[Τρίτη άποψη] Το εξάμηνο της Ευρώπης

Καμιά φορά η διατύπωση κάνει όλη τη διαφορά: το «ευρωπαϊκό εξάμηνο» υποδηλώνει τη διαδικασία κοινής επεξεργασίας των προϋπολογισμών των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που έχει τεθεί σε εφαρμογή τα τελευταία χρόνια και συνδέεται με τη «δημοσιονομική προσαρμογή», δηλαδή με τη λιτότητα· το «εξάμηνο της Ευρώπης», αυτό που ξεκινά υπό ελληνική προεδρία, σηματοδοτεί το εντελώς αντίθετο, την επιχείρηση άντλησης των διδαγμάτων της κρίσης και επαναπολιτικοποίησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης ενόψει των ευρωεκλογών και της επόμενης ιστορικής σελίδας.

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να διεκδικεί και να ποντάρει σε αυτήν την πολιτικοποίηση. Ως κοινωνία σε κρίση, ως η πρώτη και η πιο δύσκολη περίπτωση χώρας που κινδύνεψε να χρεοκοπήσει, μπήκε σε Μνημόνιο και παλεύει να αλλάξει για να σταθεί στα πόδια της, η χώρα μας μπορεί να προσβλέπει στην προεδρία ως ευκαιρία, έχει όμως κάθε λόγο να την αντιμετωπίζει και με αυτοσυγκράτηση. Η ελληνική προεδρία, η πέμπτη στην Ιστορία, εγγράφεται υπό τον αστερισμό τριών μεγάλων πιέσεων:

– Πίεσης χρόνου, με μόνο τέσσερις μήνες διαθέσιμους για θεσμική δουλειά, λόγω της διάλυσης του Ευρωκοινοβουλίου τον Απρίλιο, αλλά και το σταδιακό χαμήλωμα του ρυθμού από πλευράς όλων των ευρωπαϊκών οργάνων.

– Πίεσης ρόλου, αφού η Ελλάδα θα είναι, σε αυτό το διάστημα, χώρα που παράλληλα θα ζητά και θα διαπραγματεύεται λύσεις ζωτικής σημασίας για τον εαυτό της (χρηματοδοτικό κενό, ελάφρυνση χρέους, σχεδίαση μεταμνημονιακής εποχής) και για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (τραπεζική ένωση, μετανάστευση, δημιουργία προϋποθέσεων ανάπτυξης).

– Ψυχολογικής πίεσης, τέλος, καθώς η Ευρώπη λαβώθηκε και γκριζάρισε τα τελευταία χρόνια, έτσι ώστε να μπαίνει στην εκλογική ευθεία με κακή διάθεση, αναξιόπιστο σχέδιο και μεγάλο πεδίο επιρροής για τις εθνικιστικές και αντιευρωπαϊκές φωνές.

Μια προεδρία, ιδίως στο τελευταίο τμήμα μιας πενταετούς θητείας και υπό τον θεσμικό διακανονισμό της Συνθήκης της Λισαβόνας, στον οποίο ο κεντρικός συντονιστικός ρόλος μένει πάντα στα μόνιμα ευρωπαϊκά όργανα, δεν έχει δυνατότητα να δώσει απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα που βασανίζουν την Ενωση. Μπορεί όμως να δώσει τον τόνο – και αυτή είναι η ευκαιρία της Ελλάδας. Καλούμαστε, είτε το θέλουμε είτε όχι, να δείξουμε ότι μια χώρα που η ίδια βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης μπορεί και θέλει να συμβάλει στο κλείσιμο εκκρεμοτήτων, στην αρχή συνεννοήσεων και στη διάνοιξη προοπτικών. Καλούμαστε επίσης, εμμέσως, να ψάξουμε έναν κοινό δρόμο οδηγούμενοι από τα παθήματα, τις εμπειρίες και τις αντοχές μας: η ελληνική προεδρία δεν θα είχε κανένα νόημα και πάντως δεν θα αφήσει κανένα ίχνος αν δεν αποδειχθεί μια προεδρία που θα φέρει την ελπίδα μιας άλλης Ευρώπης.

Αλλης: διαφορετικής, με ποιοτικά άλματα, αλλά πατώντας στις ώς τώρα κατακτήσεις της. Οι κατευθύνσεις μού φαίνονται σχεδόν αυτονόητες:

– Περισσότερα κοινά σχέδια που χρειάζονται ασφαλώς χρήματα, αλλά ξεπερνούν το αυστηρά οικονομικό πεδίο – η νέα Ευρώπη θα πρέπει να είναι λιγότερο η Ευρώπη των αγορών και περισσότερο η Ευρώπη του πολιτισμού, της έρευνας, της ποιότητας ζωής.

– Στενότερη συνεργασία των κρατών-μελών σε πολιτικό επίπεδο όχι μόνο για το οριστικό ξεπέρασμα της κρίσης αλλά και για την εκπόνηση ενός νέου ευρωπαϊκού «μοντέλου», αφού το παλιό (το κράτος πρόνοιας μέσα από πλεονάσματα και επιχορηγήσεις) ξεπεράστηκε οριστικά από την εμπειρία των τελευταίων πέντε χρόνων.

– Περισσότερη θεσμική και πολιτική φαντασία για αλλαγές που θα φέρουν διαδικασίες και πρόσωπα ικανά να τραβήξουν το ενδιαφέρον και, γιατί όχι, τη συμμετοχή του υπνώττοντος ευρωπαϊκού Δήμου.

Ο ορίζοντας των ευρωεκλογών είναι στενός και μαζί ευρύς. Λίγοι μήνες, αλλά πυκνοί, που μπορούν να διαμορφώσουν νέες συνθήκες και για τη χώρα μας και για την Ευρώπη, αρκεί να ενεργοποιηθούν τα βασικά συστατικά της Δημοκρατίας: ο λόγος και το πάθος.