονιόκοκκο. Η πνευμονία από πνευμονιόκοκκο θεωρείται από τις πιο βαριές επιπλοκές της γρίπης, συνδέεται με αυξημένη θνητότητα και αποτελεί τη συχνότερη ίσως μικροβιακή λοίμωξη της κοινότητας που απαιτεί νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Στις επιπλοκές της γρίπης περιλαμβάνονται οι κρίσεις άσθματος στα άτομα με βρογχικό άσθμα, η παρόξυνση της χρόνιας βρογχίτιδας και η επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας ή του διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί επίσης να παρουσιάσουν ως επιπλοκή της γρίπης μικροβιακές λοιμώξεις (όπως ιγμορίτιδα και ωτίτιδα), που συχνά επίσης οφείλονται στον πνευμονιόκοκκο.

Ο πνευμονιόκοκκος συνολικά αποτελεί την πιο κοινή αιτία βαριάς πνευμονίας σε παιδιά κάτω των 5 ετών και σε ενηλίκους άνω των 50 ετών, και μπορεί επίσης να προκαλέσει άλλες σοβαρές διεισδυτικές λοιμώξεις, όπως σηψαιμία και μηνιγγίτιδα.

Ζωτική η πρόληψη

Πρωταρχική σημασία για την αντιμετώπιση του προβλήματος της γρίπης και της πνευμονίας από πνευμονιόκοκκο έχει η πρόληψη.

Οσον αφορά τη γρίπη, αποτελεσματικά συμβάλλει στην πρόληψη η αποφυγή μετάδοσής της από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω τήρησης των κανόνων ατομικής και κοινωνικής αναπνευστικής υγιεινής.

Το συχνό πλύσιμο των χεριών και η αποφυγή συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους, ιδιαίτερα με άτομα που έχουν συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης, αποτελούν βασικά προληπτικά μέτρα. Η βελτίωση της αμυντικής λειτουργίας του οργανισμού με υγιεινή διατροφή, άσκηση, αποφυγή του καπνίσματος, διατήρηση φυσιολογικού βάρους, επαρκή ύπνο και αποφυγή του ψυχολογικού stress μειώνει τις πιθανότητες σοβαρής λοίμωξης τόσο από τον ιό της γρίπης όσο και από άλλους αναπνευστικούς ιούς.

Επειδή όμως τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν για να μειώσουν δραστικά την εξάπλωση του ιού και τη νοσηρότητα στην κοινότητα, είναι επιτακτικός ο εμβολιασμός με το εποχικό αντιγριπικό εμβόλιο, που αποτελεί τον σημαντικότερο τρόπο πρόληψης της γρίπης σε όλο τον κόσμο.

Καθώς μπαίνουμε στον χειμώνα, οι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού πρέπει να εμβολιαστούν με το εποχικό αντιγριπικό εμβόλιο, αλλά και με το εμβόλιο του πνευμονιοκόκκου, εφ’ όσον δεν έχουν προηγούμενη εμβολιαστική κάλυψη εναντίον του.

Το αντιγριπικό εμβόλιο συνιστάται, σύμφωνα και με τις οδηγίες του ΚΕΕΛΠΝΟ, όχι μόνο στις ευπαθείς ομάδες αλλά και στους επαγγελματίες υγείας, διότι έχουν τριπλάσιο κίνδυνο νόσησης και μπορεί να συμβάλουν στη διασπορά του ιού της γρίπης στο νοσοκομειακό περιβάλλον.

Ο Αθανάσιος Τσακρής είναι καθηγητής Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών