[Προεκτάσεις] Μπούμερανγκ

Ας αρχίσουμε με ένα παράδειγμα.  Κάποιος έχει μηνιαίο μισθό χιλίων ευρώ και  καταφέρνει να διαχειριστεί έτσι τα καθημερινά έξοδά του, ώστε στο τέλος του μήνα του περισσεύουν 200 ευρώ – υπόσχεται μάλιστα να μοιράσει το περίσσευμα σε αναξιοπαθούντες. Κατ’ αρχάς δείχνει άξιος επαίνων για το κατόρθωμά του. Είναι όμως;

Την επομένη της αναγγελίας για την ορθή διαχείριση του μισθού του, φτάνει το ειδοποιητήριο της τράπεζας για τη δόση του δανείου του – ανερχόμενη σε 500 ευρώ. Ερωτήσεις κρίσεως, που έλεγαν οι παλαιοί καθηγητές: έχει περίσσευμα 200 ευρώ ή του λείπουν και 300 για να καλύψει τις υποχρεώσεις του, τα οποία βεβαίως θα δανειστεί;

Το παράδειγμα είναι απλουστευτικό, αλλά αποκαλύπτει πλήρως μια παρεξήγηση – στην καλύτερη περίπτωση – στην οποία οδηγεί τη δημόσια  συζήτηση η κυβέρνηση το τελευταίο διάστημα. Προβάλλει το πολυτραγουδισμένο «πρωτογενές πλεόνασμα» – που κατά τις εκτιμήσεις της προέκυψε στον προϋπολογισμό του 2013 – σαν τεκμήριο συνολικής επιτυχίας της δημοσιονομικής πολιτικής της. Αυτό το πλεόνασμα όμως είναι δευτερεύον μέγεθος του προϋπολογισμού.

Το πρωτεύον είναι το συνολικό έλλειμμα, στο οποίο δεν αναφέρεται καν για προφανείς λόγους: δείχνει ότι το ταμείον εξακολουθεί να είναι μείον. Για την ακρίβεια, στον προϋπολογισμό του 2013 από τον οποίο θα αναδειχθεί το θαύμα του «πρωτογενούς πλεονάσματος» ορίζεται σε 3,9 δισ. ευρώ ή 2,2% του ΑΕΠ. Συνεπώς, η κυβέρνηση επιχειρεί να υποβάλει την αίσθηση ότι ένας ελλειμματικός προϋπολογισμός έχει… πλεόνασμα!

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος για να  αντιληφθεί ότι αυτό το παιχνίδι είναι επικίνδυνο. Πρώτον, γιατί καλλιεργεί προσδοκίες για παροχές που δεν μπορεί να γίνουν. Και δεύτερον, γιατί  στέλνει στο διεθνές περιβάλλον το μήνυμα ότι οι Ελληνες άρχισαν πάλι να μοιράζουν λεφτά που δεν έχουν. Οτι ο επικεφαλής της Eurostat σχολίασε δηκτικά την κυβερνητική σπουδή για το «πρωτογενές πλεόνασμα», δείχνει όχι μόνο την ταχύτητα μετάδοσης του αρνητικού μηνύματος, αλλά και το είδος των αντιδράσεων που προκαλεί.

Για προεκλογικούς λόγους, η κυβέρνηση συντηρεί   μια συζήτηση με τρόπο που μπορεί να γίνει  μπούμερανγκ. Γιατί τον τελικό έλεγχο δεν τον έχει η ίδια, αλλά η Eurostat και, φυσικά, η τρόικα με την οποία πρέπει όλα αυτά να τα διαπραγματευθεί. Σπεύδει δηλαδή να προσδιορίσει αυτό το «πρωτογενές πλεόνασμα», παραβιάζοντας τον κανόνα του θρυλικού σεΐχη Γιαμανί: «Οταν παζαρεύεις για λεφτά, ποτέ μην αναφέρεις πρώτος ποσά».