[Διαστάσεις] Στη φάση του ρεαλισμού

Ενας υπεύθυνος και ενεργός πολίτης περνάει, ας πούμε, από τρεις φάσεις. Η πρώτη είναι η αγωνιστική. Είναι νέος, μαχητικός και ιδεολόγος. Λαμβάνει μέρος σε διαδηλώσεις, καταγγέλλει τις αδικίες ή αυτά που θεωρεί εκείνος αδικίες, συγκρούεται, πιστεύει ειλικρινά ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Μερικές φορές μάλιστα τα καταφέρνει κιόλας.

Η δεύτερη φάση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οργανωτική. Ο πολίτης αυτός, που δεν περνά πια την πρώτη νεότητα, αφήνει τα οδοφράγματα και συνεχίζει τον αγώνα μέσα από τη δουλειά του. Μπορεί να είναι δάσκαλος, δικηγόρος, γιατρός, καλλιτέχνης ή δημοσιογράφος. Ξέρει ότι για να αλλάξει ο κόσμος χρειάζεται συλλογική δράση, ξέρει όμως επίσης ότι μερικές φορές είναι καλό να αφήσεις τον κόσμο όπως είναι γιατί όλες οι εναλλακτικές λύσεις είναι χειρότερες.

Η τρίτη φάση είναι η ρεαλιστική. Ο φίλος μας έχει διανύσει προ πολλού τα μισά του δρόμου, διατηρεί αρκετές από τις ευαισθησίες της νιότης του, αλλά έχει χάσει τις ψευδαισθήσεις του. Εκπληκτος, ανακαλύπτει κάθε τόσο ότι ο κυνισμός είναι αποτελεσματικότερος από τον ρομαντισμό. Δεν δηλώνει παρών σε όλες τις μάχες. Αφήνει όλο και περισσότερα πράγματα να πέσουν κάτω. Κάνει οικονομία δυνάμεων, σκέπτεται όλο και συχνότερα τον θάνατο. Παρακολουθεί, δεν συμμετέχει. Και εξακολουθεί να μαθαίνει.

Πάρτε το νέο, πολύνεκρο ναυάγιο που έγινε χθες στ’ ανοιχτά της Σάμου. Μπορείς να εξοργιστείς με τους διακινητές, μπορείς να καταγγείλεις την υποκρισία της Ευρώπης, μέσα σου όμως ξέρεις καλά πως όσο η Μέση Ανατολή υποφέρει από πολέμους και η Αφρική από πείνα, συνάνθρωποί μας θα διακινδυνεύουν τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Αλλοτε πίστευες ότι η λύση είναι το άνοιγμα των συνόρων. Τώρα διεκδικείς απλώς τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτι καθόλου, μα καθόλου αυτονόητο.

Υπάρχουν και περιπτώσεις που η αδυναμία για οποιαδήποτε παρέμβαση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η απαγωγή 280 μαθητριών, ας πούμε, από ισλαμιστές τρομοκράτες στη Νιγηρία που απειλούν να τις πουλήσουν ως σκλάβες: δώδεκα δολάρια τη μία. Ή η εκδικητική προέλαση των στρατευμάτων του Ασαντ στη Συρία, την οποία έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα τελευταία τρία χρόνια πάνω από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι. Την περασμένη εβδομάδα βομβαρδίστηκαν διαδοχικά από την καθεστωτική αεροπορία μια αγορά κι ένα σχολείο στο Χαλέπι. Σαράντα νεκροί από τον πρώτο βομβαρδισμό, είκοσι από τον δεύτερο, τα περισσότερα παιδιά. Και δεν κουνήθηκε φύλλο. Δεν ασχολήθηκε κανείς. Πώς να χωρέσουν τέτοια γεγονότα στο αξιακό σου πλαίσιο; Πώς να δεχθείς την ωμή βαρβαρότητα;

Δεν τη δέχεσαι. Και δεν την καταπίνεις. Γνωρίζεις όμως τα όριά σου. Οπως και τις αντιφάσεις σου. Επρεπε να γίνει στρατιωτική επέμβαση της Δύσης στη Συρία; Βοήθησαν σε τίποτα οι επιχειρήσεις εναντίον της τρομοκρατίας στο Σουδάν; Εδώ σε θέλω, κάβουρα.

Πάντως η πώληση ενός παιδιού τον 21ο αιώνα είναι αφόρητη.