[Επιφυλλίδα] «Εικόνα σου είμαι κοινωνία…»

Το περιστατικό όσο αδιανόητο είναι, άλλο τόσο είναι αυθεντικό. Δύο και τριάντα η ώρα τη νύχτα στη Χαριλάου Τρικούπη, στο ύψος που διασταυρώνεται με την Καλλιδρομίου, έξι νέα παιδιά γύρω στα 20, καλοβαλμένα, ευγενικά, γελαστά, επιχειρούν κάτι που ίσως να μην έχει ξανασυμβεί σε άλλο σημείο της Αθήνας ή μιας άλλης πόλης. Αφού έχουν ελέγξει έναν κάδο απορριμμάτων – αν βέβαια είναι άδειος και όχι αν είναι καθαρός -, έχουν πηδήσει μέσα του οι πέντε γιατί ο έκτος έχει μείνει απέξω για να τους φωτογραφίσει.  Παίρνουν θέση, όση θέση μπορούν να πάρουν πέντε άνθρωποι μέσα σε έναν κάδο και, σχηματίζοντας με τα δάχτυλά τους το σχήμα της νίκης, απαθανατίζονται με μια έκφραση ξέφρενης χαράς.

Ηταν πραγματικά ευγενικά παιδιά αφού τον υποφαινόμενο που τα κοίταξε εμβρόντητος, χωρίς να του απευθύνουν τον λόγο, ακούστηκε να λέει ο ένας στους άλλους: «Να φωνάξουμε και τον κύριο να μπει μαζί μας μέσα στον κάδο». Η ένδειξη της ευγένειάς τους δεν ήταν η πρόσκληση για στον κάδο, αλλά η προσφώνηση ενός ώριμου ανθρώπου ως «κυρίου» ενώ θαυμάσια θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί ειρωνικά και κατ’ επανάληψη η λέξη «παππούς».

Το σίγουρο είναι ότι τα έξι αυτά παιδιά δεν θα είχαν πληροφορηθεί ένα τρομερό γεγονός. Περίπου πριν από οκτώ χρόνια, ένας αλλοδαπός που είχε χρησιμοποιήσει μια παγωμένη νύχτα του χειμώνα τον κάδο προκειμένου να προστατευθεί από το κρύο και τον είχε πάρει ο ύπνος πολτοποιήθηκε τελικά μέσα στο απορριμματοφόρο όπου είχαν αδειάσει τον κάδο. Ή, αν το είχαν μάθει, το είχαν ξεχάσει. Ή αν το θυμόντουσαν να μην τους εμπόδισε το γεγονός αυτό να πηδήσουν μέσα στον κάδο.

Δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς βαθύτερα για να καταλάβει – όσο και αν τα γελαστά πρόσωπα των νεαρών θα μπορούσε να τον έχουν ξεγελάσει – ότι με την ολιγόλεπτη παραμονή τους μέσα στον κάδο συμβόλιζαν το αίσθημα που διακατέχει μια ολόκληρη κοινωνία – την παγκόσμια κοινωνία, δεν εννοούμε μόνον την ελληνική. Μια κοινωνία που αισθάνεται απαξιωμένη, υποτιμημένη, διαρκώς να ευτελίζεται και να μην έχει τρόπο να αντιδράσει ώστε ως θέση να της ταιριάζει καλύτερα ο κάδος των σκουπιδιών από οποιονδήποτε άλλον χώρο. Μια κοινωνία που βιώνει το αποπνικτικό αίσθημα ότι και αν ακόμη καταργηθεί στο σύνολό της ή σε ένα μεγάλο μέρος της δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα μέσα στο Σύμπαν, ούτε σε όποιο κομμάτι της πρόκειται να επιζήσει.

Τον είχαν επισημάνει τον κίνδυνο αυτό μελετητές και φιλόσοφοι τον προηγούμενο αιώνα – συνήθως θρησκευόμενοι -, μόνο που ακούγονταν καχύποπτα αφού ο μηδενισμός ταυτισμένος με μια βαθύτερη αίσθηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έδειχνε να χειραφετεί ουσιαστικά τους ανθρώπους. Χωρίς όμως να υπολογίζει κανείς ότι θα επέσυρε άλλης τάξεως και υφής συμφορές. Τις δραματικότερες συνήθως συνθήκες τις γνωρίζουμε όταν ο εκχυδαϊσμός ενός φιλοσοφικού ρεύματος, μεταφερόμενου στην καθημερινή ζωή, μεταβάλλεται σε προϋπόθεση της σταδιοδρομίας του.

Αν τα πέντε νέα παιδιά που φωτογραφίζονταν γελαστά μέσα στον σκουπιδοτενεκέ, το ίδιο υπερήφανα όσο και ο έκτος που τους απαθανάτιζε σε μια «ιστορική» τους στιγμή, ήταν αδύνατο να αντιληφθούν το συμβολικό βάρος του εγχειρήματός τους, μόνο τα ίδια δεν ήταν υπεύθυνα. Οταν επιλέγουμε ως χαρακτηριστική έκφρασή μας μια ορισμένη στιγμή σημαίνει ότι η στιγμή αυτή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε όλη μας τη ζωή.

Τα παιδιά αυτά αισθάνονταν να ζουν μονίμως μέσα σε έναν εκτεταμένο σκουπιδότοπο ώστε η επιλογή τού σκουπιδοτενεκέ να φαίνεται τελείως φυσιολογική. Κι αν σήμερα γελάνε γιατί πιστεύουν προφανώς ότι επιχειρούν μια ανατρεπτική, αναρχική πράξη, δεν είναι μακριά ο καιρός που θα αντιληφθούν ότι ήταν εις βάρος τους που γελούσαν.

Τουλάχιστον στο «Αμαρτωλό» της Γαλάτειας Καζαντζάκη είναι με άφατη οιμωγή που λέει η πόρνη: «Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω».