Φοβού τον Ερντογάν

Η όντως ιστορική από πολλές απόψεις εκλογή Ερντογάν ανοίγει αναντιλέκτως ένα νέο κεφάλαιο στην τουρκική γεωστρατηγική αντίληψη και πρακτική. Καθώς συμπίπτει:

1. Με τις έως και σαρωτικές γεωστρατηγικές αλλαγές στον πολιτικό χάρτη της σύνολης περιοχής, στον οποίο η Τουρκία συνεντάσσεται. Και στον οποίο – διαγκωνιζόμενη προς το Ισραήλ – διεκδικεί απαιτητικά πρώτο ρόλο. Πέραν δηλαδή της μέχρι πρόσφατα παραδοσιακής τοποτηρητείας.

2. Με τις αναδυόμενες προοπτικές του νέου ενεργειακού τοπίου, όπως αυτό διαμορφώνεται στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου. Και στο οποίο, μέσω του στρατηγικού της κατοχικού προγεφυρώματος στην Κύπρο, διεκδικεί μερίδιο, τόσο στη νομή όσο και στη διαχείριση.

Και το πρώτο και το δεύτερο (κυρίως αυτό) αφορούν το ίδιο άμεσα και καθοριστικά την Ελλάδα, πέραν των στερεότυπων εν πολλοίς ζητημάτων που δημιουργούνται από τις σαφώς μαξιμαλιστικές τουρκικές επιδιώξεις.

Επομένως και κατά λογική συνέπεια: όσα προάγονται και όσα τελικώς συναπορρεύσουν από την ακατάσχετη – και μέχρις στιγμής ανεξέλεγκτη – περιφερειακή ρευστότητα, συνεπιδρούν και στα καθ’ ημάς, κατά τρόπο που δημιουργεί συνθήκες καθόλου ακίνδυνες. Οι οποίες και θα απαιτήσουν οσονούπω στρατηγική διαχείριση. Οχι μόνο για να μη βρεθούμε προ αιφνιδιασμών, αλλά και για να αξιοποιήσουμε τις τυχόν θετικές τροπές που ενδεχομένως θα υπάρξουν. Και είναι αρκούντως ενδεικτικό το παράδειγμα της νεόκοπης ελλαδο-κυπρο-ισραηλινής ζεύξεως και όσων αυτή εγκυμονεί, εφόσον δεν προκύψουν άδηλες ανατροπές.

Θα πρέπει ταυτοχρόνως να μη μας διαφεύγουν κάποια στοιχειώδη προδεδομένα. Οπως: α) Οτι ως Ελληνισμός (και με τους δύο του κρατικούς πυλώνες – Αθήνα και Λευκωσία) είμεθα η ανατολικότερη θεσμική προφυλακή των ευρωπαϊκών πολιτικών και προοπτικών. Και β) ότι ταυτόχρονα η Τουρκία συνιστά (σε σχέση με την εξελισσόμενη επαναγεωγράφηση επιρροών και αναδιάταξη ρόλων στην περιοχή) την προωθημένη αιχμή των νατοϊκών σχεδιασμών. Εστω και αν φαίνεται ότι ακολουθεί εν πολλοίς πορεία δικών της επιλογών, διαφοροποιούμενη.

Επομένως, αυτά μας αφορούν αυτονοήτως όλως ιδιαίτερα ως Ελληνισμό και στους δύο του κρατικούς πυλώνες, Ελλάδα και Κύπρο. Με τη δεύτερη να αποτελεί εκ των πραγμάτων (δυστυχώς) την αχίλλειο εθνική πτέρνα.

Εφόσον όχι απλώς βρίσκεται υπό ημικατοχή, αλλά και υφίσταται τις βάναυσες συνέπειες μιας άρδην δημογραφικής ανατροπής. Που εάν δεν ανασχεθεί το ταχύτερο (με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – και ο μόνος εφικτός είναι ο ιστορικός συμβιβασμός) θα αποβεί για τον Ελληνισμό της το θανατηφόρο κώνειο! Παρά το γεγονός ότι τουλάχιστον αυτή τη στιγμή αποτελεί επίκεντρο αυτού του νέου ενεργειακού τοπίου, στο οποίο και συνωθούνται ήδη μεγάλοι παίκτες. Αλλά και στο οποίο προσβλέπει πρωταρχικά η Αγκυρα, με έκδηλη επιθετικότητα.

