Η αρτηριακή πίεση παρουσιάζει εποχιακή διακύμανση, με τις τιμές της να είναι χαμηλότερες το καλοκαίρι απ’ ό,τι τον χειμώνα, αλλά μόνο τη μέρα – και αυτό είναι κάτι που πρέπει να έχουν στον νου τους ορισμένες ομάδες του πληθυσμού.
Ο επίκουρος καθηγητής Καρδιολογίας Κωνσταντίνος Τσιούφης, υπεύθυνος της Μονάδας Υπέρτασης της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, εξηγεί ποιοι πρέπει να προσέχουν και γιατί.
Πόσο μειώνεται η πίεση το καλοκαίρι;
Κατά τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού η αρτηριακή πίεση και ιδίως η συστολική (είναι ο μεγάλος αριθμός στη μέτρηση) μειώνεται κατά μέσο όρο κατά 5-10 mmHg, με τη μείωση να αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και σε παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής.
Το καλοκαίρι η ζέστη προκαλεί αυξημένη εφίδρωση με αποβολή ηλεκτρολυτών (ιδίως νατρίου) και αγγειοδιαστολή, με αποτέλεσμα να μειώνεται η πίεση σε όσους εκτίθενται στον ήλιο, ιδίως τις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας.
Ρόλο παίζει και η έκθεσή μας στον ήλιο καθαυτή, καθώς οδηγεί στη σύνθεση δύο ουσιών (της βιταμίνης D και της παραθορμόνης) που επηρεάζουν τα επίπεδα της πίεσης.
Ποιοι είναι οι παράγοντες του τρόπου ζωής που την ελαττώνουν;
Η βελτίωση της διατροφής (π.χ. για αδυνάτισμα ενόψει εμφάνισης στην παραλία ή/και για καλύτερη αντιμετώπιση της ζέστης), η αυξημένη καθημερινή φυσική δραστηριότητα (κυρίως με το κολύμπι ή/και τους περιπάτους) και η ελάττωση του άγχους λόγω διακοπών και χαλάρωσης.
Ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί;
Αν και η μείωση της αρτηριακής πίεσης το καλοκαίρι είναι συνήθως μικρή και ασκεί ευεργετικές επιδράσεις στον οργανισμό, υπάρχουν ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες που μπορεί να παρουσιάσουν μεγαλύτερες μειώσεις και έτσι να εκδηλώσουν υποτασικά συμπτώματα.
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου για υπόταση συμπεριλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, οι πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη, οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και οι υπερτασικοί με δύσκολα ρυθμιζόμενη πίεση.
Ποια είναι τα ύποπτα συμπτώματα;
Η υπόταση εκδηλώνεται με ζάλη, καταβολή δυνάμεων, ανορεξία και αίσθημα παλμών. Θα πρέπει εδώ και τονιστεί ότι ο κίνδυνος εμφάνισής της είναι υψηλότερος όταν υπάρχουν απότομες και ακραίες μεταβολές της θερμοκρασίας, διότι οι προσαρμοστικοί μηχανισμοί του οργανισμού αυτών των ασθενών δεν λειτουργούν καλά.
Το ίδιο ισχύει και όταν συνυπάρχει αυξημένη περιβαλλοντική θερμοκρασία με υψηλά επίπεδα υγρασίας και ατμοσφαιρική ρύπανση.
Μπορεί να χρειαστεί αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή;
Εξαρτάται. Ο υπερτασικός ασθενής που δεν έχει άλλα προβλήματα υγείας, γενικώς δεν χρειάζεται να μειώσει τα φάρμακά του το καλοκαίρι, εφόσον ακολουθεί υγιεινό τρόπο ζωής και συμπεριφοράς.
Αν όμως κάνει πάρα πολλή ζέστη και είναι υποχρεωμένος να βρίσκεται εκτεθειμένος στον ήλιο λόγω επαγγέλματος (π.χ. είναι οικοδόμος), μπορεί αυτές τις δύσκολες ημέρες να παραλείψει την πρωινή δόση των αντιυπερτασικών φαρμάκων του χωρίς να φοβάται για κάποιες συνέπειες από την καρδιά του.
Αν όμως η ζέστη παραταθεί πέραν των 2-3 ημερών, δηλαδή υπάρχει καύσωνας, καλό είναι να συμβουλευθεί τον γιατρό του για ειδικότερη αντιμετώπιση. Αντιθέτως, οι ασθενείς που παίρνουν πολλά αντιυπερτασικά φάρμακα, μεταξύ των οποίων διουρητικά, ή πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια μόνο σε συνεργασία με τον γιατρό τους μπορούν να τροποποιήσουν τη φαρμακευτική αγωγή τους.
Γιατί είναι απαραίτητη η ιατρική συμβουλή;
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το καλοκαίρι αυξάνεται η πίεση στη διάρκεια της νύχτας, κυρίως εξαιτίας μικροπροβλημάτων στην ποιότητα του ύπνου λόγω της ζέστης.
Αν λοιπόν ένας ασθενής μειώσει ή δεν πάρει επί ημέρες τα φάρμακά του δίχως να έχει ενημερώσει τον γιατρό του κινδυνεύει το βράδυ να βρεθεί με μια κρίση υπέρτασης, την οποία δεν θα ξέρει πώς να διαχειριστεί.
Στον κόσμο…
90% πιθανότητες έχει κάθε άτομο ηλικίας άνω των 55 ετών να παρουσιάσει υπέρταση
972 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν υπέρταση
…και στην Ελλάδα
2,3 εκατομμύρια Έλληνες είναι υπερτασικοί
Όλες οι ηλικίες
38% των ανδρών
24% των γυναικών
31- 58 ετών
8% των ανδρών
10% των γυναικών
πάνω από 75 ετών
45% των ανδρών
57% των γυναικών
Τι σημαίνουν οι τιμές της πίεσης
κάτω από 120 η συστολική ή/και κάτω από 80 η διαστολική = άριστη πίεση
120-129 η συστολική ή/και 80-84 η διαστολική = φυσιολογική πίεση
130-139 η συστολική ή/και 85-89 η διαστολική = προϋπέρταση
140-149 η συστολική ή/και 90-99 η διαστολική = στάδιο 1 της υπέρτασης
160-179 η συστολική ή/και 100-109 η διαστολική = στάδιο 2 της υπέρτασης
180 και πάνω η συστολική ή/και 110 και πάνω η διαστολική = στάδιο 3 της υπέρτασης
140 και πάνω η συστολική και κάτω από 90 η διαστολική = μεμονωμένη συστολική υπέρταση
Συστολική είναι η «μεγάλη» πίεση και διαστολική είναι η «μικρή» πίεση
Παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη υπέρτασης
* Ηλικία
* Οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
* Παχυσαρκία
* Καθιστική ζωή
* Κάπνισμα
* Υπερκατανάλωση άλατος
* Υπερκατανάλωση αλκοόλ
* Στρες
Για καλή πίεσηόταν έχει ζέστη
* Να αποφεύγετε τις ακραίες συμπεριφορές όσον αφορά την διατροφή και την άσκηση (π.χ. να μένετε όλη μέρα νηστικοί και να τρώτε μία φορά το βράδυ ή να κάνετε γενική στο σπίτι τις μέρες που έχει καύσωνα)
* Να αποφεύγετε τα βαριά, γεμάτα λίπη γεύματα και να προτιμάτε σαλάτες με λίγο λάδι, λαχανικά,ψητά καιφρούτα, διότι ο στόχος σας είναι να παράγει ο οργανισμός σας λίγη θερμότητα και να αποβάλλει πολλή, ούτως ώστε να δροσίζεται.
* Να κάνετε πολλά και μικρά γεύματα μέσα στην ημέρα.
* Να πίνετε άφθονο δροσερό νερό ή φυσικούς χυμούς και να αποφεύγετε τις καταχρήσεις στα οινοπνευματώδη ποτά. Ένα ποτήρι κρασί ή μία μπύρα ή ένα άλλο ποτό της αρεσκείας σας δεν επηρεάζει καθόλου την πίεσή σας. Αντιθέτως, πάνω από 2 ποτά σε καθημερινή βάση ή ακόμη χειρότερα η κατάχρηση αλκοόλ μία φορά την εβδομάδα, προκαλούν σημαντικές αυξομειώσεις στην πίεση με δυσάρεστα επακόλουθα.
* Να φοράτε ελαφρά, ανοικτόχρωμα βαμβακερά ρούχα, γυαλιά ηλίου και καπέλο, και να βαδίζετε στην σκιερή πλευρά του πεζοδρομίου.
* Να κολυμπάτε και να κάνετε το περπάτημά σας τις πρωινές ή τις απογευματινές προς βραδινές ώρες, που είναι πιο δροσερό το περιβάλλον.
* Αν έχετε υπέρταση, να μετράτε με συνέπεια την πίεσή σας. Αν είναι ρυθμισμένη, να την μετράτε μία φορά την εβδομάδα ή ανά 15θήμερο, μετά το πρωινό ξύπνημα. Αν, όμως, είναι αρρύθμιστη να την μετράτε με τη συχνότητα που έχει συστήσει ο γιατρός σας.
Προσοχή!
Είναι μεγάλο λάθος ένας ασθενής με υπέρταση να αλλάζει μόνος τη φαρμακευτική αγωγή του για περισσότερες από 2-3 μέρες, δίχως να συμβουλευτεί τον γιατρό του.
ΠΗΓΗ: Κωνσταντίνος Τσιούφης, επίκουρος καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών καιυπεύθυνος της Μονάδας Υπέρτασης της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
