[Προεκτάσεις] Πρωτοβουλία

Στην πολιτική δεν μετράει αυτό που είσαι υποχρεωμένος να κάνεις όσο αυτό που κάνεις χωρίς να είσαι υποχρεωμένος. Υπό την προϋπόθεση ότι το κάνεις σωστά. Για παράδειγμα, η πρώτη κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου προσπάθησε να στελεχώσει τον κρατικό μηχανισμό με τη θεωρία της «ανοικτής διακυβέρνησης», το περίφημο «opengov». Οσο καλές και να ήταν οι προθέσεις, το αποτέλεσμα δεν ήταν. Η διαδικασία εξελίχθηκε σε βόλεμα κολλητών και διορισμό κομματικών παραγόντων. Τελικά, η μόνη επίπτωση στη διοίκηση ήταν ότι καθυστέρησε για οκτώ μήνες τη στελέχωση του κράτους.

Συνεπώς, «ανοικτή διακυβέρνηση» τέλος; Καθόλου. Απόδειξη αυτό που συμβαίνει αυτές τις ημέρες στο υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε ανοιχτή πρόσκληση ενδιαφέροντος για μια θέση που είχε δικαίωμα από τον νόμο να καλύψει με διορισμό κατά την κρίση του. Ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης θα επιλεγεί με διαδικασία που θυμίζει το «opengov» αλλά όχι «χύμα στο κύμα» – μεθοδικά και με διαφάνεια.

Ενδεχομένως, η πλήρωση μιας θέσης κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι μια λεπτομέρεια στη χαοτική ελληνική διοίκηση με τους εκατοντάδες αξιωματούχους. Ακριβώς γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η συγκεκριμένη περίπτωση: συμβαίνει με πρωτοβουλία του υπουργού μιας κυβέρνησης που διορίζει τους πάντες με ποσοστώσεις ανάμεσα στα δύο κόμματα που κυβερνούν.

Ως βουλευτής της αντιπολίτευσης, ο νεότερος Μητσοτάκης είχε δείξει το εκσυγχρονιστικό ταμπεραμέντο του, αποδεχόμενος δημοσίως επί της αρχής την ανοικτή διακυβέρνηση αλλά επικρίνοντας την κακοποίησή της από τις κυβερνήσεις της εποχής. Ηταν άλλωστε εκ των πραγμάτων παράδοξη η εφαρμογή της: είχε αφαιρεθεί από το χαρτοφυλάκιο του Γιάννη Ραγκούση που είχε την απαιτούμενη πυγμή να την επιβάλει και περιήλθε στην υψηλή εποπτεία εξωκοινοβουλευτικού υφυπουργού… άλλου υπουργείου. Σημεία εκείνων των καιρών.

Σήμερα, η εθελούσια προκήρυξη μιας θέσης ευθύνης από τον υπουργό Διοικητικής Μεταρρύθμισης είναι κάτι περισσότερο από προσωπική συνέπεια: θέτει εκ νέου το θέμα της επιλογής κρατικών στελεχών. Επιπλέον, δείχνει ότι ο απογαλακτισμός της διοίκησης από το κομματικό σύστημα δεν γίνεται με διακηρύξεις – είναι θέμα προσωπικής κουλτούρας του πολιτικού. Από αυτήν την άποψη η πρωτοβουλία έχει υποδειγματικό χαρακτήρα. Δείχνει ότι όποιος θέλει να λύσει αξιοκρατικά το πρόβλημα της στελέχωσης του δημόσιου τομέα δεν χρειάζεται συστήματα που καταλήγουν προσχηματικά. Μπορεί απλώς να το κάνει. Αλλωστε όπως έλεγε ο αμερικανός πρόεδρος (το 1923-29) Κάλβιν Κούλιτζ: «Το σωστό ποτέ δεν απαιτεί περίπλοκες ενέργειες».