[Ιστορίες] Παλαιομοδίτες

Τον Ιούλιο του 1714, το βρετανικό Κοινοβούλιο αποφάσισε διά νόμου να προσφέρει 20.000 λίρες σε όποιον κατόρθωνε να αναπτύξει μια απλή και πρακτική μέθοδο για τον ακριβή προσδιορισμό του γεωγραφικού μήκους ενός πλοίου στην ανοικτή θάλασσα – ο προσδιορισμός του γεωγραφικού πλάτους ήταν ήδη σχετικά εύκολος αλλά ο υπολογισμός του γεωγραφικού μήκους ήταν εξαιρετικά δύσκολος, και είχε γίνει αφορμή για πολλές τραγωδίες. Το χρηματικό έπαθλο το κέρδισε τελικά ένας ταπεινός ξυλουργός και ωρολογοποιός ονόματι Τζον Χάρισον. Χρειάστηκε βέβαια κάπου 12 χρόνια για να λύσει το πρόβλημα και περίπου 50 ακόμη ώστε να πείσει το κατεστημένο ότι ένας χειροτέχνης της εργατικής τάξης με λιγοστή επίσημη εκπαίδευση είχε πράγματι σχεδιάσει ένα εκκρεμές ρολόι που πετύχαινε τον σκοπό του.  

Ακριβώς 300 χρόνια αργότερα, το Βραβείο Γεωγραφικού Μήκους αναβιώνει στη Βρετανία. Από αύριο και για τον επόμενο μήνα, οι τηλεθεατές της εκπομπής «Horizon» του BBC θα κληθούν να επιλέξουν με την ψήφο τους μία από τις έξι επιστημονικές προκλήσεις που έχουν προτείνει ειδικοί ως αντάξιες για το έπαθλο των 10 εκατ. λιρών. Είναι όλες φιλόδοξες – η αποκατάσταση της κινητικότητας στους παράλυτους, για παράδειγμα, ή η παρεμπόδιση της αυξανόμενης αντίστασης στα αντιβιοτικά. Ορισμένες όμως είναι υπέρμετρα φιλόδοξες· και κάπως αλαζονικές.

Ρωτώντας, συγκεκριμένα, πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι άνθρωποι θα έχουν θρεπτικό και επαρκές φαγητό, οι υπεύθυνοι παραγνωρίζουν το γεγονός ότι ο πλανήτης έχει ήδη την ικανότητα παραγωγής επαρκούς φαγητού για όλους. Ενας στους οκτώ ανθρώπους παγκοσμίως υποσιτίζεται· αλλά το ένα τρίτο των τροφίμων που παράγονται δεν καταναλώνονται ποτέ, πετιούνται. Ενσκήπτουν φυσικά και ξηρασίες και φυσικές καταστροφές, όμως τα περισσότερα επισιτιστικά προβλήματα τα δημιουργούν ανθρώπινες επιλογές, οι οποίες καταλήγουν σε πολέμους, καταστολή και διαφθορά. Ακόμη λοιπόν και αν ένας σύγχρονος Τζον Χάρισον εφεύρισκε ένα φτηνό και εύκολο στην παραγωγή χάπι με όλες τις απαραίτητες καθημερινές θερμίδες ή έναν θαυματουργό σπόρο που θα μετέτρεπε την έρημο σε γόνιμη γη, τίποτα δεν εγγυάται πως αυτές οι δύο λύσεις θα έφθαναν κάποτε σε εκείνους που τις χρειάζονται απελπισμένα.

Κατανοητή και ανθρώπινη η επιθυμία να βρεθούν μαγικές, «χάι-τεκ» λύσεις σε επίμονα ή διογκούμενα πολιτικοοικονομικά προβλήματα. Κάποια πράγματα όμως, πώς να το κάνουμε, αντιμετωπίζονται μόνο «παλαιομοδίτικα» – με περισσότερη δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα.