Σαφράν από μεταλλαγμένη μαγιά!
Αγρότες μαζεύουν κρόκο σε χωράφι της Κοζάνης. Η ζήτησή του είναι μεγάλη, γι’ αυτό και εταιρείες στο εξωτερικό μελετούν να αξιοποιήσουν τη γενετικά μεταλλαγμένη μαγιά για την παραγωγή του
Επί αιώνες τα μπαχαρικά και τα αρωματικά, όπως ο κρόκος, η βανίλια ή το σανταλόξυλο ήταν – και σε αρκετές περιπτώσεις είναι ακόμα – πολύτιμα, ακριβά και περιζήτητα αγαθά, τα οποία βοήθησαν να δημιουργηθούν ακόμα και μεγάλες εμπορικές οδοί, όπως ο Δρόμος του Μεταξιού.
Πολλά παράγονται ακόμα μόνο σε εξωτικές τοποθεσίες και η τιμή τους αυξομειώνεται ανάλογα με την παραγωγή και την παγκόσμια ζήτηση.
Τώρα, οι επιστήμονες προσπαθούν να τα αναπαραγάγουν στο εργαστήριο χρησιμοποιώντας συνθετική βιολογία και γενετική μηχανική. Παράγονται από γενετικά τροποποιημένη μαγιά και άλλους μικροοργανισμούς που καλλιεργούνται σε τεράστια βιομηχανικά βαρέλια.
«Είναι σαν να ψήνουμε μπίρα, αλλά αντί για αλκοόλ η μαγιά παράγει αυτά τα προϊόντα», λέει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Τζέι Κίσλινγκ, συνιδρυτής της εταιρείας Amyris στην Καλιφόρνια που θεωρείται πρωτοπόρος στον χώρο. Βέβαια, η μαγιά παράγει αλκοόλ με φυσική διαδικασία, ενώ για τα μπαχαρικά χρειάζεται τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής.
Εκεί είναι που τίθενται ακανθώδη νομικά και οικονομικά ζητήματα, όπως για παράδειγμα το αν αυτά τα προϊόντα μπορούν να αποκαλούνται «φυσικά» και αν οι χώρες – παραγωγοί των μπαχαρικών και των αρωματικών ουσιών θα πληγούν από την εργαστηριακή τους βιομηχανοποίηση.
Οι υποστηρικτές της διαδικασίας λένε ότι η τεχνική θα έχει μεγάλα οφέλη για τις βιομηχανίες τροφίμων και καλλυντικών καθώς και για τους καταναλωτές, μειώνοντας τις μεγάλες μεταπτώσεις στην τιμή, τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα που αναπόφευκτα παρατηρούνται στις αγροτικές καλλιέργειες. Επίσης, θα βοηθήσει άγρια φυτά, όπως το σανταλόξυλο, που κινδυνεύουν από την υπερβολική κατανάλωση.
Τα εργαστηριακά προϊόντα πάντως δεν σταματούν μόνο στα μπαχαρικά, αλλά επεκτείνονται και στα φάρμακα και το καουτσούκ, χρησιμοποιώντας την ίδια διαδικασία.
Τον περασμένο Απρίλιο, η φαρμακευτική Sanofi ξεκίνησε την εμπορική παραγωγή ενός φαρμάκου για την ελονοσία χρησιμοποιώντας γενετικά τροποποιημένη μαγιά από την Amyris. Το βασικό συστατικό του φαρμάκου αποσπάται από έναν θάμνο που καλλιεργείται στην Κίνα, το Βιετνάμ και αρκετές αφρικανικές χώρες. Η Amyris επίσης ετοιμάζει μια ενυδατική ουσία για καλλυντικά, η οποία κανονικά περιέχει συστατικά που προέρχονται από την ελιά ή το συκώτι καρχαρία.
Η Evolva, μια ελβετική εταιρεία, ξεκινά την προώθηση βανιλίνης που παρασκευάζεται από γενετικά τροποποιημένη μαγιά, η οποία είναι το κύριο συστατικό της βανίλιας. Παράλληλα, ετοιμάζει και την παραγωγή γενετικά τροποποιημένου κρόκου (σαφράν).
Δύο άλλες εταιρείες, οι Isobionics και Allylix, παράγουν αρώματα πορτοκαλιού και γκρέιπφρουτ. Το τελευταίο χρησιμεύει και για εντομοαπωθητικό.
Οι εταιρείες χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια τεχνητά παραγόμενα αρώματα και συστατικά όπως η βανιλίνη, ενώ η διαδικασία της ζύμωσης συνηθίζεται και για την παραγωγή βιταμινών και κιτρικών οξέων. Ομως, είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιείται γενετικά τροποποιημένη μαγιά σε αυτή τη μορφή. Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας τονίζουν ότι έτσι μπορούν να παραχθούν πολλά περισσότερα προϊόντα στο εργαστήριο.
Οι πολέμιοι των νέων αυτών μεθόδων τονίζουν ότι έτσι απειλείται η παραγωγή πολλών χωρών και η δουλειά χιλιάδων αγροτών. Για παράδειγμα, μόνο στη Μαδαγασκάρη 80.000 αγρότες καλλιεργούν βανίλια, οι οποίοι φοβούνται ότι θα χάσουν τη δουλειά τους. Με τη νέα διαδικασία θα μπορούσαν να παραχθούν χιλιάδες τόνοι βανίλιας.
Η περιβαλλοντική οργάνωση Friends of the Earth ξεκίνησε τον Αύγουστο στις ΗΠΑ μια εκστρατεία ενημέρωσης των κατασκευαστών παγωτού ενάντια στη χρήση της νέας βανιλίνης. «Η γενετικά τροποποιημένη μαγιά που εκκρίνει γεύση βανίλιας δεν είναι “φυσική”», αναφέρει σε επιστολή της.