[Τρίτη άποψη] Κοινωνία ή επάγγελμα;

Ο αντιθετικός δεσμός μεταξύ κοινωνικού και επαγγελματικού συμφέροντος, το οποίο εκφράζεται με τη συμμετοχή σε συλλόγους και συνδέσμους, είναι τόσο παλιός όσο και αυτός μεταξύ του καλού και του κακού. Η διαιώνιση της αντιθετικότητας οφείλεται στις διαμετρικά αντίθετες στοχεύσεις των δύο συμφερόντων. Το κοινωνικό συμφέρον είναι συλλογικό, απρόσωπο και ανιδιοτελές, και υπηρετεί όλες τις πτυχές της δημόσιας σφαίρας. Είναι η υπέρτατη αξία του κράτους δικαίου, διότι προάγει την κοινωνική συνοχή και την κοινωνική πρόοδο. Αντίθετα, το  επαγγελματικό συμφέρον είναι ιδιοτελές και αποβλέπει στην υπεράσπιση και κατοχύρωση των προσωπικών και επαγγελματικών επιδιώξεων.

Η κοινωνία είναι ο καμβάς στον οποίον συνυπάρχουν, εκφράζονται και ανταγωνίζονται το κοινωνικό, το  ατομικό και το επαγγελματικό συμφέρον. Από τις δύο επικρατούσες αντιλήψεις, η πρώτη, αυτή που προτάσσει το επαγγελματικό συμφέρον έναντι του κοινωνικού είναι ιστορικά ξεπερασμένη και επιζήμια. Η δεύτερη, η πρόταξη του συλλογικού συμφέροντος έναντι του ατομικο-επαγγελματικού, βασιζόμενη στη  δικαιολογητική βάση ότι μόνο η κοινωνία μπορεί να προαγάγει αποτελεσματικά και δικαιοηθικά τις ανάγκες και τα συμφέροντα των μελών της, έγινε αποδεκτή από τα αναπτυγμένα κράτη δικαίου ως η δημιουργός δύναμη των κοινωνικών αξιών που συνθέτουν το υπόβαθρο στο οποίο βασίζεται η πρόοδος και η προκοπή κάθε ευνομούμενης κοινωνίας.

Αντίθετα, η κυριαρχία του επαγγελματικού συμφέροντος επί του συλλογικού εντοπίζεται σε κοινωνίες που χαρακτηρίζονται από την απουσία κοινωνικής συνείδησης και αδυνατούν να εμφυσήσουν στα μέλη τους κοινωνικές αξίες και συλλογικά οράματα. Στο έδαφος αυτών των  κοινωνιών ευδοκιμούν ο άκρατος ατομικισμός, το υπερτροφικό εγώ και οι ακραίες συντεχνιακές διεκδικήσεις.

Οι γενικά παραδεκτές αυτές αποδοχές γίνονται σήμερα όλο και περισσότερο επίκαιρες. Τη στιγμή που η χώρα συνθλίβεται στις μυλόπετρες μιας πρωτόγνωρης μακρόχρονης κρίσης και οι πολίτες αναζητούν στην κυριολεξία οξυγόνο για να κρατηθούν στη ζωή, η κυβέρνηση σάλπισε  οπισθοχώρηση σε όλα τα μέτωπα, ανίκανη και ανίσχυρη να υλοποιήσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που υποσχέθηκε στους δανειστές. Στην πραγματικότητα, οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν είναι απαιτήσεις των δανειστών αλλά αλλαγές που έπρεπε να είχαν υλοποιηθεί εδώ και χρόνια στη σοβιετικού τύπου οικονομία μας.

Ετσι, αφού «ξεδοντιάσθηκε» η διατυμπανιθείσα μεταρρύθμιση της Παιδείας,  ακολουθεί τώρα η οπισθοχώρηση στη μεταρρύθμιση της Υγείας. Ενώ η κυβέρνηση ξεκίνησε δυναμικά, υποσχόμενη αναδιοργάνωση του πνέοντος τα λοίσθια ΕΣΥ, ενέδωσε γρήγορα στις απαιτήσεις των ιατρικών συλλόγων και των ιδιοκτητών των ιδιωτικών κλινικών και ετοιμάζεται να σαλπίσει οπισθοχώρηση και στις απαιτήσεις των φαρμακοποιών.

Το υπό ψήφιση νομοσχέδιο για την Υγεία δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί μεταρρυθμιστικό, διότι αφενός δεν τολμά να εισαγάγει βασικές διαρθρωτικές αλλαγές, παγιωμένες στα επιτυχημένα βορειοευρωπαϊκά συστήματα Υγείας, αφετέρου εισάγει δοκιμασμένους θεσμούς, όπως ο οικογενειακός ιατρός, σε αποδυναμωμένη μορφή.

Είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα ακολουθήσει νέα υπαναχώρηση στα αιτήματα των αγροτών, οι οποίοι αρνούνται να δεχθούν την τήρηση βιβλίων εσόδων – εξόδων, όπως συμβαίνει με όλους τους επαγγελματίες, επειδή οι ευπορότεροι από αυτούς θα κληθούν να πληρώσουν κάποιο ποσό φόρου. Το γεγονός ότι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι αγρότες λαμβάνουν μηνιαίως συντάξεις ύψους 360 ευρώ χωρίς να έχουν καταβάλει την παραμικρή εισφορά, τη στιγμή που η ανεργία των νέων ανέρχεται στο 65% και όσοι τυχεροί βρίσκουν δουλειά αμείβονται με 500 ευρώ τον μήνα, ουδόλως απασχολεί τους ενεργούς αγρότες.

Επιπλέον, το ενιαίο μισθολόγιο δεν εφαρμόσθηκε στις ΔΕΚΟ, οι δικαστές πέτυχαν αύξηση του μισθού τους στο μισθοδικείο και οι ένστολοι φαίνεται να κερδίζουν αναδρομικά τη μείωση του μισθού τους στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

Υπάρχει κανείς νουνεχής που πιστεύει ακόμη ότι η χώρα, με αυτήν την κοινωνική συμπεριφορά των επιμέρους επαγγελματικών ομάδων, μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση;

Αντί απάντησης παραθέτω τα λόγια του Περικλή που, με δραματικό τρόπο, αποδεικνύονται επίκαιρα:

«Μια πόλη βοηθά τους πολίτες της καλύτερα όταν ευημερεί ως (κοινωνικό) σύνολο, παρά όταν ευημερούν κάποιοι από τους πολίτες της. Διότι εάν κάποιος πολίτης ευημερεί ως άτομο, όταν καταστραφεί η πατρίδα του θα συμπαρασυρθεί και αυτός στην καταστροφή, ενώ αν κάποιος πολίτης δυστυχήσει, όταν η πατρίδα του ευημερεί, έχει πολλές ελπίδες σωτηρίας».

Ο Ανδρέας Μήλιος είναι οικονομολόγος, διδάκτορας Πολιτειολογίας του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, πρώην εκπρόσωπος της Ελλάδας στον ΠΟΥ