[Στιγμές] Πλάτων forever

Ας φανταστούμε ότι ο Πλάτωνας επιστρέφει στην εποχή μας. Στην Αμερική του 21ου αιώνα δίνει μια σειρά διαλέξεων, παρουσιάζοντας το έργο του. Γίνεται ένας σύγχρονός μας που έχει ακόμη πολλά να μας διδάξει για τη γνώση, την αλήθεια, το μεγαλείο και την ομορφιά. Αυτό φαντάστηκε η Ρεμπέκα Γκολντστάιν στο νέο της βιβλίο, στο οποίο υπερασπίζεται τη φιλοσοφία έναντι όσων πιστεύουν ότι για όλα τα ενδιαφέροντα ζητήματα έχει τις απαντήσεις η επιστήμη. Ο τίτλος του βιβλίου της αμερικανίδας καθηγήτριας Φιλοσοφίας είναι «Ο Πλάτων στο Googleplex» (όπου Googleplex το κτίριο όπου βρίσκονται τα κεντρικά γραφεία της Google στην Καλιφόρνια – ένα σύμβολο της σύγχρονης εποχής). Υποστηρίζει με πάθος όχι μόνο ότι τα φιλοσοφικά ερωτήματα που έθεσε ο Πλάτωνας είναι ακόμη επίκαιρα αλλά και ότι η πρόοδος της επιστήμης συνεχίζει να διαμορφώνει καινούργια ερωτήματα τα οποία οι φιλόσοφοι είναι οι καταλληλότεροι να προσπαθήσουν να διερευνήσουν.

Ο υπότιτλος του βιβλίου της είναι «Γιατί η φιλοσοφία δεν θα χαθεί» και το εξηγεί θεωρώντας την έναν μεσολαβητή μεταξύ της επιστημονικής εικόνας για τον κόσμο και όλων των διαισθήσεων που έχουμε, προσπαθώντας να βιώσουμε ζωή με κάποιο νόημα. «Ας πάρουμε για παράδειγμα τις βάσεις της κβαντομηχανικής» παρατηρεί. «Δημιουργούν τόνους φιλοσοφικών ερωτημάτων. Το ίδιο και οι γνωστικές νευροεπιστήμες». Υπάρχουν πάρα πολλές προσεγγίσεις οι οποίες, με την έννοια που τους δίνει ο Καντ, διαμορφώνουν την εμπειρία μας. Είναι λοιπόν η φιλοσοφία ένας τρόπος να μεγιστοποιήσουμε τη συνάφεια όσων μας περιβάλλουν; Ναι απαντά η Γκολντστάιν. «Είναι ενδιαφέρον ότι προκειμένου οι επιστήμονες να υπερασπιστούν την θριαμβευτική τους αφήγηση, με την οποία σε μεγάλο βαθμό συμφωνώ – η επιστήμη είναι ο καλύτερος τρόπος κατανόησης -, πρέπει να βασιστούν σε έναν φιλοσοφικό ισχυρισμό και να ιδιοποιηθούν επιχειρήματα των φιλοσόφων. Για παράδειγμα, πρέπει να λυθεί αυτό που ο Καρλ Πόπερ αποκάλεσε “πρόβλημα της οροθεσίας”. Πρέπει να διαχωρίσουμε την επιστήμη από άλλες μορφές γνώσης. Και από πού προέρχεται αυτή η ιδέα; Φυσικά, από τη φιλοσοφία της επιστήμης. Αλλη μια απόδειξη για το πόσο αλληλένδετες είναι η φιλοσοφία και η επιστήμη».

Βάσει της μελέτης της, ο τομέας στον οποίο γίνεται πιο συχνή αναφορά στον πλατωνισμό είναι η φιλοσοφία των μαθηματικών. Σε έρευνα της Αμερικανικής Μαθηματικής Ενωσης, 98% των μελών της αυτοχαρακτηρίστηκαν «πλατωνιστές».

Ο νομπελίστας φυσικός Στίβεν Γουάινμπεργκ είχε πει για τη θεωρία των χορδών: «Ισως να μην είναι αληθινή, όμως θα βρούμε κάποια εφαρμογή γι’ αυτήν, επειδή δεν έχει υπάρξει ποτέ στην ιστορία της επιστήμης το φαινόμενο μια τόσο όμορφη μαθηματική θεωρία να μην αποκαλύπτει, με κάποιον τρόπο, την πραγματικότητα». Πόσο πλατωνικό!