Ο σούπερ Μάριο μηδένισε τα επιτόκια

Απρόσμενο δώρο για εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες και επιχειρήσεις ήταν η νέα μείωση του βασικού επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που ανακοίνωσε χθες ο επικεφαλής της Μάριο Ντράγκι. Την έκπληξη της μείωσης επιτοκίων συμπλήρωσε ο ιταλός κεντρικός τραπεζίτης με το αναμενόμενο νέο βήμα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ρευστότητας μέσω της αγοράς τίτλων εκδοθέντων έναντι περιουσιακών στοιχείων. Ακόμη δεν έφτασε, όμως, η ώρα της «ποσοτικής χαλάρωσης».

Πλέον, το βασικό επιτόκιο του ενιαίου νομίσματος έχει φτάσει στο νέο ιστορικό χαμηλό του 0,05% – ουσιαστικά σε μηδενικά επίπεδα – μειωμένο κατά 10 μονάδες βάσης σε σχέση με το προηγούμενο χαμηλό του 0,15%. Αντίστοιχα, το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων από την ΕΚΤ μειώθηκε στο -0,2%, προκειμένου να αποτρέψει το «παρκάρισμα» ρευστότητας.

Η κίνηση αυτή, με ημερομηνία εφαρμογής τη 10η Σεπτεμβρίου, που εξέπληξε τους αναλυτές προκαλώντας βουτιά του ευρώ και άνοδο στα διεθνή χρηματιστήρια, έχει άμεσο αντίκτυπο σε ολόκληρο τον τραπεζικό χάρτη, ρίχνοντας τα επιτόκια των στεγαστικών, των επιχειρηματικών αλλά και των καταναλωτικών δανείων. Ταυτόχρονα όμως σπρώχνει προς τα κάτω τις ήδη χαμηλές αποδόσεις των προθεσμιακών.

Πέραν της μείωσης του επιτοκίου, ο Σούπερ Μάριο Ντράγκι ανακοίνωσε επίσης ότι η ΕΚΤ ξεκινά από τον Οκτώβριο πρόγραμμα αγοράς τίτλων εκδοθέντων έναντι περιουσιακών στοιχείων (Asset Backed Securities) και καλυμμένων ομολόγων, με στόχο την παροχή ρευστότητας στην αγορά αλλά και την ενίσχυση της οικονομίας της ευρωζώνης. Εντούτοις, δεν ανακοίνωσε ούτε το ύψος του προγράμματος ούτε τις λεπτομέρειές του ως προς τα κριτήρια επιλεξιμότητας των τίτλων. Οπως είπε χαρακτηριστικά, «οι παρεμβάσεις μέσω αυτού του προγράμματος θα ξεκινήσουν τον Οκτώβριο του 2014. Οι λεπτομέρειες του προγράμματος θα ανακοινωθούν μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, στις 2 Οκτωβρίου».

Εμφύλιος στην ΕΚΤ. Η επιλογή των συγκεκριμένων μέτρων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν έγινε χωρίς διαφωνίες στους κόλπους της, όπως αποκάλυψε και οι ίδιος ο κ. Ντράγκι κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου. Οπως είπε, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης των κεντρικών τραπεζιτών της ευρωζώνης συζητήθηκε ακόμη και η εφαρμογή «ευρείας ποσοτικής χαλάρωσης», ενώ ορισμένα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ζήτησαν να γίνουν περισσότερα απ’ όσα ανακοινώθηκαν και άλλα να γίνουν λιγότερα.

Τραπεζικές πηγές αναφέρουν πάντως ότι ο μηδενισμός των επιτοκίων αλλά και το πρόγραμμα αγοράς τίτλων θεωρούνται προάγγελοι της ποσοτικής χαλάρωσης, η οποία όμως παραμένει στη φαρέτρα της ΕΚΤ εν αναμονή των αποτελεσμάτων των νέων μέτρων προκειμένου να πράξει ανάλογα. Επιπλέον, τραπεζικοί κύκλοι στην Ελλάδα αντιμετώπισαν μάλλον χλιαρά τα μέτρα Ντράγκι, αναφέροντας ότι τα οφέλη θα είναι περιορισμένα, καθώς οι εγχώριες τράπεζες δεν θα μπορούν να αξιοποιήσουν σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμα.

Πόσο κερδίζουν οι δανειολήπτες
Πέραν των τραπεζών, η μείωση των επιτοκίων σε ιστορικό χαμηλό δίνει μια νέα μικρή ανάσα σε εκατομμύρια δανειοληπτών που έχουν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο που εξαρτάται από την ΕΚΤ. Σε αυτή την περίπτωση η μείωση του βασικού επιτοκίου από το 0,15% στο 0,05% μεταφράζεται σε μείωση δόσης από 5 έως 15 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το ύψος και τη διάρκεια του δανείου.
Για παράδειγμα, σε ένα μέσο δάνειο ύψους 150.000 ευρώ και διάρκειας 25 ετών, η μείωση μεταφράζεται σε ελάφρυνση της μηνιαίας δόσης κατά περίπου 8 με 10 ευρώ. Το όφελος ανεβαίνει όσο μεγαλώνει το ύψος του δανείου, αλλά και το χρονικό διάστημα της αποπληρωμής, φτάνοντας για παράδειγμα τα 15 ευρώ ανά μήνα για ένα δάνειο 300.000 ευρώ που αποπληρώνεται σε 30 χρόνια.
Επιπλέον, πέρα από τα δάνεια που εξαρτώνται άμεσα από την ΕΚΤ, η μείωση των επιτοκίων του ευρώ οδηγεί σε ταυτόχρονη πτώση του διατραπεζικού επιτοκίου Euribor, ρίχνοντας τις δόσεις και για τα υπόλοιπα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Ηδη αυτή τη στιγμή το Euribor τριμήνου, με βάση το οποίο υπολογίζονται τα περισσότερα κυμαινόμενα επιτόκια, διαμορφώνεται στο 0,15% και δεν αποκλείεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο. 
Ως προς τα επιχειρηματικά δάνεια, εκτιμάται ότι οι τράπεζες όχι μόνο θα μεταφέρουν στο Βασικό Επιτόκιο Αναφοράς τους τη μείωση του 0,10% αλλά ενδεχομένως να ψαλιδίσουν ακόμη περισσότερο το κόστος του χρήματος, γεγονός που μεταφράζεται σε ανάσα για εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις. 
Τέλος, κερδισμένες βγαίνουν και οι ίδιες οι τράπεζες, καθώς πληρώνουν ακόμη φθηνότερα τη ρευστότητα που αντλούν από την ΕΚΤ, καθώς επιβαρύνονται με τόκους με βάση το βασικό επιτόκιο του ευρώ.