[Διαστάσεις] Αναζητώντας νέο αναπτυξιακό μοντέλο

Το βιβλίο μόλις κυκλοφόρησε στη Γαλλία και ο τίτλος του ακούγεται ενδιαφέρων: «Η Αριστερά δεν έχει πια δικαίωμα στο λάθος». Ο ένας από τους δύο συγγραφείς είναι 83 ετών, χρημάτισε πρωθυπουργός επί προεδρίας Μιτεράν και πιστεύει ότι πρέπει να οικοδομήσουμε επειγόντως ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο. Τον λένε Μισέλ Ροκάρ. Ο δεύτερος, ο οικονομολόγος Πιερ Λαρουτιρού, προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη δεν περιμένει στη γωνία και πως, ακόμη και όταν έρθει, δεν θα είναι αρκετά ισχυρή για να λύσει το πρόβλημα της ανεργίας. «Η κρίση του χρέους δεν είναι μια κρίση του κοινωνικού κράτους», λέει στη χθεσινή «Λιμπερασιόν». «Είναι μια κρίση του αχαλίνωτου καπιταλισμού».

Οι συγγραφείς διαπιστώνουν ότι τα κεϊνσιανού χαρακτήρα μέτρα που λαμβάνονται από διάφορες χώρες αποδεικνύονται ανεπαρκή. Ο Ομπάμα έριξε μέσα σε έναν χρόνο 900 δισεκατομμύρια ευρώ στο τραπέζι χωρίς να πετύχει να βγάλει την οικονομία από την καταπακτή. Η Ιαπωνία εφαρμόζει το ένα σχέδιο μετά το άλλο και το μόνο που έχει καταφέρει είναι να φθάσει το χρέος στο 240% του ΑΕΠ. Χρειάζεται λοιπόν μια άλλη προσέγγιση, ένας άλλος τρόπος σκέψης, ένα άλλο μοντέλο. Ο Λαρουτιρού το ονομάζει «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την ενέργεια, το κλίμα και την αγοραστική δύναμη» και προτείνει τη χρηματοδότησή του από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Το ένα σκέλος αυτού του μοντέλου είναι η πράσινη ενέργεια. Οταν ο Πρόεδρος Ομπάμα ανακοίνωσε προχθές ότι ξεκινά (επιτέλους) τη μάχη κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη, δεν είχε στο μυαλό του μόνο τη σωτηρία των επόμενων γενιών από τις κλιματικές αλλαγές αλλά και την άμεση δημιουργία θέσεων εργασίας. Το άλλο σκέλος είναι η μείωση του χρόνου εργασίας. Στη Γερμανία, το συνδικάτο Ver.di ζητά εβδομάδα 30 ωρών. Στην Ισπανία, ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τον προϋπολογισμό ζητά εβδομάδα τεσσάρων ημερών, κάτι που στην Ολλανδία εφαρμόζεται σε τοπική κλίμακα εδώ και χρόνια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πρώην υπουργός Εργασίας Ρόμπερτ Ράιχ πιστεύει ότι αυτή είναι «Η» μεταρρύθμιση που πρέπει να κάνει ο Ομπάμα.

Η σοβαρότερη αντίρρηση που έχει διατυπωθεί σε αυτόν τον προβληματισμό είναι ότι «αυτά δεν γίνονται». Η πράσινη οικονομία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ούτε από τους πολίτες, που τη συνδέουν με κάποιου είδους στέρηση, ούτε από τις βιομηχανίες, που δεν είναι διατεθειμένες να δουν τα κέρδη τους να μειώνονται. Τα ίδια λέγονταν για τη δύναμη των τραπεζών και όμως λαμβάνονται μέτρα για τον περιορισμό της. Η ίδια ηττοπάθεια υπήρχε για τη φοροδιαφυγή και όμως οι αποκαλύψεις για τις offshore ξύπνησαν την Ευρώπη από τον λήθαργο. Η κρίση δεν θα τελειώσει από μόνη της, αργά ή γρήγορα θα το συνειδητοποιήσουν όλοι.