[Επισκέπτης] Νοοτροπία και θέληση

Υπό την πίεση της οικονομικής κρίσης εκδηλώνονται απρόσμενες συμπεριφορές. Πολλές φορές οι πολίτες απορούν με την αλλαγή στάσης φίλων τους που ξαφνικά δείχνουν έναν άλλον χαρακτήρα. Ακόμα και σε μας τους ίδιους παρατηρούμε ανατροπές. Ολα αυτά κάποιοι τα αποδίδουν στη νοοτροπία μας ως Ελλήνων. Οσοι κατά κόρον το υποστηρίζουν αποφεύγουν να συμπεριλάβουν τον εαυτό τους, καμώνονται τους διαφορετικούς. Η νοοτροπία είναι μια παρεξηγημένη έννοια, δεν έχει να κάνει με το DNA ενός λαού αλλά με τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζει. Και οι άλλοι λαοί περίπου τις ίδιες συμπεριφορές έχουν μέσα στην κρίση.

Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο γνώρισε την άνοδο του οικονομικού επιπέδου. Οι λαοί της είχαν εξασφαλίσει τα προς το ζην, κοινωνική πρόνοια, ειρήνη και ανάπτυξη. Η συμπεριφορά όλων ήταν κανονική, μέσα στη δημοκρατική τάξη. Οι Σκανδιναβοί εφάρμοσαν το πρότυπο μιας σοσιαλδημοκρατίας που δούλευε και είχε αποτελέσματα, γι’ αυτό  πλήρωναν ευχαρίστως τους φόρους που τους αναλογούσαν. Οι Ελληνες την ίδια περίοδο ζούσαν μια ανώμαλη πολιτική κατάσταση. Εμφύλιος, εξάρτηση από τους ξένους, διώξεις, διακρίσεις, ολιγαρχία, παρακράτος, χούντα κ.λπ.

Η εγκαθίδρυση της δημοκρατίας το 1974 και η ευρωπαϊκή πορεία επέφεραν τα καλά μιας, επιτέλους, υγιούς εξέλιξης. Μόνο που από την καταπίεση πέσαμε με τα μούτρα πάνω στη νεαρή ελευθερία μας. Οι πολιτικές ηγεσίες δεν προνόησαν για το μέλλον, νόμισαν ότι η ένταξη στην ΕΕ φτάνει για να λυθούν όλα τα προβλήματα. Ετσι, μετά την περίοδο αλλαγών, δημιουργίας και ανάτασης, οδηγηθήκαμε στην εποχή της κρίσης, επιβεβαιώνοντας τον μύθο του Αισώπου για τον τζίτζικα και τον μέρμηγκα.

Σήμερα, πέντε χρόνια μέσα στη μεγάλη ύφεση, την κατάπτωση των αξιών και το αδιέξοδο, έσπασε το σπυρί και βγήκαν όλες οι αρνητικές συμπεριφορές στην επιφάνεια. Σε μια κοινωνία με στοιχεία οργής και παρακμής, αναζητώνται ηγεσίες στο ύψος των περιστάσεων. Ηγεσίες πολιτικές, οικονομικές, εργατικές, ακαδημαϊκές, πολιτιστικές, των ΜΜΕ, που να δίνουν το παράδειγμα, να εμψυχώνουν, να πρωτοπορούν. Το αντίθετο δυστυχώς συνέβη. Σκύψαμε το κεφάλι. Η συλλογικότητα έδωσε τη θέση της στο ατομικό συμφέρον. Συνθήματα υπαρκτά και υφέρποντα ξαναζωντάνεψαν, όπως «η κρίση είναι ευκαιρία» (για τους κατέχοντες, εννοείται), «ο σώζων εαυτόν σωθήτω», «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Οταν βλέπει αυτά ο λαός, ποια μπορεί να είναι η συμπεριφορά του; Μη τα αποδίδουμε όλα στην Τουρκοκρατία ως άλλοθι. Μη τα αποδίδουμε όλα στους ξένους ή στο κακό το ριζικό μας και στη μεταφυσική. Φταίμε και εμείς και πρώτα απ’ όλα οι ηγεσίες μας.

Τις νέες ηγεσίες δεν θα τις βρούμε στα απορρυπαντικά με επικοινωνιακά τερτίπια δημόσιας ψυχανάλυσης αλλά στους κοινωνικούς αγώνες. Ο λαός δεν αντικαθίσταται από προσομοιώσεις. Είναι ένας έξυπνος λαός. Αρκεί να το πιστέψει και να ανασηκώσει τα μανίκια.  

Ο Τηλέμαχος Χυτήρης είναι πρώην υπουργός