Ενας όρος, πολλές παθήσεις

Η σχιζοφρένεια είναι πολύ πιο συχνή από ό,τι νομίζει ο περισσότερος κόσμος, επισημαίνουν βρετανοί ειδικοί που αρχίζουν μια συζήτηση για την αλλαγή του ορισμού της ασθένειας.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι σε αυτό τον γενικό όρο περιλαμβάνεται μία σειρά από διαταραχές φαινομενικά άσχετες με αυτό που πολλοί, ακόμα και γιατροί, ορίζουν ως σχιζοφρένεια. Μάλιστα, πολλές από αυτές τις διαταραχές εμφανίζονται σε άτομα που δεν είναι «ψυχικά άρρωστα».

Οπως λέει ο Ντάνιελ Φρίμαν, καθηγητής κλινικής ψυχολογίας και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, στην εφημερίδα «Γκάρντιαν», ολοένα και περισσότεροι ειδικοί αμφισβητούν ότι η σχιζοφρένεια, όρος που εφηύρε το 1911 ο Γιουτζίν Μπλούλερ, είναι μία αποκλειστικά ασθένεια.  «Αυτό δεν σημαίνει ότι σε όσους γίνεται διάγνωση της ασθένειας δεν υποφέρουν από αληθινά και σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας. Ωστόσο, αυτά τα προβλήματα μπορεί να μην ανήκουν στην ετικέτα της σχιζοφρένειας», τονίζει.

Κατ’ αρχάς, επισημαίνει ο Φρίμαν, οι έρευνες καταδεικνύουν ότι στον όρο σχιζοφρένεια μπορεί απλώς να αποδίδονται πολλές διαφορετικές διαταραχές, που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους. Σε γενικές γραμμές, έξι διαταραχές ορίζονται ως σχιζοφρένεια: η παράνοια, οι παραληρηματικές ιδέες μεγαλείου (ο πάσχων νομίζει ότι είναι διάσημος ή έχει υπερδυνάμεις), οι ψευδαισθήσεις (π.χ., ακούει φωνές που δεν υπάρχουν), η διαταραχή σκέψης (δεν μπορεί να οργανώσει τις σκέψεις του), η ανηδονία (δεν μπορεί να αισθανθεί ευχαρίστηση), καθώς και η μειωμένη ικανότητα συναισθηματικής έκφρασης (συναισθηματικό μούδιασμα).

Αν όμως κάποιος εμφανίζει μία από αυτές τις διαταραχές, δεν σημαίνει ότι θα εμφανίσει και τις υπόλοιπες. Ούτε ότι τα συμπτώματα θα γίνουν πιο έντονα και θα χειροτερέψει.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού εμφανίζει μία ή περισσότερες από αυτές τις διαταραχές. Αυτό  δεν σημαίνει ότι θεωρούνται σχιζοφρενείς. Αυτοί που ζητούν ιατρική βοήθεια, είναι όσοι παρουσιάζουν πολλές διαταραχές ταυτόχρονα και ενδεχομένως σε προχωρημένο στάδιο. Για αυτό τον λόγο μέχρι τώρα έχει επικρατήσει ο συγκεκριμένος ορισμός της σχιζοφρένειας, καθώς ο Μπλούλερ πίστευε ότι όλα αυτά τα συμπτώματα ανήκουν μόνο σε μία ασθένεια. Επί της ουσίας, όμως, ο ορισμός προήλθε από τη μειονότητα των ασθενών που επισκέπτονται έναν ψυχίατρο.

Η επικρατούσα άποψη, λέει ο Φρίμαν, είναι ότι μόλις 1% του πληθυσμού εκδηλώνει σχιζοφρένεια. Ωστόσο, πλέον είναι εμφανές και μέσω ερευνών ότι τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας εμφανίζονται με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα στον γενικό πληθυσμό, απλώς με μικρότερη ένταση από ό,τι στους «σχιζοφρενείς». Για παράδειγμα, τουλάχιστον το 20% των Βρετανών δήλωσε ότι είχαν συμπτώματα παράνοιας τον τελευταίο χρόνο (π.χ., κάποιος τους παρακολουθεί συστηματικά με σκοπό να τους βλάψει, πολλοί είναι εναντίον τους κ.λπ.).

Επίσης, συνεχίζει ο Φρίμαν, είναι πολύ εύκολο να εκδηλωθούν συμπτώματα που σχετίζονται με τη σχιζοφρένεια. «Αν δεν κοιμηθείτε μία νύχτα ή δύο, θα κάνετε πολύ περίεργες σκέψεις και θα εκδηλώσετε περίεργα συναισθήματα. Το έχουμε δει και σε πρόσφατη έρευνα με αγώνες ιστιοπλοΐας, που δεν κοιμάται το πλήρωμα. Το ίδιο θα συμβεί και αν καταναλώσετε μεγάλη ποσότητα κάνναβης».

Παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις παρουσιάζει, εξάλλου, το μεγαλύτερο ποσοστό φυλακισμένων που βρίσκονται σε απομόνωση.

Ολα αυτά δείχνουν ότι η σχιζοφρένεια δεν είναι μία συγκεκριμένη, σχετικά σπάνια και πολύ καλά ορισμένη ασθένεια. Αλλά ότι εμπεριέχει πολλές και συχνά άσχετες μεταξύ τους παθήσεις, οι οποίες εκδηλώνονται σε άτομα που δεν είναι ψυχικά άρρωστα, με διαφοροποίηση στην ένταση των συμπτωμάτων.