Πικρά παθήματα, σοφά μαθήματα

Είτε φύγει τελικά η τρόικα είτε παραμείνει (με αυτούς ή άλλους όρους εντολής), εκείνο που είναι βέβαιο (και που έχει σημασία) είναι ότι: Η «επόμενη ημέρα» για τους Ελληνες δεν πρόκειται να είναι αυτή που ήτο προμνημονιακά. Και δεν πρέπει. Κι εννοούμε με όρους έωλης παλινδρομήσεως, με βέβαιη – σε μια τέτοια περίπτωση – αναπαραγωγή νέων και μοιραίων κατολισθήσεων και ολεθρίων αποδομήσεων. Οχι ασφαλώς σε ό,τι αφορά θεμιτή επιθυμία (και στοχοθεσία) οικονομικής παλινορθώσεως και κοινωνικής ευημερίας. Αλλά οπωσδήποτε σε σχέση με νοοτροπίες και όλα όσα συνήργησαν στη βάναυση εθνική παθογένεια. Πρωταρχικά βεβαίως στην κρατική, αλλά και ατομική καθυποθήκευση. Την οποία οι θεσμικοί διαχειριστές όφειλαν να είχαν προλάβει. Και που ασόφως (και αστόχως) άφησαν να αποβεί μέρος του ελληνικού γίγνεσθαι και τελικά μη αναστρέψιμη δυναμική καταστροφής.

Εάν βεβαίως λειτουργούσε παιδευτικώς η απλουστευτική προειδοποίηση του Μενάνδρου ότι «τα δάνεια δούλους τούς ελευθέρους ποιεί», τότε: Είτε προνοούντες θα είχαμε προλάβει το κακό. Είτε λόγω απρονοησίας (ως διεπόμενοι από μαζοχιστικά σύνδρομα) θα είχαμε αφεθεί σε αυτό το αναπόδραστο αποτέλεσμα. Οπως άλλωστε αυτήν τη στιγμή επενεργεί με τραυματική σκαιότητα στην εθνική καθημερινότητα. Την οποία και σαδιστικώς ταπεινώνει.

Μπορεί να μην απαιτηθεί ασφαλώς η απόλυτη προσήλωση στην αυστηρή σωκρατική προτροπή ότι «πλουσιώτατος» είναι «ο ελαχίστοις αρκούμενος», αλλά οπωσδήποτε η οποιαδήποτε προοπτική παλινορθώσεως περνά μονοδρομικώς από την διαπίστωση του ιδίου: «Αυτάρκεια, φύσεως (και φυσικά πολιτείας) εστί πλούτος». Ή το του Επίκουρου, ότι «αυταρκείας μέγιστος καρπός η ελευθερία». Σε αντιπαράθεση ακριβώς προς εκείνο του Μενάνδρου για τις συνέπειες της αλογίστου δανειοληψίας. Η οποία φυσικά και είναι αλόγιστη εάν διευκολύνει λεηλασία δημοσίων ταμείων ή συνδράμει τη διαρπαγή πόρων. Εάν μοχλεύει, κολακεύει και υπηρετεί αδυναμίες. Εάν δηλαδή, αντί να χρηματοδοτεί εθνικές προοπτικές (υγεία, πολιτισμό, παιδεία) αιμοδοτεί νοοτροπίες και πρακτικές έως και εξαχρειούμενου καταναλωτισμού. Που σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούσε τα όρια μιας εκμαυλιστικής προκλητικότητος.

Τέτοιες αναφορές δεν απορρέουν ασφαλώς από ηθικολόγες αναδρομές, με την επιστράτευση βολικών φιλοσοφικών τσιτάτων. Καθόλου. Απλώς καρπώνονται το διαλεκτικό περίσσευμα της σοφίας που αναιρέσαμε και από την εθνική παιδεία και από τις συμπεριφορές μας. Είτε ως πολιτών. Είτε – κυρίως – ως πολιτειακών διαχειριστών. Και το οποίο παραμένει πάντοτε αλώβητο και εις πρώτην ζήτησιν για όσους δεν το παραγνωρίζουν. Ακόμη και σήμερα που δρέπονται τα επίχειρα καταλυτικών ενδοελληνικών διαβρώσεων. Οι οποίες, δίκην κακοήθους εν πολλοίς νεοπλασίας, κατατείνουν προς μετάσταση. Με ολέθρια παράγωγα εάν δεν ανακοπούν. Μέρος των οποίων μπορεί να λάβουν μορφή έως και εθνικών ακρωτηριασμών.

Και ως επίλογος (για προβληματισμό) το εύστοχο πυθαγορικό: «Εισιέναι εις τας πόλεις, πρώτον τρυφήν, έπειτα κόρον, είτα ύβριν. Μετά δε ταύτα όλεθρον». Μας θυμίζει κάτι; Και κάποιους;

Ο Ανθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής