[Κιόσκι] Οι μοιχοί της γλώσσας

Εδώ και μερικά χρόνια η Ακαδημία Αθηνών επιχειρεί να αποδώσει διάφορους αγγλικούς όρους στην ελληνική γλώσσα. Το εγχείρημα είναι δύσκολο, μπορεί να παγιδεύσει ακόμη και τον πιο καταρτισμένο ειδικό, ακόμη και τον πιο ευφάνταστο λεξιπλάστη. Είναι αστείο, για παράδειγμα, να αντικαταστήσει κανείς το brainstorming με τον όρο «καταιγίδα ιδεών». Το exit poll δεν πείθει και πολύ ως «μεταδημοσκόπηση» και ο όρος «επανασυνάντηση» δεν αποδίδει ακριβώς το νόημα της λέξης «reunion». Η Ακαδημία εκδίδει κι ένα Δελτίο Επιστημονικής Ορολογίας και Νεολογισμών στο οποίο περιλαμβάνονται ελληνογενείς νεολογισμοί οι οποίοι δεν έχουν ενταχθεί ακόμη στα έγκυρα λεξικά της ελληνικής γλώσσας.

Ανάλογες προσπάθειες κάνει και η Γαλλική Ακαδημία, επισημαίνοντας κατά καιρούς τους κινδύνους που κρύβει για τη γαλλική γλώσσα η εισβολή των αγγλικών. Οι γάλλοι γλωσσαμύντορες ανεβαίνουν κάθε τόσο στις επάλξεις, αλλά χάνουν από τη δύναμη της καθημερινότητας και την αδιαφορία των νεότερων γενεών που προτιμούν να συνεννοούνται αντί να μπερδεύονται με γλωσσοδέτες και να χτίζουν νέες Βαβέλ. Αυτός ο ακατανόητος φόβος ότι η γλώσσα τους θα εξαφανιστεί λέξη λέξη απουσιάζει από το οπτικό τους πεδίο. Είναι σαν να γνωρίζουν ότι οι γλώσσες εξελίσσονται και πλουτίζουν από ξένες λέξεις, τις οποίες καμιά φορά επιστρέφουν πίσω ως δικές τους. Σαν να διαισθάνονται ότι αυτό το αλισβερίσι καταργεί τα σύνορα και τις αποστάσεις.

Κάπως έτσι μπορεί να σκέφτηκαν οι υπεύθυνοι του Duden όταν αποφάσισαν να συμπεριλάβουν στην τελευταία έκδοση του λεξικού τους, ενός από τα πιο έγκυρα της γερμανικής γλώσσας, εκατοντάδες αγγλικούς όρους που χρησιμοποιούν αφειδώς στην καθημερινότητά τους οι Γερμανοί. Δεν ξέσπασε και κανένας φοβερός θόρυβος όπως θα συνέβαινε ενδεχομένως αλλού. Αλλά η Εταιρεία Γερμανικής Γλώσσας, μια οργάνωση υπέρ της προστασίας και της προώθησης των γερμανικών, «τίμησε» το λεξικό με το πρώτο βραβείο «Γλωσσικής Μοιχείας», το οποίο απονέμεται ετησίως σε όσους νομιμοποιούν τους αγγλισμούς στα γερμανικά. Οπως μας πληροφορεί το Spiegel, ο υπεύθυνος της οργάνωσης εξήγησε ότι ένα λεξικό που πληροφορεί τους χρήστες του ότι το fussball, δηλαδή το ποδόσφαιρο, λέγεται και soccer, «αξίζει το βραβείο και με το παραπάνω».

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το δεύτερο βραβείο απέσπασε ένας πολιτικός, ο Βόλφκγανγκ Σόιμπλε. Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών «κατηγορείται» από την οργάνωση ότι μιλά αγγλικά στις συνόδους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ακόμη κι όταν υπάρχουν διερμηνείς. Τα συμπεράσματα είναι δύο. Πρώτον, ο Σόιμπλε δεν ζει και αναπνέει απαραίτητα με το όραμα μιας «γερμανικής Ευρώπης». Δεύτερον, η ΕΕ μπορεί να υπάρξει και χωρίς τη Βρετανία. Αλλά θα κατέρρεε σαν τον Πύργο της Βαβέλ χωρίς τα αγγλικά της.