Και ενώ παρά τις απειλές μέχρι και στρατιωτικής παρεμβάσεως, η Τουρκία έχει αποφύγει (μέχρι στιγμής τουλάχιστον) τα άκρα, εντούτοις τα πράγματα τροχοδρομούνται προς επικινδυνότερες εξελίξεις. Καθώς τα επόμενα βήματα οδηγούν εξ ανάγκης στην αξιοποίηση των ευρύτερων κοιτασμάτων, που εκτείνονται στην ΑΟΖ των δυτικών κυπριακών παρυφών.

Καθώς αυτές εφάπτονται δυνάμει της περιοχής Ρόδου – Καστελλορίζου. Οπου οριοθετείται προς Δυσμάς το οικόπεδο «Κινύρας» (όνομα πάμπλουτου ομηρικού κροίσου βασιλέως της Πάφου, μυθολογικού πατέρα του Αδωνη) που σύμφωνα με τα στοιχεία των σεισμικών και άλλων ερευνών (μεγάλων αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών) αποτελεί ενδεχομένως το ευρύτερο κοίτασμα υδρογονανθράκων. Μεγαλύτερο ενδεχομένως και από το τεράστιο Ισραηλινό Λεβιάθαν.

Πρέπει δε να σημειωθεί ότι: Τα μεν νοτιοανατολικά του όρια εφάπτονται προς τις βορειοδυτικές προεκτάσεις της αιγυπτιακής ΑΟΖ, ενώ δυτικά προσεγγίζει την Ελληνική, που όμως ακόμη δεν έχει ανακηρυχθεί. Για λόγους που είναι μεν κατανοητοί, αλλά που δεν αρκούν για να αναιρέσουν μείζονες κινδύνους από ενεδρεύουσες τουρκικές προθέσεις αιφνιδιασμών. Προαγωγής δηλαδή γεωπολιτικών τετελεσμένων στην περιοχή, όπου ασκείται απροκαλύπτως (μάλιστα επί ημερησίας βάσεως) εκβιαστική πρακτική αμφισβητήσεως των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος. Τόσο με όρους προσδιορισμού φυσικής επεκτάσεως των εθνικών χωρικών υδάτων (με βάση το διεθνές δίκαιο) όσο και προαγωγής όσων αυτονοήτως συναπορρέουν.

Η Λευκωσία ξέρει ότι από την πλευρά της η Αγκυρα ήδη γνωρίζει καλά τι επιφυλάσσουν ειδικά αυτά τα κοιτάσματα. Ξέρει ως εκ τούτου και το τι πρέπει να περιμένει όσον αφορά τουρκικές πειρατικές ενέργειες και παρεμβάσεις. Καθώς το πρόβλημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, εφόσον εφάπτεται των ευρύτερων αιγαιωτικών ζητημάτων και όσων συνιστούν γενικά το βασικό σώμα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Ετσι όπως εγείρονται από την Αγκυρα, όχι απλώς με μεθοδικούς ελιγμούς αλλά και με ιταμές παραβιάσεις.

Ολα αυτά σε αυτή την ιδιαίτερη φάση και στα αμέσως επόμενα στάδια, θα συνδεθούν με την προοπτική επιλύσεως του Κυπριακού. Αυτό αποτελεί πρωταρχικά επιθυμία της Ουάσιγκτον. Της οποίας άμεσοι αποδέκτες είναι τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα. Και στόχος είναι: α) Μια έστω και κατ’ αρχήν συμφωνία για ιστορικό συμβιβασμό υπό τύπο ενδιάμεσης λύσης. β) Η δημιουργία συνθηκών επαναπροσέγγισης Τουρκίας – Ισραήλ στη βάση της «ατλαντικής τοποτηρητείας» όπως και πριν από τον τυφώνα των εξελίξεων στη Μέση και Εγγύς Ανατολή. Και γ) αφενός η κοινή νομή (από Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους) του φυσικού αερίου και αφετέρου η παροχέτευσή του (μέσω των εγκαταστάσεων Τσεϊχάν που βρίσκονται ακριβώς απέναντι από τις βόρειες κατεχόμενες κυπριακές ακτές) προς την Τουρκία και μέσω αυτής προς τους ευρωπαϊκούς προορισμούς.

Αυτό συνιστά την «ύπατη – και δεδηλωμένη – επιθυμία» των ΗΠΑ. Και πάνω σε αυτήν γίνεται προσπάθεια να μονοδρομηθούν τα επερχόμενα. Τα οποία βεβαίως – και αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα – η Τουρκία θέλει (και προσπαθεί) να φέρει στα μέτρα των δικών της μεσοπρόθεσμων επιδιώξεων.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής