λήμματα

εκλογές. Η στήλη επισημαίνει ότι συμπληρώνεται ένας χρόνος από τις τελευταίες ελληνικές εκλογές. Δεν ξέρει αν πρέπει να κλάψει ή να γελάσει. Τηρουμένων των αναλογιών, αισθάνεται όπως ο Διονύσιος Σολωμός στις 25 Μαρτίου 1842 (βλ. λήμμα «Σύγκρουση»). Τον βασάνιζε κι αυτόν η ίδια αμφιθυμία την ημέρα που γιορταζόταν η 21η επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης. Τουλάχιστον αυτό προκύπτει από την επιστολή που απηύθυνε στον Γεώργιο Τερτσέτη και φέρει την ημερομηνία αυτή. Εδώ δεν μεσολαβεί καμία κυρία Ρεπούση. Ο φιλέρευνος αναγνώστης μπορεί να αναζητήσει το κείμενο του εθνικού μας ποιητή στον τόμο με τον τίτλο «Αλληλογραφία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ικαρος.

κόσμοι. Ολα άρχισαν τον Μάιο του 2010. Τότε που υπεγράφη, διά του πρώτου Μνημονίου, το τέλος του πρώτου μέρους του βιβλίου «Νεοελληνικό κράτος (1830-2010)». Η χώρα μετοίκησε τότε από τον Πάνω στον Κάτω Κόσμο. Δεν το αντιληφθήκαμε για έναν κυρίως λόγο.  Η αποφυγή της τυπικής χρεοκοπίας (άτακτης ή οργανωμένης) επισκίασε το γεγονός και έδωσε το δικαίωμα σε πάρα πολλούς να μιλούν, υστερόβουλα ή καλοπροαίρετα, για «κρίση» την ώρα που είχε επέλθει ένα τέλος ή, αν προτιμάτε, μια καταστροφή. Ο νεκρός βαφτίστηκε ετοιμοθάνατος και κηρύχτηκε πανστρατιά για τη «σωτηρία» του, ενώ έπρεπε να σημάνει συναγερμός για τον ενταφιασμό του. Γιατί έγινε αυτό; Ηταν ο μόνος τρόπος να επιδιώξουν την προσωρινή, έστω, σωτηρία τους οι νυν επίδοξοι «σωτήρες», χθεσινοί φυσικοί αυτουργοί του αφανισμού του εκλιπόντος! Αποτέλεσμα: τρία χρόνια μετά το λείψανο του ελληνικού Δημοσίου απασχολεί την επικαιρότητα με τα ποσοστά των επιόρκων και ανισόρροπων που εξακολουθεί να μισθοδοτεί και δεν ξέρει σε τι καθεστώς πρέπει να τους υπαγάγει: κινητικότητας, διαθεσιμότητας, εφεδρείας ή σκέτης απόλυσης! Πέραν των άλλων, σημειώνεται εδώ μια λαθροχειρία, η οποία μεταθέτει στο πεδίο της «αξιολόγησης» ανθρώπων τη δομική αχρηστία υπηρεσιών που καλούνται οι άνθρωποι να επιτελέσουν και η οποία δεν χρήζει καμιάς αποτίμησης – βγάζει μάτι!

Ρώσοι. Τους περιμέναμε. Δεν ήρθαν. Δεν χάλασε ο κόσμος. Αυτοί χάνουν. Υποτίθεται ότι λαχταρούσαμε να έρθουν. Ε, και; Είχαν και κάτι χωρισμούς, αναγγελίες διαζυγίων κ.λπ. Τους  καταλαβαίνουμε. Ανθρώπινα όλα αυτά. Πολύ ανθρώπινα. Εμείς, όμως, ως Ελλάς, οι πιο ανθρώπινοι απ’ όλους. Σαν την ηρωίδα του Τενεσί Ουίλιαμς: «Εγώ λέω: ζήτα τα όλα, μα δέξου και το τίποτα».

στάσις. Η αρχαία ονομασία για τον εμφύλιο πόλεμο. Ο τρόμος της στάσεως αιωρείται πάνω από το αθηναϊκό άστυ του 5ου π.Χ. αιώνα. Ομοιοπαθητικώς εξορκίζεται στον χώρο του θεάτρου. Στο πλαίσιο του αρχαίου δράματος πραγματοποιείται η συνάντηση ποικίλων μορφών οργανωμένης πρόσληψης του αισθητού κόσμου: λόγος, μέλος, όρχηση, όψη. Ολες έχουν τα δικαιώματά τους. Καμία, όμως, δεν κατισχύει των άλλων. Αντίθετα, η αγωνιστική συνύπαρξή τους παραπέμπει μάλλον σε συναγωνιστική σκυταλοδρομία παρά σε ανταγωνιστική αναμέτρηση. Ετσι αποφεύγεται ο εμφύλιος πόλεμος τουλάχιστον στο αισθητικό επίπεδο και διατυπώνεται μια μεγάλη κατάφαση στην πολλαπλότητα του κόσμου.

σύγκρουση. Προφανώς μιλάμε γι’ αυτήν που εμπλέκει τη χαρά με τη λύπη. Αναφερόμαστε, δηλαδή, σε αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα. Είναι η δοκιμασία που πέρασε ο Σολωμός πριν από 171 χρόνια και περνά σήμερα η στήλη. Η τελευταία αισθάνεται χαρά διότι μια ελληνική κυβέρνηση κλείνει δωδεκάμηνο κύκλο ζωής. Δεν την απασχολεί αν είναι μια κυβέρνηση τρικομματική, δικομματική, υπερκομματική, ειδικού σκοπού, εθνικής σωτηρίας ή έκτακτης ανάγκης. Της αρκεί ότι είναι απλώς μια ελληνική κυβέρνηση. Ενας χρόνος στον Κάτω Κόσμο, όπου εγκαταστάθηκε η χώρα από τον Μάιο του 2010 (βλ. λήμμα «Κόσμοι»), ισοδυναμεί τουλάχιστον με τρεις στον Πάνω Κόσμο. Ισχύει εδώ κάτι ανάλογο μ’ αυτό που συμβαίνει στις αγροτικές φυλακές. Η μία ημέρα πιάνεται για δύο. Στη δική μας περίπτωση ο ένας χρόνος λογίζεται τριπλός. Ξέρετε εσείς πολλές ελληνικές κυβερνήσεις στη διαδρομή του νεοελληνικού κράτους που άντεξαν τρία χρόνια; Από την άλλη μεριά, βέβαια, ακολουθώντας το σύστημα μέτρησης του Πάνω Κόσμου, η στήλη δεν μπορεί να μην εκφράσει τη λύπη της. Ενας ολόκληρος χρόνος χωρίς εκλογές είναι κάτι που αδικεί τη χώρα και, κυρίως, τη δημοκρατία, μολονότι η διάκριση περιττεύει, αφού η συγκεκριμένη χώρα και η δημοκρατία είναι ένα και το αυτό. Πιο συγκεκριμένα, η παρέλευση ενός ολόκληρου χρόνου χωρίς εθνικές εκλογές πλήττει βάναυσα έναν ζωτικό τομέα του συγκριτικού πλεονεκτήματος της χώρας, που είναι η συχνή και άψογη διεξαγωγή εκλογών. Οι εκλογές στη σημερινή Ελλάδα θα ‘πρεπε να είναι σαν τα εν άστει Διονύσια της αρχαίας Αθήνας: να διεξάγονται κάθε χρόνο ως τελετή συγχώνευσης της πολιτικής (της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας εν προκειμένω) με την τραγωδία, την κωμωδία και το σατυρικό δράμα!