Ανάγκη μεταμνημονιακής αυτογνωσίας

Της οικονομικής πτωχεύσεως μιας χώρας (εκτός και αν αυτή οφείλεται σε αδόκητες φυσικές καταστροφές ή πολεμικές περιπέτειες) προηγούνται κάποιες άλλες «ένδον χρεοκοπίες». Οπόταν: η πρώτη δεν αποτελεί τελικά, παρά το παράγωγο κόστος των δεύτερων. Οι οποίες και καταγράφονται ως έως και κακοήθεις παθογένειες. Και οι οποίες επιλιπαίνονται από εσωτερικά πάθη και μεγεθύνονται από συγκρουσιακά σύνδρομα που εμφιλοχωρούν. Και όχι μόνον, αλλά και από καλπάζοντα φαινόμενα διαφθοράς. Τα οποία σε συνθήκες αδιαφορίας και αναπαραγόμενου ωχαδελφισμού ανατάσσονται. Και προκαλούν αποδόμηση θεσμών, αποσάθρωση δομών και διαβουκόληση διαδικασιών.

Οσα δηλαδή συνιστούν στα καθ’ ημάς τραυματική εμπειρία για τον μέσο πολίτη. Που βιώνει κυριολεκτικά στο πετσί του: αφενός την έως και βίαιη αποκαθήλωση των εθνικών προοπτικών και μαζί των ατομικών του δυνατοτήτων. Και αφετέρου την αβέβαιη έκβαση μιας καθ’ όλα οδυνηρής περιπέτειας, όπως του προέκυψε αδοκήτως. Τα καταθλιπτικά παράγωγα της οποίας εισπράττονται σε τελική ανάλυση ως αποσυνθετική αβεβαιότητα. Και αυτό σημαίνει περίπου (πέραν του βάναυσου εμβολισμού της ελληνικής καθημερινότητος) πορεία επί κενού. Ο,τι, δηλαδή, χειρότερο. Που μεταφράζεται άλλωστε σε απολύτως ορατές εκπτώσεις και μετρήσιμες συνέπειες. Με όρους βάναυσων περιστολών και όσον αφορά το βιοτικό επίπεδο γενικά και σχετικά με ουσιώδεις παραμέτρους του. Υγεία δηλαδή, Παιδεία, πολιτιστική αναγωγή. Ακόμη και προσδόκιμο ζωής, σε συνάρτηση προς την υποβάθμιση συντελεστών που το στηρίζουν. Εν ολίγοις: αδυσώπητη παλινδρόμηση.

Ο,τι όμως και να συμβαίνει, σε κάποια στιγμή και η τρόικα θα έχει φύγει και τα Μνημόνια – τύποις τουλάχιστον – θα τερματισθούν. Θα παραμείνουν όμως όλα εκείνα που απέρρευσαν (ή επεβλήθησαν) ως θεσμοθετημένες αποδοχές. Γιατί θα συνάπτονται πάντοτε προς τους ουσιώδεις λόγους που τις επέβαλαν. Και που είναι οι αδυσώπητες παράμετροι των δανειακών υποχρεώσεων. Κατ’ ακρίβειαν του δανειακού εφιάλτη. Που εάν δεν αναιρεθεί (ή τουλάχιστον με τον έναν ή τον άλλο τρόπο δεν περισταλεί) τίποτε από όσα συνθέτουν τη σημερινή τραυματική πραγματικότητα δεν απαλείφεται.

Πέραν όμως αυτής της εν πολλοίς απλουστευτικής συλλογιστικής, η διαλεκτική του ελληνικού τραύματος οδηγεί σε βαθύτερες ιχνηλατήσεις.

Και ακολουθώντας την προτροπή του Χίλωνος «ένδον σκάπτε», είναι ανάγκη να προσδιορισθούν επαρκώς (εν είδει συλλογικής εθνικής αυτοδιαγνώσεως) εκείνες οι γενεσιουργές αιτίες. Πέραν των προφανών. Πέραν ακόμη και της ενόχου κακοπραξίας  και των φυσικών αυτουργών. Που συνήργησαν.

Είτε από διαχειριστική ανικανότητα. Είτε από δόλο και τάσεις διαρπαγής. Οπόταν και χωρίς πολλή δυσκολία θα διακριβώσουμε κάποιες απολύτως κακοήθεις παθογένειες, που με βεβαιότητα συνευθύνονται. Γιατί δεν απέτρεψαν. Και διά της ανοχής, αντιθέτως, επελίπαναν τις υπό μετάσταση νεοπλασίες. Αλλά και γιατί συνέδραμαν ενεργά, επιταχύνοντας την κατολίσθηση. Και να μην ξεχνάμε το αυτονόητο, που διαβιβάζει εύστοχα ο Ισοκράτης: Οτι δηλαδή: «Το της πόλεως όλης ήθος, ομοιούται της άρχουσι».

Αυτά συνοψίζονται στον απλουστευτικό προσδιορισμό: κουλτούρα της διαφθοράς. Από τη μια. Και από την άλλη: θλάση και παράλυση ανακλαστικών! Ή τουλάχιστον ανεπαρκής αντίληψη του προφανούς κόστους, από τον κυριολεκτικώς καλπάζοντα υπερκαταναλωτισμό. Και την ευθύνη εκείνων που έπρεπε ποδηγετώντας θεσμούς, να είχαν ενεργοποιήσει ανάλογες αποτρεπτικές παρεμβάσεις. Εστω και τώρα. Για να προληφθούν ακόμη και ανήκεστοι ενδεχομένως ακρωτηριασμοί. Που εάν αφορούν εθνικά όρια και κυριαρχία, δεν θα είναι με τίποτε αναστρέψιμοι.

Διαφορετικά: εάν και όταν τα Μνημόνια παρέλθουν και η κρίση απαμβλυνθεί, το ασοφότερο θα ήτο να επανέλθουν εκείνες οι νοσογόνες νοοτροπίες και να επανακάμψουν εκείνες οι ενδοελληνικές αγκυλώσεις και αδυναμίες. Γιατί τότε θα επαναβιωθούν αυτά που τώρα με δέος αφορίζονται. Και θα επανεισπραχθούν όσα εφιαλτικά συνέπονται.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής