Τα νέα δάνεια θα δίνονται με αυστηρότερα κριτήρια

Το τοπίο μετά την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών επιχειρούν να σκιαγραφήσουν «ΤΑ ΝΕΑ» με 5 ερωτήσεις – απαντήσεις για τα επιτόκια καταθέσεων, τους μετόχους, τα δάνεια και τη ρευστότητα στην οικονομία.

Μετά την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης θα μειωθούν τα επιτόκια των καταθέσεων;

Ηδη τα επιτόκια των καταθέσεων έχουν μειωθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα και έπεται συνέχεια. Σε σχέση με πέρυσι τον Ιούνιο, όταν – λόγω και της πολιτικής αστάθειας – οι αποδόσεις είχαν φτάσει στο ζενίθ, τα επιτόκια έχουν μειωθεί κατά τουλάχιστον μία μονάδα. Πλέον, στην αγορά, για προθεσμιακές καταθέσεις έως 50.000 ευρώ πολύ δύσκολα θα βρει κάποιος αποδόσεις πάνω από 3,5% πριν από την αφαίρεση του φόρου, ύψους 15%. Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, έπεται και συνέχεια στη μείωση και μάλιστα σύντομα. Ο στόχος είναι το πολύ μέχρι το τέλος του έτους να υπάρξει ένα άτυπο πλαφόν στις προθεσμιακές καταθέσεις, κοντά στα επίπεδα του 2,5% με 3%. Αυτός είναι και ο στόχος της τρόικας, να αποκλιμακωθεί το κόστος του χρήματος για τις τράπεζες. Δηλαδή να υπάρξει επιπλέον μείωση της τάξεως της μισής με μιας μονάδας σε σχέση με τα τρέχοντα επίπεδα. Γι’ αυτό εξάλλου και οι τράπεζες δίνουν υψηλότερα επιτόκια σε τρίμηνες ή εξάμηνες προθεσμιακές καταθέσεις, ενώ για μεγαλύτερη διάρκεια οι αποδόσεις μειώνονται αισθητά.

Θα επανέλθει επιτέλους η ρευστότητα στην αγορά;

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας της ανακεφαλαιοποίησης ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να διατεθεί – επιτέλους – η πολυπόθητη ρευστότητα στην αγορά. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι εν μια νυκτί θα ανοίξουν οι κρουνοί του χρήματος και όλα θα επιστρέψουν στην πρότερη κατάσταση. Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να αποκλιμακωθούν τα επιτόκια, ενώ τα νέα δάνεια θα δίνονται με πολύ πιο αυστηρά κριτήρια σε σχέση με το παρελθόν. Στην τρέχουσα συγκυρία, η ρευστότητα προς τις επιχειρήσεις προέρχεται ως επί το πλείστον από τραπεζικά προϊόντα, τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ ή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ώστε τα επιτόκια να είναι ανταγωνιστικά αλλά και οι τράπεζες να αναλαμβάνουν μικρότερο επιχειρηματικό κίνδυνο. Ακόμα και αυτά όμως θα δίνονται με φειδώ, καθώς τα κριτήρια είναι αυστηρότερα από ποτέ. Οπως αναφέρουν οι τραπεζίτες, προϋπόθεση για να δοθούν συστηματικά νέα δάνεια είναι να επανέλθει η πρόσβαση στις διεθνείς αγορές χρήματος, κάτι όμως που απαιτεί βελτίωση του ευρύτερου οικονομικού κλίματος της χώρας.

Θα αλλάξει κάτι για τους δανειολήπτες;

Με την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης, το ενδιαφέρον των τραπεζιτών στρέφεται πλέον στα κόκκινα δάνεια, τα οποία έχουν εκτιναχθεί τους τελευταίους μήνες και αποτελούν βόμβα στο τραπεζικό οικοδόμημα. Ετσι, και παράλληλα με την κυβερνητική ρύθμιση, οι τράπεζες δίνουν πλέον έμφαση στις αναχρηματοδοτήσεις δανείων, είτε πρόκειται για στεγαστικά, είτε ακόμη και καταναλωτικά. Ειδικά στα δεύτερα, είναι διατεθειμένες πλέον να ρίξουν σημαντικά το επιτόκιο και να αυξήσουν τη διάρκεια, υπό την προϋπόθεση ότι ο πελάτης τους έχει κάποιο περιουσιακό στοιχείο, ακόμα και αν αυτό είναι ήδη υποθηκευμένο αλλού. Σύμφωνα με τους τραπεζίτες, αυτή τη στιγμή 9 στα 10 ποσά που εκταμιεύουν αφορούν αναχρηματοδοτήσεις παλαιών οφειλών. Οσο για τα νέα δάνεια, τα κριτήρια στη στεγαστική πίστη έχουν γίνει πολύ πιο αυστηρά, καθώς οι τράπεζες χρηματοδοτούν το 70% ή το 80% της εμπορικής αξίας των ακινήτων (και αυτό υπό προϋποθέσεις), ενώ πριν από κάποια χρόνια έδιναν ως δάνειο ακόμη και πάνω από το 100% του τιμήματος της αγοραπωλησίας.

Τι θα συμβεί με τους υπαλλήλους και τα δίκτυα καταστημάτων των τραπεζών;

Η επόμενη φάση της αναδιάρθρωσης του τραπεζικού συστήματος φέρνει μαζί της κύμα εθελουσίων εξόδων, μακροχρόνιες άδειες, αλλά και πάγωμα προσλήψεων. Συνολικά, εκτιμάται ότι ο αριθμός των τραπεζοϋπαλλήλων θα μειωθεί – με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – έως κατά 10.000 το επόμενο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, θα έρθει σημαντική μείωση και στα καταστήματα των τραπεζών, τα οποία θεωρούνται πλέον υπερβολικά, τόσο για τον αριθμό των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν μείνει στη χώρα, όσο και για τον όγκο των εργασιών που εξυπηρετούν. Ειδικά στις περιπτώσεις τραπεζών που συγχωνεύθηκαν, υπάρχουν περιοχές όπου σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων λειτουργούν δύο ή και περισσότερα καταστήματα του ίδιου ομίλου. Ετσι, εκτιμάται ότι το επόμενο 12μηνο – και έως ότου ολοκληρωθούν και ουσιαστικά οι συγχωνεύσεις – ο αριθμός των τραπεζικών υποκαταστημάτων θα μειωθεί έως κατά 20%.

Πώς θα κινηθούν οι μετοχές των τραπεζών στο Χρηματιστήριο;

Η ουσιαστική αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος, η επιστροφή στην κερδοφορία, αλλά και η γενικότερη οικονομική συγκυρία στη χώρα θα κρίνουν το μέλλον των τραπεζικών μετοχών. Σύμφωνα με τους αναλυτές, αν οι τράπεζες πείσουν τις αγορές ότι μετά την ανακεφαλαιοποίηση είναι πλέον υγιείς και λειτουργικές, θα υπάρξουν περιθώρια ανόδου, ανάλογα πάντα και με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται πάντως σε όσους διαθέτουν ή σχεδιάζουν να αποκτήσουν warrants, τα οποία ήδη διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο. Και αυτό γιατί, με δεδομένο ότι κάθε warrant αντιστοιχεί σε έως 9 μετοχές, οι αλλαγές στην τιμή του επηρεάζουν σημαντικά τη συνολική αξία της επένδυσης και μπορούν να οδηγήσουν σε αξιόλογα κέρδη αλλά εξίσου επίπονες απώλειες.