[Προεκτάσεις] Διαρχία

Πάμε λίγο πίσω, στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Σε μια συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου υπουργός απευθύνθηκε στον πρωθυπουργό για διευκρινίσεις. Προτού απαντήσει, άπλωσε το χέρι του στον καρπό του πρωθυπουργού ο παρακαθήμενος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών Βαγγέλης Βενιζέλος: «Ασε, θα απαντήσω εγώ». Αλλά οι παριστάμενοι υπουργοί δεν εντυπωσιάστηκαν. Είχαν συνηθίσει από την κυβέρνηση Παπανδρέου να βλέπουν τον αντιπρόεδρο του Γιώργου να διευθύνει κατ’ ουσίαν τις συνεδριάσεις.

Επιστρέφουμε στην πρώτη συνεδρίαση του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου. Ο Πρωθυπουργός τελείωσε την ολιγόλεπτη ομιλία του και στο καπάκι έλαβε τον λόγο ο αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών. Ηταν αυτό που λέμε «τριτώνει το κακό;». Οχι ακριβώς. Είναι λογικό να μιλάει ο αντιπρόεδρος μετά τον πρόεδρο. Και δεν είναι απαραιτήτως κακό να μιλάει περισσότερο από τον πρόεδρο. Απλώς ο εθισμός του Βενιζέλου σε ρόλο… πρωθυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ αυτήν τη φορά δεν ενδείκνυται. Αν όχι για κανέναν άλλον λόγο, τουλάχιστον γιατί το λιγότερο που χρειάζεται αυτή η κυβέρνηση είναι… δύο κεφάλια.

 Βεβαίως κατά την παραδοσιακή ορολογία σήμερα δεν έχουμε κυβέρνηση Σαμαρά, όπως η προηγούμενη. Είναι κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου. Αλλά αυτό δεν εξισώσει θεσμικά τον Πρωθυπουργό με τον αντιπρόεδρό του. Ο Βενιζέλος είναι αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών επειδή έχει την εμπιστοσύνη του Πρωθυπουργού γι’ αυτούς τους ρόλους. Αυτό δεν εξουδετερώνεται από το ότι ο Σαμαράς είναι Πρωθυπουργός γιατί στη Βουλή έχει την εμπιστοσύνη του κόμματος του οποίου ηγείται ο Βενιζέλος. Αλλο η κυβερνητική ιεραρχία, άλλο η κοινοβουλευτική στήριξη.

Υπό κανονικές συνθήκες αυτά θα ήταν σαν τις συζητήσεις για το φύλο των αγγέλων. Αλλά δεν είναι. Αντίθετα, για τους γνωρίζοντες, στο σημείο αυτό ελλοχεύει ο πιο σοβαρός κίνδυνος για τη νέα κυβέρνηση. Μπορεί να αποσταθεροποιηθεί μόνο και μόνο επειδή θα προκύψουν διαγκωνισμοί ανάμεσα στον Πρωθυπουργό και τον αντιπρόεδρο. Σαν να είναι ο καθένας επικεφαλής μόνο των δικών του υπουργών.

Καθώς ο αντιπρόεδρος είναι και υπουργός Εξωτερικών, η ενδεχόμενη υποβόσκουσα διαρχία και η συνακόλουθη διαφορά ύφους στις διατυπώσεις θα δημιουργούν αμφισημίες που θα ερμηνεύονται ως διγλωσσία και αυτό αποβαίνει ενίοτε μοιραίο. Το είδαμε στην περίπτωση του Μητσοτάκη – Σαμαρά, πριν από 22 χρόνια. Ως φαινόμενο υπήρχε και σε άλλες κυβερνήσεις: μεταξύ Σημίτη και Γ. Παπανδρέου και κάποια στιγμή μεταξύ Καραμανλή και Ντόρας. Αλλά ήταν ηπιότερο και ελεγχόμενο. Η σημερινή κυβέρνηση πάντως δεν θα το άντεχε. Γιατί σύμφωνα με τον νόμο του Μέρφι: «Με ένα ρολόι ξέρεις πάντα τι ώρα είναι, με δύο ποτέ δεν είσαι σίγουρος».