Μια Ισπανία χωρίς τον ήλιο

Την επόμενη εβδομάδα στη Σκωτία θα πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα σχετικά με το ενδεχόμενο αποχώρησης της χώρας από το Ηνωμένο Βασίλειο. Και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας αυξήθηκαν, κυρίως γιατί οι υπεύθυνοι της εκστρατείας υπέρ της απόσχισης κατάφεραν να περιορίσουν τον «παράγοντα φόβο», ήτοι τις ανησυχίες για τους οικονομικούς κινδύνους που συνεπάγεται η ανεξαρτησία.

Εχω ένα μήνυμα για τους Σκωτσέζους: Να φοβάστε, να φοβάστε πολύ. Οι κίνδυνοι της ανεξαρτησίας είναι τεράστιοι. Μπορεί να σκέφτεστε ότι η Σκωτία θα μπορούσε να γίνει ένας νέος Καναδάς, αλλά είναι πιθανότερο να μετατραπεί σε μια Ισπανία δίχως τον ήλιο.

Εκ πρώτης όψεως η σύγκριση με τον Καναδά μοιάζει να είναι ιδιαίτερα εύλογη. Ο Καναδάς, όπως και η Σκωτία, είναι μια σχετικά μικρή οικονομία που συναλλάσσεται κυρίως με έναν κατά πολύ μεγαλύτερο γείτονα. Αλλά ο Καναδάς έχει το δικό του νόμισμα, το οποίο σημαίνει ότι η κυβέρνησή του δεν μπορεί να ξεμείνει από χρήματα, ότι μπορεί να σώσει τις τράπεζές της και πολλά άλλα. Μια ανεξάρτητη Σκωτία όμως δεν θα είχε το δικό της νόμισμα, και αυτό αποτελεί μια μεγάλη διαφορά. Το κίνημα υπέρ της ανεξαρτησίας ξεκαθάρισε ότι σκοπεύει να διατηρήσει τη στερλίνα ως εθνικό νόμισμα. Ομως ο συνδυασμός της πολιτικής ανεξαρτησίας με ένα κοινό νόμισμα αποτελεί την τέλεια συνταγή για την καταστροφή. Και σε αυτό το σημείο εισέρχεται και η προειδοποιητική ιστορία της Ισπανίας.

Εάν η Ισπανία, αλλά και οι υπόλοιπες χώρες που αντικατέστησαν τα εθνικά τους νομίσματα με το ευρώ, αποτελούσαν τμήμα ενός πραγματικού ομοσπονδιακού συστήματος, με κοινούς θεσμούς διακυβέρνησης, τότε η πρόσφατη οικονομική ιστορία της Ισπανίας θα έμοιαζε με εκείνην της Φλόριδας. Αμφότερες οι οικονομίες βίωσαν μια έκρηξη στον κατασκευαστικό τομέα την περίοδο 2000-2007. Οπως αμφότερες είδαν την έκρηξη αυτήν να μετατρέπεται σε θεαματική αποτυχία, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν η απότομη ύφεση. Στην περίπτωση της Φλόριδας, όμως, το βάρος της ύφεσης δεν το σήκωσε η τοπική κυβέρνηση αλλά η Ουάσιγκτον. Η Ισπανία, αντιθέτως, ανέλαβε μόνη της όλο το κόστος.

Ολα όσα συνέβησαν στην Ευρώπη από το 2009 και μετά απέδειξαν ότι ένα κοινό νόμισμα δίχως μια κοινή κυβέρνηση είναι επικίνδυνο. Μια ανεξάρτητη Σκωτία που θα χρησιμοποιούσε τη στερλίνα της Βρετανίας θα βρισκόταν σε ακόμη χειρότερη θέση από τις χώρες της ευρωζώνης, οι οποίες τουλάχιστον μπορούν να εκφράσουν τη γνώμη τους αναφορικά με το πώς διοικείται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Εάν οι σκωτσέζοι ψηφοφόροι πιστεύουν πραγματικά ότι είναι ασφαλές να γίνουν μια χώρα δίχως νόμισμα, τότε παραπλανήθηκαν άσχημα.

Ο Πολ Κρούγκμαν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον