[Τρίτη άποψη] Ο οικογενειακός ιατρός

Εχουν δοθεί ήδη για διαβούλευση οι προτάσεις δύο επιστημονικών επιτροπών για τη μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Οι προτάσεις αυτές που κατατέθηκαν η μία από έλληνες και η άλλη από ξένους εμπειρογνώμονες, είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους ταυτόσημες. Και οι δύο θέλουν τον ΕΟΠΥΥ μοναδικό Εθνικό Φορέα Ασφάλισης Ασθένειας και αγοραστή υπηρεσιών υγείας, και τις Υγειονομικές Περιφέρειες (ΔΥΠΕ) παρόχους υπηρεσιών υγείας με διοικητική και διαχειριστική αυτονομία και αυτοτέλεια.

Με άλλα λόγια, προτείνεται η μετατροπή του ΕΟΠΥΥ σε αποκλειστικό διαχειριστή των συνολικών δημόσιων πόρων του τομέα υγείας, και των ΔΥΠΕ σε αποκλειστικών παρόχων υπηρεσιών υγείας. Στις τελευταίες θα μεταφερθεί, δηλαδή, το σύνολο των δομών, του εξοπλισμού και του ανθρώπινου δυναμικού τόσο του ΕΟΠΥΥ όσο και των Κέντρων Υγείας του ΕΣΥ.

Οι δύο προτάσεις αποκλίνουν, όμως, ουσιαστικά σε ένα βασικό σημείο: στην εισαγωγή του θεσμού του οικογενειακού ιατρού. Οι έλληνες εμπειρογνώμονες προτείνουν την εισαγωγή του θεσμού ως δικαίωμα (και όχι ως υποχρέωση) του πολίτη και ως μη καθοριστική πύλη εισόδου (gatekeeping) σε ειδικευμένες υπηρεσίες υγείας και στις υπηρεσίες του  ΕΣΥ, ενώ οι ξένοι προτείνουν τα ακριβώς αντίθετα. Δηλαδή, οι ξένοι εμπειρογνώμονες προτείνουν να είναι υποχρεωτική η εγγραφή των πολιτών στη λίστα κάποιου οικογενειακού ιατρού, συμβεβλημένου με τον φορέα παροχής υπηρεσιών υγείας, και η εισαγωγή στις δομές του ΕΣΥ (νοσοκομεία) να υλοποιείται μόνο έπειτα από παραπομπή του. Με άλλα λόγια, προτείνουν να είναι ο οικογενειακός ιατρός η πύλη εισόδου για εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας, όπως εξετάσεις σε ιατρούς ειδικοτήτων και η πρόσβαση στα νοσοκομεία του ΕΣΥ. Η πρόταση των ξένων δεν κομίζει γλαύκα εις Αθήνας! Ετσι λειτουργεί ο θεσμός του οικογενειακού ιατρού σε όλες τις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εφαρμόζεται.

Αντίθετα, η πρόταση των ελλήνων εμπειρογνωμόνων, αντί να υιοθετήσει  την εισαγωγή και λειτουργία του θεσμού σύμφωνα με τα διεθνή, δοκιμασμένα πρότυπα, φαίνεται να προσπαθεί να συγκεράσει τις θέσεις και τις απόψεις των ιατρικών συλλόγων, προτείνοντας ουσιαστικά την εισαγωγή ενός αποδυναμωμένου θεσμού, του οποίου η υλοποίηση θα είναι προσχηματική και όχι ουσιαστική. Προτείνει, δηλαδή, την εισαγωγή του θεσμού του οικογενειακού ιατρού ως δικαίωμα (και όχι ως υποχρέωση) του πολίτη, χωρίς να τον συνδέει με το  gatekeeping, με το σκεπτικό ότι λαμβάνει υπόψη το μέγεθος και τη σύνθεση του ιατρικού δυναμικού της χώρας! Δηλαδή το γεγονός ότι, λόγω διαχρονικού ανεπαρκούς προγραμματισμού, έχουμε τη μεγαλύτερη αναλογία ιατρών και τη μεγαλύτερη αναλογία ειδικευμένων ιατρών ανά 1.000 κατοίκους, από όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ, δεν μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε σωστά έναν διεθνώς επιτυχημένο θεσμό.

Η επιλογή της πρότασης αυτής όμως θα επιτρέψει τη διαιώνιση της επικρατούσας παθογένειας, η οποία χαρακτηρίζεται από αδυναμία διαχείρισης και ελέγχου της ζήτησης των υπηρεσιών υγείας και οδηγεί σε προκλητές υπερβάσεις δαπανών, αθέμιτες συναλλαγές και αισχροκέρδεια.

Είναι κρίμα που μια επιστημονική πρόταση για ένα τόσο σοβαρό θέμα, η οποία κατά τα άλλα χαρακτηρίζεται από αρτιότητα, αλλοιώνει έναν διεθνώς επιτυχημένο θεσμό, υιοθετώντας ουσιαστικά τις απόψεις των ιατρικών συλλόγων και αγνοώντας το συμφέρον του έλληνα φορολογουμένου.

Ας ελπίσουμε ότι η ηγεσία του υπουργείου Υγείας, η οποία διατείνεται ότι υπερασπίζεται τα συμφέροντα του έλληνα φορολογουμένου θα υιοθετήσει την πρόταση των ξένων εμπειρογνωμόνων, η οποία χαρακτηρίζεται από πληρότητα και αντικειμενικότητα και δεν χαϊδεύει τα αυτιά των επαγγελματικών ενώσεων και των συμφερόντων τους.

Φοβάμαι όμως πως δεν θα συμβεί αυτό! Αν αληθεύει μια δήλωση του υπουργού Υγείας στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής ότι θα εφαρμόσει τον θεσμό του οικογενειακού ιατρού χωρίς αυστηρότητα, δηλαδή χωρίς τις αρχές της υποχρεωτικότητας και του gatekeeping, τότε τα πράγματα είναι μάλλον ξεκάθαρα! Η εισαγωγή του θεσμού θα είναι προσχηματική, θα γίνει για τα μάτια του κόσμου και δεν θα συμβάλει στον περιορισμό των αλόγιστων δαπανών υγείας. Στην περίπτωση αυτή, οι συντεχνίες θα έχουν καταγάγει ακόμα μία περιφανή νίκη εις βάρος του κράτους και των ανίσχυρων φορολογουμένων, οι οποίοι είναι πάντα οι τελικοί αποδέκτες του λογαριασμού!

Ο Ανδρέας Μήλιος είναι διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, οικονομολόγος