[Ιστορίες] Αγριόχορτα

Ο Λεονάρντο Σάσα γεννήθηκε στο Ρακαλμούτο της Σικελίας το 1921. Ηταν ένας από τους πρώτους ιταλούς συγγραφείς που τόλμησε να τα βάλει με τη Μαφία – και δη με την Κόζα Νόστρα. Ηδη από το 1961, σε μια εποχή που κανείς δεν μιλούσε για αυτά, βάλθηκε να περιγράψει στο βιβλίο «Η ημέρα της κουκουβάγιας» (εκδόσεις Κέδρος) τη (μάταιη) προσπάθεια ενός θαρραλέου αστυνομικού, του λοχαγού Μπελόντι, να αποκαλύψει όχι μόνο τη δολοφονική της δραστηριότητα αλλά και τις υψηλές διασυνδέσεις της στη σισιλιάνικη πολιτική και στην μπουρζουαζία.

Και αν ο Σάσα κατήγγειλε προς το τέλος της ζωής του δύο από τους πιο θαρραλέους, τότε, πολέμιους της Μαφίας, τον Πάολο Μπορσελίνο και τον Λεολούκα Ορλάντο, ως «καριερίστες», αυτό δεν εμπόδισε τους κατοίκους του Γκρότε, μιας μικρής κοινότητας της Σικελίας, να θεσπίσουν πριν από 26 χρόνια ένα λογοτεχνικό βραβείο προς τιμήν του. Με το βραβείο Ρακαλμάρε-Λεονάρντο Σάσα έχουν τιμηθεί στο παρελθόν συγγραφείς όπως ο Αντρέα Καμιλέρι και ο Μανουέλ Βάσκες Μονταλμπάν. Φέτος βραβεύτηκε ένας δολοφόνος.

Ο Τζουζέπε Γκρασονέλι γεννήθηκε το 1966 στο Πόρτο Εμπεδοκλής της Σικελίας. Οι πληροφορίες τον θέλουν να καταδύθηκε στον κόσμο του εγκλήματος τον Σεπτέμβριο του 1986, προκειμένου να εκδικηθεί τη δολοφονία πολλών μελών της οικογένειάς του. Αναρριχήθηκε στην ιεραρχία της Στίντα, ενός παραρτήματος της σισιλιάνικης Μαφίας, συνελήφθη το 1992 και καταδικάστηκε σε ισόβια «για μια σειρά από δολοφονίες».

Το βιβλίο «Malerba» («Αγριόχορτο») γράφτηκε από τέσσερα χέρια, τα δικά του και εκείνα του δημοσιογράφου Καρμέλο Σάρντο. Είναι ένα αυτοβιογραφικό έργο, μια προσπάθεια του Γκρασονέλι να επανορθώσει για τα λάθη του – αλλά και να δικαιολογηθεί για το παρελθόν του. «Στο παρελθόν ήμουν ένας βάρβαρος εγκληματίας» έγραψε σε ανοιχτή επιστολή του προς τους νέους της Σικελίας τον Ιούλιο. «Δεν θα μπορούσα ποτέ να δώσω πίσω τις ζωές που αφαίρεσα. Αλλά τη δεκαετία του 1980 η Μαφία θεωρούνταν αήττητη και το κράτος έδειχνε αδύναμο, μακριά, πολύ μακριά από τη Σικελία».

Η λογοτεχνική του βράβευση σοκάρισε πολλούς στην Ιταλία, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, μεγάλη συζήτηση. Παρά τις τύψεις του, ο Γκρασονέλι αρνήθηκε να συνεργαστεί με την ιταλική Δικαιοσύνη. Γι’ αυτό και του επιβλήθηκε στη φυλακή το σκληρότερο καθεστώς: 22 από τις 24 ώρες της ημέρας σε απομόνωση. Οταν άρχισε να εκτίνει την ποινή του μιλούσε μόνο τη σισιλιάνικη διάλεκτο. Σήμερα έχει διδακτορικό στην ιταλική λογοτεχνία και στη φιλοσοφία. Από τη φυλακή, πάντως, κανονικά δεν πρόκειται να βγει ποτέ.