Θα περάσει από κόσκινο όλες τις τράπεζες της ευρωζώνης

Ο 59χρονος Ιταλός Ιγκνάτσιο Αντσελόνι είναι επικεφαλής του τμήματος Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και κατά συνέπεια ηγείται μιας προσπάθειας που τώρα αρχίζει: Να εξεταστούν τα οικονομικά στοιχεία των 130 από τις μεγαλύτερες τράπεζες στις 17 χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης που χρησιμοποιούν το ευρώ. Πρόκειται για μια χρηματοπιστωτική διαλογή με στόχο να διαπιστωθεί ποιες τράπεζες βρίσκονται σε καλή κατάσταση και ποιες όχι.

Τα τελευταία χρόνια οι παγκόσμιοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί έχουν γίνει τόσο σύνθετοι που δεν μπορεί κανείς να καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτούς από τις εποπτικές Αρχές ή τους ίδιους τους επικεφαλής τους. Η Lehman Brothers εξαφανίστηκε όταν  ακολούθησε αμφιλεγόμενες πρακτικές που δεν απέδωσαν. Η JP Morgan ταπεινώθηκε όταν έχασε τον έλεγχο των ίδιων των δικών της στελεχών (trader) στο Λονδίνο. Και οι ευρωπαϊκές εποπτικές Αρχές υποστήριζαν το 2011 ότι όλα πάνε καλά με τον γαλλοβελγικό τραπεζικό γίγαντα Dexia, για να τον δουν πρόσφατα να καταρρέει.

Αυτή την εβδομάδα ο κ. Αντσελόνι και άλλοι κεντρικοί τραπεζίτες αναμένεται να ανακοινώσουν νέα στοιχεία για τους ελέγχους των τραπεζών. Η προσπάθεια, με εντολή της ΕΕ, έχει σαν στόχο να τεθούν οι μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης υπό στενότερο έλεγχο από την ΕΚΤ αντί να ελέγχονται μόνο από τις εθνικές εποπτικές Αρχές. Εκείνο που διακυβεύεται είναι η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα της Ευρώπης. Εάν η προσπάθεια αποτύχει, θα μπορούσε να υπονομευτεί η εύθραυστη οικονομική ανάπτυξη και η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής ενότητας. Οι τράπεζες της Ευρώπης, βέβαια, μπορούν εύκολα να δημιουργήσουν προβλήματα. Στην Ελλάδα αντιμετώπισαν προβλήματα από το τοξικό χρέος της κυβέρνησης. Στην Κύπρο επέβαλαν κούρεμα σε καταθέσεις. Στην Ισπανία απορρόφησαν δισ. ευρώ ευρωπαϊκής βοήθειας.

«Πρέπει να επιβλέπεται το τι κάνουν οι τράπεζες» είπε ο Αντσελόνι στη διάρκεια πρόσφατης συνέντευξης στα κεντρικά γραφεία της ΕΚΤ. «Δεν μπορεί να τις αφήσει κανείς μόνες τους, γιατί εάν το κάνει, μπορεί να γίνουν επικίνδυνες».

«Οι διευθύνοντες σύμβουλοι δείχνουν ότι είναι υπεράνθρωποι αλλά στην πραγματικότητα πολύ συχνά δεν ξέρουν τι συμβαίνει και δεν καταλαβαίνουν επειδή (κάποιες λειτουργίες) είναι πολύ σύνθετες», λέει ο Αντσελόνι. Αν και εξέφρασε αμφιβολίες για το πόσο χρήσιμος είναι ο διαχωρισμός τραπεζών σε επενδυτικά και εμπορικά (retail) τμήματα, όπως πολλοί έχουν ζητήσει και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, αναγνώρισε ότι οι λειτουργίες μερικών τραπεζών έχουν γίνει πολύ σύνθετες για το δικό τους καλό ή για το καλό της κοινωνίας.

Από το γραφείο του Αντσελόνι μπορεί κανείς να δει στον ορίζοντα της Φρανκφούρτης το μελλοντικό αρχηγείο της ΕΚΤ. Ο τεράστιος ουρανοξύστης που περιτριγυρίζεται από γερανούς αποτελεί ένδειξη της συνεχώς αυξανόμενης ισχύος της τράπεζας ως παγκόσμιας δύναμης.

Το πρώτο του βήμα είναι να εξετάσει τα οικονομικά των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Ο έλεγχος θα έχει τρία στάδια. Το πρώτο είναι μια ευρεία εκτίμηση των κινδύνων στους οποίους είναι εκτεθειμένες. Το δεύτερο περιλαμβάνει την εξέταση των χαρτοφυλακίων τους ώστε να διαπιστωθεί η πορεία των δανείων και άλλων προϊόντων που έχουν χορηγήσει. Το τρίτο περιλαμβάνει τεστ κοπώσεως ώστε να διαπιστωθεί πώς θα συμπεριφερθεί κάθε τράπεζα εάν εκτεθεί σε διάφορα οικονομικά σοκ.  

Για να είναι αποτελεσματικός ο μηχανισμός εποπτείας πρέπει να συνοδεύεται από ενιαίο μηχανισμό διάλυσης τραπεζών με συντεταγμένο τρόπο, που θα επιτρέψει την αντιμετώπιση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων με μεγάλα προβλήματα. «Πρέπει να κάνουμε το σύστημα να δουλεύει, θα πρέπει να το μεταρρυθμίσουμε λίγο και αυτό που κάνουμε είναι μέρος αυτής της μεταρρύθμισης. Η δημιουργία μιας ομοσπονδίας αποτελεί μακρά διαδικασία», καταλήγει ο Αντσελόνι.