[Αγιογραφίες] Τσουβάλια

ΤΟ πρόβλημα – φευ! – δεν είναι ότι οι παραιτήσεις ενίοτε γίνονται δεκτές. Αλλά ότι τα πράγματα είναι καμιά φορά ακριβώς όπως φαίνονται. Αυτό που φαινόταν εδώ και έναν χρόνο είναι ότι η ΔΗΜΑΡ δεν πήγαινε και τόσο καλά. Φαινόταν επίσης ότι ήταν απόλυτα ταυτισμένη με τον Φώτη Κουβέλη, μετατρεπόμενη σε μικρό αρχηγικό κόμμα. Ολα τα υπόλοιπα είναι περίπου αναμενόμενα.

ΟΠΩΣ πάντα, υπάρχει το γενικό, υπάρχει και το ειδικό. Ο γενικός κανόνας είναι ότι το να συμμετέχεις σε μια κυβέρνηση ως μειοψηφικός εταίρος έχει υψηλό ρίσκο. Ιδίως σε εποχές μετάβασης και αλλαγών όπως αυτή που διανύει η Ελλάδα από το 2009 και μετά. Στα σχήματα συνασπισμού, το μικρό – ή, τέλος πάντων, το μικρότερο – κόμμα αναγκάζεται να ασπαστεί την ατζέντα ή το μεγαλύτερο μέρος της ατζέντας του μεγαλύτερου κόμματος. Είναι κάτι που μπορεί να κάνει καλό στη χώρα ενδεχομένως. Δεν κάνει όμως καλό στο μικρότερο κόμμα. Αυτό πάει, συνήθως, κόντρα στους ψηφοφόρους του που το ψηφίζουν, ακριβώς γιατί έχουν διαφορετικές θέσεις από τους ψηφοφόρους του μεγάλου κόμματος. Η κυβέρνηση συνεργασίας τούς κάνει να αισθάνονται ότι τσουβαλιάστηκαν. Σε πρώτη ευκαιρία, συνήθως στις επόμενες εκλογές, κάνουν ό,τι μπορούν για να βγουν από το τσουβάλι.

Ενα κλασικό παράδειγμα είναι οι Πράσινοι του Γιόσκα Φίσερ. Κυβέρνησαν μαζί με τους Σοσιαλδημοκράτες, όταν όμως ο Γκέρχαρντ Σρέντερ ασπάστηκε, στη δεύτερη θητεία του, μια ατζέντα πολύ σκληρών οικονομικών μεταρρυθμίσεων, οι Πράσινοι καταποντίστηκαν στις εκλογές του 2004. Η Γερμανία, βεβαίως, ξανάγινε ανταγωνιστική. Ωστόσο η ΔΗΜΑΡ δεν εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη μεταβλητή. Αυτή αφορά περισσότερο το ΠαΣοΚ, που μπήκε στην κυβέρνηση για να μείνει. Το πρόβλημα με τη ΔΗΜΑΡ είναι ότι μπήκε και βγήκε. Ο Κουβέλης είχε αντιληφθεί σωστά, το δύσκολο καλοκαίρι του 2012, ότι εισερχόμενος στο κυβερνητικό σχήμα εξασφάλιζε αποδοχή σε ένα σώμα ευρύτερο από αυτό που είχε ψηφίσει ΔΗΜΑΡ. Ηταν το «soft power» – η «ήπια ισχύς» – μιας βελούδινης Αριστεράς. Εμπειρος παίκτης στον χώρο και άνθρωπος της νηφάλιας ματιάς στα καλά του, ο Κουβέλης είχε από τότε διαγνώσει ότι τα πεζοδρόμια των κινητοποιήσεων θα άδειαζαν και ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε άλλες δεξαμενές για να αντλήσει ψηφοφόρους. Επεσε – όπως αποδείχθηκε από το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών δύο χρόνια αργότερα – εντελώς μέσα. Αλλά δεν ήταν σε θέση να το χαρεί.

Η μεταστροφή Κουβέλη – πριν από την οριστική συνάντηση με Σαμαρά και Βενιζέλο – την εβδομάδα της μεγάλης κρίσης στην ΕΡΤ, τον Ιούνιο του 2013, είναι ένα από τα μυστήρια της εποχής του Μνημονίου. Καθώς ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ είναι συμπαγής και αυτοσυγκρατημένος στην προσωπική επικοινωνία παίκτης, που δεν αυτοπροδίδεται, δεν είναι εύκολο να τον «διαβάσουν», πόσω μάλλον να τον αποκωδικοποιήσουν, ούτε οι δικοί του. Σαμαράς και Βενιζέλος είχαν, πάντως, τις απόψεις τους ή μάλλον την ίδια ταυτόσημη άποψη. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Η ουσία είναι ότι ο Κουβέλης παγιδεύτηκε στο τρίγωνο μεταξύ τρόικας, ΠαΣοΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Με τους τροϊκανούς δεν συναντήθηκε ποτέ. Το ΠαΣοΚ πίστεψε ότι θα φθειρόταν, άρα θα μπορούσε να το κανιβαλίσει η ΔΗΜΑΡ. Ενώ φαίνεται πως ο ΣΥΡΙΖΑ του ασκούσε μεγαλύτερη πίεση από ό,τι φαινόταν. Βγαίνοντας από την κυβέρνηση όμως, η ΔΗΜΑΡ απογοήτευσε έναν ευρύτερο μετριοπαθή κόσμο που ήθελε σταθερότητα – απώλεσε, δηλαδή, την υπεραξία της. Μετά άρχισαν τα μπρος-πίσω με την Κεντροαριστερά. Και, τελικά, την πήρε Το Ποτάμι…