[Διαστάσεις] Η δίωξη της Μνήμης

Η ιστορία ξεκινάει το 1987, μια εποχή που οι όμιλοι συζητήσεων στα ακαδημαϊκά ινστιτούτα της Μόσχας φύτρωναν σαν μανιτάρια. Σε μια από εκείνες τις παθιασμένες συζητήσεις, ο φοιτητής Ιστορίας Ντμίτρι Γιουράσοφ διηγήθηκε πώς έσωσε από την πυρά της KGB τους φακέλους ορισμένων θυμάτων του σταλινισμού. Οι παριστάμενοι αποφάσισαν να δράσουν. Και έπεσε η ιδέα να ιδρύσουν μια οργάνωση που θα συγκέντρωνε όσο το δυνατόν περισσότερες γραπτές και προφορικές μαρτυρίες και θα τις έθετε στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου. Την ονόμασαν Memorial (Μνήμη). Και συμφώνησαν να μη «λυπηθούν» τον Λένιν: η δουλειά θα ξεκινούσε από το 1917.

Οταν οι Αρχές διαπίστωσαν ότι οι ακτιβιστές συγκέντρωναν υπογραφές, τους συνέλαβαν και επέβαλαν πρόστιμο 25 ρούβλια στον καθένα, που ήταν πολλά λεφτά εκείνη την εποχή. Αλλά εκείνοι δεν πτοήθηκαν. Την άνοιξη του 1988 είχαν ήδη συγκεντρώσει 50.000 υπογραφές. Και τον Δεκέμβριο του επόμενου χρόνου, μπροστά στο φέρετρο του Αντρέι Ζαχάροφ, ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ δέχθηκε να νομιμοποιήσει την οργάνωση. Το 1990, η Μνήμη μετέφερε στην πλατεία Λουμπιάνκα μια πέτρα από το παλιό στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Σολόβκι. Εκεί, κάθε χρόνο στις 30 Οκτωβρίου, συγκεντρώνονται ρώσοι πολίτες όλων των ηλικιών για να διαβάσουν τα ονόματα των θυμάτων του τρόμου, που πολλές φορές ήταν οι πατεράδες τους ή οι παππούδες τους.

Αλλά ο πρόεδρος Πούτιν, για τον οποίο η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης ήταν «η μεγαλύτερη γεωπολιτική καταστροφή του 20ού αιώνα», δεν γουστάρει τέτοια πράγματα. Οπως γράφει η ανταποκρίτρια της «Ελ Παΐς» στη Μόσχα, το ρωσικό υπουργείο Δικαιοσύνης ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας να απαγορεύσει την οργάνωση επειδή, μεταξύ άλλων, υποθάλπει την τρομοκρατία στον Καύκασο και υπηρετεί ξένες δυνάμεις. Η συνεδρίαση είναι προγραμματισμένη για αύριο. Αν το αίτημα της κυβέρνησης γίνει δεκτό, η πιο παλιά και πιο έγκυρη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ρωσίας θα γίνει σύντομα αυτό που υποδηλώνει το όνομά της: μια ανάμνηση.

Και έχοντας καθυποτάξει το παρελθόν, ο πρώην πράκτορας της KGB που κυβερνά τη Ρωσία θα μπορεί να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην καθυπόταξη του μέλλοντος.