[Προεκτάσεις] Στρέβλωση

Στην τελευταία συνέντευξή του ο Βαγγέλης Βενιζέλος ρωτήθηκε για τον Γιάννη Στουρνάρα και απάντησε: «Μα είναι δυνατόν ποτέ να σας πει ένας από τους δύο παράγοντες που έχουν την ευθύνη της σύνθεσης της κυβέρνησης για κάποιον εν ενεργεία υπουργό την άποψή του;».

Καμιά φορά ο τύπος είναι η ουσία. Ο «ένας από τους δύο παράγοντες που έχουν την ευθύνη της σύνθεσης της κυβέρνησης» είναι ο ίδιος. Ο συμβολισμός που διεκδικούν αυτές οι δεκατρείς λέξεις ίσως αναδεικνύουν τις πηγές της κυβερνητικής κακοδαιμονίας.

Ο αντιπρόεδρος διατυπώνει – δημοσίως – τη θέση ότι για τη σύνθεση της κυβέρνησης αποκλειστικά αρμόδιος δεν είναι ο πρωθυπουργός, όπως ορίζει το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και κάποιος άλλος. Η πρωθυπουργία σε αυτά τα θέματα, δηλαδή, μπορεί να ασκείται από περισσότερα του ενός πρόσωπα. Ισως γι’ αυτό ο ίδιος προανήγγειλε δυο φορές τον ανασχηματισμό – που είναι αποκλειστικό προνόμιο του πρωθυπουργού.

Αυτή η αντίληψη συνιστά στρέβλωση. Ο Αντώνης Σαμαράς είναι Πρωθυπουργός διότι έχει την εμπιστοσύνη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Πώς διαμορφώνεται αυτή η πλειοψηφία είναι άλλο θέμα – πολιτικό. Το ότι είναι επικεφαλής κυβέρνησης συνεργασίας δεν του στερεί τίποτε από τον θεσμικό εξοπλισμό του ρόλου του – ούτε οφείλει να τον μοιραστεί με κανέναν.

Το άλλο κόμμα της συγκυβέρνησης δικαιούται να θέτει τους όρους του στη διαμόρφωση της πολιτικής βάσει της οποίας στηρίζει την κυβέρνηση. Αλλά από την ώρα που θα συμφωνήσουν, ο αρμόδιος γι’ αυτή την πολιτική είναι ο πρωθυπουργός. Το δεύτερο κόμμα προτείνει – ανάλογα με την πολιτική συμφωνία που προϋπήρξε – πρόσωπα για τα υπουργικά χαρτοφυλάκια. Αλλά την τελική ευθύνη για την επιλογή τους – και την απόλυσή τους – έχει αποκλειστικά ο πρωθυπουργός, γιατί χάρη στην εμπιστοσύνη του είναι κάποιος υπουργός. Αλλως δεν νοείται μέλος κυβέρνησης.

Δεν υπάρχουν «υπουργοί του Σαμαρά»  και «υπουργοί του Βενιζέλου» που αναφέρονται ξεχωριστά στον καθέναν. Οσοι κάθονται στο οβάλ γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου υπάγονται στο Μέγαρο Μαξίμου. Και εκεί κάνει κουμάντο μόνο ένας.

Με τη συγκατάθεση και τη στήριξη του άλλου, ασφαλώς. Και προφανώς, συνυπολογίζοντας τις προτάσεις που δέχεται από τον κυβερνητικό εταίρο του, τις πολιτικές δεσμεύσεις απέναντί του και τους συσχετισμούς δυνάμεων. Αλλά δεν υπάρχει ένα σύστημα εξουσίας που καταλήγει στον πρωθυπουργό, ένα άλλο που σταματάει στον αντιπρόεδρο και υπουργό του και τελικά συμπράττουν. Ο Ανδρέας Παπανδρέου το είχε διατυπώσει απλά: «Η πρωθυπουργία δεν είναι συλλογικός θεσμός».