[Διαστάσεις] Μαθήματα ορθοδοξίας

Το πείραμα είναι παλιό και χιλιοειπωμένο: ένα παιδί κάθεται σε ένα δωμάτιο έχοντας δίπλα του το αγαπημένο του ζαχαρωτό. Του έχουν πει ότι αν αντέξει δεκαπέντε λεπτά χωρίς να το φάει, θα ανταμειφθεί με δύο ζαχαρωτά. Κι εκείνο υπακούει. Για την ακρίβεια, υπάκουσε ένα στα τρία παιδιά που έλαβαν μέρος σ’ αυτό το πείραμα στα τέλη της δεκαετίας του ’60 στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Αυτά τα παιδιά έγιναν έκτοτε το πρότυπό μας. Η αυτοσυγκράτηση έγινε το μυστικό για την επιτυχία, την υγεία, τον πλούτο.

Τι γίνεται όμως όταν ένα παιδί δεν αντιστέκεται και μόλις κλείσει η πόρτα καταβροχθίζει το ζαχαρωτό; Με άλλα λόγια, πώς αντιμετωπίζεται ένα παιδί που συμπεριφέρεται αυθόρμητα, πετάγεται συνεχώς στην τάξη, δεν υπακούει στους κανόνες; Εδώ έρχεται να αναλάβει η εργοθεραπεία (γνωστή στα αγγλικά ως ΟΤ, Οccupational Τherapy). Τα παιδιά που δεν μπορούν να κάτσουν για ώρα σε μια θέση κάνουν ειδικές μυικές ασκήσεις. Ενας μαθητής που έχει συναισθηματικές εξάρσεις εφοδιάζεται με μια βαριά μπάλα, μια κουβέρτα με βαρίδια ή ένα σακί με ρύζι. Ο στόχος είναι ο «αυτοέλεγχος», η «αυτοπειθαρχία», ώστε το παιδί να προσαρμοστεί στη συναισθηματική ορθοδοξία. Τα σεμινάρια και τα εγχειρίδια με αυτό το αντικείμενο είναι πολύ δημοφιλή, όχι μόνο στην Αμερική, αλλά εσχάτως και στην Ελλάδα.

Η αμερικανίδα συγγραφέας Ελίζαμπεθ Ουέιλ διηγείται στο περιοδικό New Republic την περιπέτειά της με την επτάχρονη κόρη της, που οι δάσκαλοί της επέμεναν ότι χρειάζεται ΟΤ. Αυτό που τους ενδιέφερε δεν ήταν οι επιδόσεις της στην αριθμητική ή αν έκανε φίλους στο σχολείο, αλλά το ότι πεταγόταν στο μάθημα όποτε ήθελε. «Της κάνατε παρατήρηση, τη βάλατε τιμωρία;» ρώτησε η μητέρα της έναν από τους δασκάλους της,  που ήταν τόσο μοντέρνων αντιλήψεων ώστε είχε στην τάξη έναν βόα σφιγκτήρα ονόματι Ελβις. «Οχι». Οι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί δεν επιπλήττουν τους άτακτους μαθητές, τους θεραπεύουν.

«Αυτό που διδάσκουμε σήμερα είναι υπακοή, ομοιομορφία, συμμόρφωση με τις εντολές. Δεν διδάσκουμε τα παιδιά να σκέπτονται έξω από το καλούπι», λέει η ιστορικός της εκπαίδευσης Νταϊάν Ράβιτς, συγγραφέας του βιβλίου «Ο Θάνατος και η Ζωή του Λαμπρού Αμερικανικού Σχολικού Συστήματος». Στην Αμερική, όμως, γίνεται τουλάχιστον συζήτηση. Ενώ στον καταραμένο τόπο φτάσαμε στο σημείο να βεβαιώνει ο Πρωθυπουργός από το βήμα της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης ότι δεν θα αφήσει κανέναν να πειράξει τη θρησκευτική παράδοση της Ορθοδοξίας (με αφορμή την πρόταση της Μαρίας Ρεπούση να αντικατασταθεί στο Λύκειο η διδασκαλία των Θρησκευτικών από τη θρησκειολογία).

Στον καταραμένο τόπο δεν θα συζητήσουμε τι εκπαίδευση θέλουμε για τα παιδιά μας, γιατί τα σχολεία θα ανοίξουν μεθαύριο, ύστερα θα κλείσουν από τους καθηγητές και στη συνέχεια θα καταληφθούν από τους μαθητές.